بخشی از مقاله
چکیده
هدف از تحقیق حاضر ، تعیین اثرات جیره غذایی مکمل شده با کاروتنوئید بر رنگ پوست ماهی سوروم - Heros Severus - از ماهیان زینتی بود . تعداد 91 بچه ماهی سوروم با طول و سایز بند انگشتی به طور تصادفی در 7 تانک رها شدند . این آزمایش در قالب یک طرح کاملا تصادفی با دو تیمار در سه تکرار و یک تیمار شاهد اجرا شد . در تیمار اول ، لوکانتین زرد به مقدار 4 گرم در 300 گرم غذای تجاری اسپری شد . در تیمار دوم ، 2 گرم لوکانتین زرد و 300 گرم عصاره آبی کدو حلوایی در 300 گرم غذای تجاری اسپری شد . یک جیره بدون رنگدانه به عنوان جیره شاهد در نظر گرفته شد .
ماهیان به مدت 8 هفته مورد غذادهی قرار گرفتند . رنگ پوست ماهیان هر دو هفته یکبار با دستگاه رنگ سنج Color Meter مدل TES135 اندازه گیری شد. از هر تکرار سه ماهی در قالب طرح کاملا تصادفی برای اندازه گیری مقدار کاروتنوئید پوست انتخاب شدند .
برای ارزیابی میزان تغییر رنگ ، از سیستم رنگ سنجی Lab استفاده گردید . نتایج نشان داد که ماهیان تغذیه شده با جیره های آزمایشی ، در مقایسته با تیمار شاهد ، اختلاف معنی داری در رنگ پوست نداشتند . - p< 0/05 - تیمارهای تغذیه شده با جیره حاوی رنگدانه لوکانتین زرد ، درصد بیشتر تجمع رنگدانه در پوست را نشان داد. در صورتی که تیمارهای تغذیه شده با رنگدانه لوکانتین زرد و عصاره کدو حلوایی ، نیز تجمع رنگدانه در پوستشان دیده شد که دارای مقادیر کمتری بود.
مقدمه
امروزه رنگ ماهی به عنوان یکی از فاکتورهای مهم در بازار پسندی است که در تعیین قیمت ماهی ، پذیرش مشتری و میزان فروش نقش بسزایی دارا است ، به گونه ای که رنگ ماهی را براساس درخواست بازار با انواع کاروتنوئیدهای طبیعی یا سنتری تنظیم می نمایند
رنگ پوست ماهی ها به طور اولیه وابسته به وجود کروماتوفورها است که حاوی چهار گروه اصلی رنگدانه ملانین ها، کاروتنوئیدها - شامل آستاگزانتین ، کانتاگزانتین ، لوتئین و زئاگزانتین - ، پتریدین ها و پورین ها است که به پوست و بافت های حیوانات و گیاهان رنگ می دهند. به علاوه ماهی می تواند الگوهای رنگی مختلفی در نتیجه پراکنش یا تجمع کروماتوزوم ها و توزیع کروماتوفورها در پوست نشان دهد. ترکیبی از عوامل ژنتیکی ، محیطی ، عصبی ، هورمونی و پرورشی بر روی حرکت کروماتوفورها و ذخیره رنگدانه در ماهیان پرورشی تاثیر دارند
تاکنون نزدیک به 600 نوع کاروتنوئید طبیعی شناسایی شده است . مهمترین جنبه کاروتنوئیدها از نقطه نظر پرورش دهندگان ماهی و سازندگان خوراک ، کارایی رنگدانه ای شدن بافت است . این ویژگی به واسطه ساختار ، رنگ ویژه ، قابلیت هضم ، تغییر و تبدیل متابولیکی و میل ترکیبی ویژه آنها نسبت به یک بافت بخصوص ، تعیین می شود
رنگدانه های کاروتنوئید از رژیم غذایی حیوانی حاصل می گردد و بیشتر باعث ایجاد رنگ قرمز روشن ، زرد و نارنجی می شود و نه تنها در پرورش آبزیان بلکه در صنعت پرورش طیور نیز به آن اهمیت می دهند
ماهی ها معمولا قادر به سنتز کاروتنوئید مورد نیاز خود ، برای ایجاد رنگ مناسب نیستند و باید به همراه خوراک ، این مواد به خوراک ماهی اضافه گردد
کاروتنوئیدها در محیط طبیعی و غیر طبیعی در دسترس ماهیان قرار می گیرند و اثرات مثبتی بر روی ماهیان دارند. امروزه استفاده از ترکیبات غذایی گیاهی به عنوان تولید رنگدانه کاربرد دارد و تحقیقاتی بر روی پتانسیل به کار گیری این مواد در حال انجام است
ماهیانی که در حالت طبیعی دارای رنگ هستند ، در شرایط پرورش متراکم رنگ باخته و جلای خود را از دست می دهند ، رابطه مستقیمی بین مصرف کاروتنوئید و رنگدانه های موجود در ماهیان وجود دارد
لوتئین رنگدانه گیاهی است که در عصاره گل همیشه بهار , علف و یونجه یافت می شود و به عنوان یک آنتی اکسیدان فعال در بافت های مختلف محسوب می گردد
منابع غذایی حاوی لوتئین شامل گیاهان سبزتیره, سبزیجات نشاسته دار, پوست تخم مرغ, میوه جات می باشد. این رنگدانه قابلیت جذب و تثبیت در عضله آزادماهیان را دارد
در صورتیکه بتوان با تجویز غذاهای غنی از رنگدانه ، رنگ ماهیان را بهبود بخشید ، به یقین کیفیت و قیمت ماهی ها افزایش خواهد یافت.
در بین ماهیان آکواریومی خانواده سیکلیده به دلیل رنگ پذیری بالا بخصوص به خاطر رنگ های درخشان نرهایشان در مطالعات علمی مربوط به کاروتنوئیدها بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. ماهی سوروم Heros Severus نیز یکی دیگر از گونه های مهم و تجاری خانواده سیکیلیده می باشد به طوریکه تکثیر این ماهی جز یکی از پر درآمد ترین ماهیان تکثیر شده در پرورشگاه های ماهیان زینتی می باشند
ماهی سوروم همه چیز خوار است و به انواع غذاها از گوشت ماهی ، دل گوساله یا مرغ و حتی برگ اسفناج و کاهو نیز تمایل نشان می دهد و در این مورد حساسیت به خرج نمی دهد. لازم به توجه است که این ماهی به دو واریته زرد و سبز وجود دارد و از لحاظ ارزش اقتصادی رنگ زرد آن دارای اهمیت بالاتری است
در این تحقیق اثر رنگدانه لوکانتین زرد و تلفیقی از رنگدانه لوکانتین زرد و عصاره آبی کدو حلوایی به طور جداگانه در جیره غذایی ماهی سوروم بررسی می شود.
مواد و روش ها:
تعداد 91 قطعه بچه ماهی سوروم که دارای میانگین وزنی 5 گرم و سایز بند انگشتی می باشند ، بدون در نظر گرفتن جنسیت از یک سالن تکثیر و پرورش در شهرکرد خریداری شد و پس از انتقال به آزمایشگاه و هم دما سازی در تانکها رها سازی شدند. برای این منظور 7 تانک 120 لیتری در نظر گرفته شد که آب این تانکها از آب لوله کشی شهر تامین می شد.
به منظور سازگاری ماهی ها با شرایط جدید محیطی و تغذیه ای به مدت یک ماه با غذای تجاری بیومارکه فاقد رنگدانه بودند مورد غذا دهی قرار گرفتند که در سه روز اول بی اشتهایی و استرس ماهیان قابل مشاهده بود.
برای انجام این تحقیق واحدهای آزمایشی تیمارهای دو گانه در سه تکرار به صورت کاملا تصادفی در آزمایشگاه تعبیه گردیدند و تراکم ذخیره سازی به ازای هر تانک 13 قطعه ماهی تنظیم گردید که %10 تلفات در این تعداد رهاسازی شده منظور شده بود.
ابتدا پس از ضد عفونی و آبکشی کردن تانکها و آبگیری آنها از آب لوله کشی شهری به مدت یک هفته به منظور کلر زدایی و ایجاد جوامع مفید باکتریایی مورد هوادهی قرار گرفتند. در طول دوره پرورش ، آب به طور دائم هوادهی و اشباعیت کامل برای ماهیان فراهم شد.
