بخشی از مقاله
چکیده
با توجه به رشد صعودي تولیدات علمی در ایران و جهان، نیاز به معیارهایی براي سنجش و مقایسه انتشارات علمی به شدت احساس می شود که این امر با استفاده از علم سنجی صورت می گیرد؛ علمی از روش تجزیه و تحلیل داده ها بهره می گیرد.
مجله علمی پژوهشی زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد، یکی از مجلات معتبر و مهم در زمینه زبان و ادبیات عربی در ایران به شمار میرود که 11 شماره خود، 82 مقاله را از 131 نویسنده با مدرك دانشگاهی معتبر و از 27 دانشگاه و مؤسسه آموزشی به چاپ رسانده است. مقاله حاضر به بررسی آماري و تحلیلی تعداد نویسندگان مقالات، مدارك نویسندگان، میزان همکاري بین نویسندگان، مراکز و مؤسسات فعال در مجله و ... پرداخته است. در این میان نتایج زیر به دست آمده است:
37 مقاله به صورت انفرادي و 45 مقاله نیز به صورت مشترك نگاشته شده است که 36 مقاله از مقالات مشترك به صورت هم دانشگاهی و 9 مقاله به صورت غیر هم دانشگاهی تألیف شده است.حسن عبداللهی با 5 مقاله، بیشترین مشارکت را در نگارش مقالات مجله داشته و بیشترین فراوانی در زمینه مدارك علمی ، با 45/8 درصد متعلق به استادیاران است. ادبیات معاصر نیز با 30/4 درصد بیشترین فراوانی را در موضوعات مقالات نگارشی داشته است.
مقدمه و بیان مسأله پژوهش
مقاله، حاصل کار و پژوهش یک یا چندین نویسنده است که دستاورد علمی- تحقیقاتی خویش را در اختیار خوانندگان مختلف قرار میدهند. این دستاورد علمی به چند بخش تقسیم میشود که مهمترین آن، مقاله علمی – پژوهشی است که به هر تولیدي که به دنبال جستجوي حقایق و براي کشف بخشی از معارف و نشر آن در میان مردم و به قصد حل مشکلی یا بیان اندیشهاي در موضوعی از موضوعهاي علمی، از طریق مطالعهاي نظاممند، براي یافتن روابط اجتماعی میان پدیدههاي طبیعی به دست آید و از دو خصلت اصالت و ابداع برخوردار باشد و نتایج آنها به کاربردها، روشها و مفاهیم و مشاهدات جدید در زمینه علمی با هدف پیشبرد مرزهاي علمی و فن آوري منجر گردد، اطلاق میشود. مخاطبین اصلی اینگونه مقالات پژوهشی، اساتید دانشگاهها، دانشجویان دورههاي دکتري و کارشناسی ارشد، پژوهشگران شاغل در مراکز علمی، تحقیقاتی و تولیدي هستند.
امروزه مجلات در انتقال اطلاعات جاري علمی نقش مهمی دارند و علاوه بر نقشی که در استفاده هاي علمی دارند، نمایانگر دستاوردهاي جامعه علمی در گسترده ترین ابعاد خود از نظر جهانی و ملی و منطقه اي و نموداري از حیات علمی آن جامعه به شمار می آیند
مجلات به عنوان بستر ارائه ي اطلاعات و دانش تخصصی در حوزه هاي گوناگون علمی، از نقش مؤثري در معرفی آخرین یافته هاي پژوهش ها و پیشرفت هاي صورت گرفته و ارائه راهکارهاي احتمالی و روشن کردن زوایاي تخصصی برخوردار هستند. تحلیل محتواي مجلات از زوایاي گوناگون، علاوه بر روشن نمودن خط سیر و سیاست کلی دست اندرکاران مجله، ابزار مناسبی براي ارزیابی و تحلیل موضوع و سیر تحول مجله است
پژوهش حاضر به تحلیل و بررسی دوفصلنامه» زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد« به عنوان یکی از مجلات علمی- پژوهشی در حوزه ادبیات عربی پرداخته است شاید با تجزیه و تحلیل مقالات این مجله، نقاط ضعف و قدرت آن شناخته شود و در جهت تقویت ابعاد مثبت مجله و بهبود کیفی مقالات آن گام بردارد.
-1-1 اهداف پژوهش
براي پژوهش حاضر اهداف زیر در نظر گرفته شده است که عبارتند از:
تعیین تولیدات علمی مؤسسات آموزشی
در مجله تعیین مؤسسات پرتولید
تعیین فراوانی موضوعات کار شده
تعیین تعداد نویسندگان مقالات
تعیین مدارك نویسندگان مقالاتی
شناخت پرتولیدترین نویسندگان
تعیین تعداد مقالات تکراري
-1-2 سؤالات پژوهش
کدام مؤسسات بیشترین تولیدات علمی را در مجله ارائه نمودهاند؟ چه موضوعاتی بیشترین مقاله را در مجله به خود اختصاص دادهاند؟ نویسندگان مقالات مجله، بیشتر چه مدارك علمی را دارا میباشند؟ پرتولیدترین نویسندگان در تألیف مقالات مجله کداماند؟
پرتولید ترین مؤسسات در این مجله کدام اند؟
بحث اصلی
مجله زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی، یکی از مجلات مهم و معتبر در زمینه ادبیات عربی در ایران محسوب می شود که در طول پنج سالِ مورد مطالعه در این مقاله توانسته است با چاپ حداقل 7 مقاله در هر شماره، روند علمی خویش را ادامه داده و ارزش و اعتبار علمی خویش را بیفزاید. این مجله در طول یازده شماره منتشر شده خود، 82 مقاله را به چاپ رسانده که در این میان سال 1392، با 27 مقاله بیشترین بازده علمی را داشته است.
جدول -1 تعداد مقالات مجله در سال هاي 88 - 93
- 1 توضیح اینکه ، یکی از مقالات این شماره بارگذاري نشده و نویسندگان به علت دوري از خدشه در آمار، به ناچار این مقاله را حذف کرده اند.
در جدول شماره 2 به بررسی الگوي مشارکت نویسندگان مقالات، در زمینه انفرادي و مشارکت آنها پرداخته شده است که تعداد 37 مقاله به صورت تک نویسنده ارائه شده است که به نظر تعداد زیادي می رسد زیرا » امروزه مفهوم خرد جمعی و مشارکت گروهی به مثابه ي اصلی مترقی و خدشه ناپذیر در جوامع علمی، مورد پذیرش همگان قرار گرفته است -
در بخش مقالات مشترك نیز درصد بالایی از مقالات به صورت هم دانشگاهی نگارش یافته است که شاید علت اصلی این امر، آشنایی دانشجویان و اساتید با همدیگر باشد که در جدول شماره 3، به تفکیک میزان همکاري هم دانشگاهی یا غیر هم دانشگاهی بودن نویسندگان به تفکیک شماره بیان شده است
جدول شماره -2 الگوي مشارکت نویسندگان در تألیف مقالات
