بخشی از مقاله
چکیده
همزمان سازی فحلی و متمرکز ساختن زایشها در مدت زمان محدود و معین این امکان را ایجاد میکند که زمان دقیق زایش بر اساس فصل مطلوب از نظر بازاریابی گوشت، کاهش تلفات، جلوگیری از کاهش وزن بدن میش و سهولت تامین خوراک تعیین شود. هزینههای زیاد برنامههای همزمانی فحلی یکی از مشکلات استفاده از آن میباشد. در این پژوهش پاسخ فحلی و نرخ زایش میشهای قرهگل استان فارس پس از همزمان سازی فحلی با استفاده از هورمونهای تاریخ گذشته با نتایج حاصل از مصرف هورمونهای تاریخدار مورد مقایسه قرار گرفت.
تیمارهای مورد آزمایش شامل همزمانسازی فحلی با استفاده از سیدر تاریخ گذشته بههمراه eCG تاریخدار، استفاده از سیدر تاریخدار بههمراه eCG تاریخدار و استفاده از سیدر تاریخ گذشته بههمراه eCG تاریخ گذشته بود. سیدرها پس از 14 روز از واژن خارج شده و eCG همزمان با کشیدن سیدر، به مقدار 200 واحد بینالملل در داخل ماهیچه ران تزریق شد.
زمان شروع فحلی، طول دوره فحلی، تاریخ زایش و تعداد بره زاییده شده توسط هر راس میش پس از انجام قوچ اندازی، فحلیابی و زایش میشها در هر گروه ثبت شد. پس از تجزیه و تحلیل آماری دادهها، مشخص شد که درصد فحلی، نرخ زایش و نرخ دوقلوزایی در بین تیمارها اختلاف معنیداری نداشتند. با توجه به نتایج بهدست آمده میتوان چنین نتیجهگیری کرد که بهمنظور کاهش هزینهها و جلوگیری از خسارتهای اقتصادی در برنامه های همزمان سازی فحلی در گوسفند، میتوان از سیدر و eCG تاریخ گذشته بدون تاثیر در پاسخ فحلی و زایش استفاده کرد.
مقدمه
با توجه به وسعت و پهناور بودن استان فارس و بهدلیل برخورداری از تنوع آب و هوایی، از زمان های گذشته تاکنون پرورش گوسفند در تمام مناطق استان فارس وجود داشته است. پراکندگی زایش بهدلیل وجود دائمی قوچ در گله، همزمان بودن بیشتر زایشها با فصل سرما و کمبود مواد غذایی، بالا بودن نرخ تلفات بره در گله، پایین بودن وزن تولد بره و کاهش وضعیت بدنی مادر بدلیل عدم استفاده از تغذیه تکمیلی و تخریب مراتع بدلیل جمعیت زیاد گوسفند و بز از دشواریهای موجود در پرورش گوسفند در استان است.
همزمان سازی فحلی و متمرکز ساختن زایشها در مدت زمان محدود و معین این امکان را ایجاد می کند که زمان دقیق زایش بر اساس فصل مطلوب از جهت بازاریابی گوشت، کاهش تلفات، جلوگیری از کاهش وزن بدن میش و سهولت تامین خوراک تعیین شود. اما وجود هزینهها در اجرای این برنامه یکی از مشکلات آن میباشد. به منظور کاهش هزینهها، برخی راهکارها همچون استفاده از سیدر مورد تحقیق قرار گرفته و نتایج موید آن بوده که نرخ فحلی و آبستنی با استفاده از مجدد از سیدر کاهش مییابد - 5 و . - 6 در برخی موارد دامداران هورمون های مورد نیاز را بیش از مقدار لازم تهیه کرده که با نگهداری طولانی مدت آن، تاریخ مصرف آن ها منقضی میشود که سبب زیان به دامدار میشود.
در بعضی موارد نیز هورمونهای تاریخ گذشته به مبلغ ارزانتری به دامداران پیشنهاد میشود که در صورت داشتن کارائی لازم میتواند به نفع دامدار باشد. بهمنظور کاهش هزینهها، استفاده از سیدرهای تاریخ گذشته بهعنوان یک راه کار میتواند مورد بررسی قرار گیرد. از آنجا که تاکنون بر روی کارائی هورمونهایی تاریخ گذشته و تاثیر آن بر راندمان زایش گوسفند تحقیقی انجام نشده است، در این پژوهش پاسخ فحلی و نرخ زایش میشهای قره گل استان فارس پس از همزمان سازی فحلی با استفاده از هورمونهای تاریخ گذشته با نتایج حاصل از مصرف هورمونهای تاریخدار مورد مقایسه قرار گرفته است.
مواد و روشها
این پژوهش با استفاده از 60 راس میش کبوده که حداقل یک شکم زایش داشتند، در شهرستان فسا و در فصل تولید مثلی انجام شد. پیش از شروع آزمایش میشها از نظر ظاهری و مشکلات خاص تولیدمثلی مورد معاینه قرار گرفتند. واکسنهای لازم و داروهای ضد انگل معمول برای آنها تجویز شد. برای از بین بردن اثر سن میش در آزمایش ابتدا تمامی دامهای مورد آزمایش به گروههای سنی مختلف تقسیم و سپس از تمام گروههای سنی بهتصادف، 20 راس دام به هر یک از 3 گروه مورد آزمایش اختصاص داده شد بهطوری که میانگین سنی تمامی گروهها تقریباً یکسان شد.
برای همزمان سازی فحلی میشها از سیدر - CIDR, inter Ag, New Zealand - و هورمون - Chronogest PMSG, Intervet, Holland - eCG استفاده شد. تیمارهای مورد آزمایش شامل همزمانسازی فحلی با استفاده از سیدر تاریخ گذشته بههمراه eCG تاریخدار، استفاده از سیدر تاریخدار بههمراه eCG تاریخدار و استفاده از سیدر تاریخ گذشته بههمراه eCG تاریخ گذشته بود.
از تاریخ مصرف حک شده بر روی جعبه سیدر و eCG تاریخ گذشته مورد استفاده در این آزمایش 6 سال گذشته بود. از تاریخ برای جاگذاری سیدر در داخل واژن از اپلیکاتور مخصوص استفاده شد وپس از هر بار استفاده کاملاً شسته و ضدعفونی میشد. سیدرها پس از 14 روز خارج شده و eCG همزمان با کشیدن سیدر، به مقدار 200 واحد بینالملل در داخل ماهیچه ران تزریق شد. قوچ اندازی با استفاده از 3 راس قوچ با توان جنسی بالا برای هر گروه از یک روز بعد از کشیدن سیدر انجام شد و فحلیابی به مدت 4 روز ادامه یافت. در هر روز میشها صبح و عصر به مدت 2 ساعت مورد مشاهده قرار گرفتند.
به منظور حذف اثر قوچ، دامهای نر بصورت چرخشی در تمام گروهها استفاده شدند. وقایعی همچون بروز فحلی، ساعت شروع فحلی و ساعت خاتمه فحلی توسط افراد فحلیاب ثبت گردید. متاسفانه بدلیل وجود برخی مشکلات، زمانهای ثبت شده در تیمار 3 از دست رفت. درصد فحلی با استفاده از آزمون کای اسکور و ساعت شروع فحلی و طول مدت فحلی با استفاده از آزمون تی و با نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.
نتایج و بحث
تعداد - درصد - میشهای فحل آمده، زایش کرده و دوقلو زاییده و میانگین و انحراف معیار زمان شروع فحلی و طول مدت فحلی در تیمارهای مختلف آزمایشی به ترتیب در جدولهای شماره 1 و 2 ارائه شده است. همانطور که از اعداد جدولها مشاهده میشود، اختلاف معنیداری در بین تیمارهای آزمایشی از نظر پارامترهای مورد بررسی، مشاهده نشد.
پاسخ فحلی بدست آمده در هر 3 تیمار آزمایشی از نتایج قبلی که توسط هاشمی و همکاران - 2006 - ارائه شده و درصد پاسخ فحلی را با استفاده ازسیدر و 500 واحد بین المللی 93/3 eCG درصد گزارش کردند، کمتر است - . - 1 وجود تفاوت در پارامترهای مدیریتی مشخصی که میتوانند تلقیح مصنوعی و باروری میش را تحت تاثیر قرار دهند میتواند علت احتمالی این موضوع باشد.
فاصله بین برهزایی، فصل، سن میش، استرس حرارتی، وضعیت تغذیه و نمره بدنی اثر زیادی روی باروری پس از تلقیح مصنوعی میش دارند - . - 3 صفدریان و همکاران - 2006 - در تحقیق خود تعداد میشهای زایش کرده بهازای تعداد میش جفتگیری کرده را در میشهای قرهگل همزمان شده با سیدر و 500 واحد بین المللی eCG، 64 درصد گزارش کردند که بالاتر از یافتههای این تحقیق میباشد. علت این امر نیز میتواند ناشی از تفاوتهای مدیریتی در گلههای مورد بررسی باشد - . - 2
فاصله زمانی کشیدن سیدر تا شروع علائم فحلی و طول مدت فحلی پارامترهای مهمی در تخمین زمان تخمکریزی بخصوص در برنامههای تلقیح مصنوعی در زمان مشخص هستند. هاشمی و همکاران - 2006 - فاصله زمانی کشیدن سیدر تا شروع علائم فحلی و طول مدت فحلی در گوسفند قرهگل در استان فارس را پس از همزمانی با سیدر و تزریق 500 واحد بینالمللی eCG در زمان خروج سیدر بهترتیب 30/1-7/6 و 31/87 - 11 ساعت بهدست آورند - . - 1
متوسط طول دوره فحلی در گوسفند قرهگل در حالت طبیعی 35/2 ساعت گزارش شده که بطور معنیداری - p<0.05 - در ماههای مختلف متفاوت بوده است . - 4 - با توجه به نتایج بهدست آمده میتوان چنین نتیجهگیری کرد که بهمنظور کاهش هزینهها و جلوگیری از خسارتهای اقتصادی در برنامههای همزمان سازی فحلی در گوسفند، در صورت موجود بودن میتوان از سیدر و eCG تاریخ گذشته بدون تاثیر در پاسخ فحلی و زایش استفاده کرد.
