بخشی از مقاله
چکیده
در دنیای امروز که در یک دهکده جهانی گرد هم آمدهایم و به عصر ارتباطات ملقب شده و پیشرفت در آن به منزله توسعه انگاشته شده است؛ بر خلاف ظواهر رنگارنگش متاسفانه از معنویت تهی گشته و پیشرفت فقط و فقط در توسعه مادی تعریف شده است. توسعه جهانی به سمت یکپارچگی فرهنگی پیش میرود اگر بخواهیم بدون در نظر داشت مؤلفههای دینی تعریفی برای آن ارایه کنیم فقط بعد مادی آن در نظر گرفته میشود.
توسعه در بعد مادی نیز آسیبهای فراوانی در پی داشته است. از بین رفتن جامعه غیر سرمایهداری، تجمع ثروت در بین قشرخاص، رفاهزدگی، دوری از عدالت دنیاپرستی شماری از این آسیبها است؛ ازاینرو برای ارایه یک نسخه کامل باید به جای توسعه از واﮊه پیشرفت استفاده کرد. در این مقاله با رویکردی دینی به این سوالات جواب دادهایم: پیشرفت چیست و تفاوت معنوی آن با توسعه چه میباشد؟ عوامل و موانع پیشرفت از منظر قرآن چیست؟
تأثیر الگو بر پیشرفت چیست؟
با توجه به فراگیرشدن وسایل ارتباطات جمعی اندکی به کنکاش پیرامون جریانهای الگوساز به خصوص رسانه و تأثیر آن بر جامعه پرداختهایم. در این تحقیق ضرورت اثبات جایگاه تأثیرگذاری رسانه بر افکار جامعه است که عامل بسیار مهمی در پیشرفت میباشد به آن شرط که دو اصل صداقت و حفظ امانت را رعایت نمایند. چرا که این دو عامل باعث نزدیکی افراد جامعه به رسانه، اعتماد به آن و الگوپذیری از رسانههای اسلامی ایرانی در جهت پیشرفت میشود.
مقدمه
کسی که با بال اندیشه در فضای تاریخ اسلام به پرواز در میآید و از ارتفاعات تفکّر و تخیّل به اطلس زرّین سرزمینهای اسلامی مینگرد، به خوبی میبیند که مسلمانان از صحرای تفتیده و آتشخیز حجاز برخاستند و در مدتی کوتاه، از غرب تا اسپانیا و از شرق تا ماورای سلسله جبال انیدوس پیشروی کردند و از مراکش تا زنگبار، از سیرالئون تا سیبری و چین و از بوسنی تا گینه جدید بهنام مسلمانان رقم خورد و درفش افتخارآفرین اسلام در بخش عظیمی از جهان به اهتزاز درآمد ١ و فرهنگ و علوم در ابعاد مختلف گسترش یافت و انشعاب علوم و فنون و صنایع پیریزی شد.
هر کس، با دیدن این تصویر، پیشرفت اعجابانگیز مسلمانان را تحسین میکند و در حیرت و ناباوری میماند که راز این همه پیشرفت چیست آنان چگونه در مدتی اندک این تمدّن عظیم را پی نهادند؟ آیا پیدایش جهانبینی و تفکری نو در پرتو قرآن، چنین تمدّنی پدید آورد یا فراگیر و فطری بودن اسلام؟ با این مقدمه دلایلی که موجب شد که مسلمانان به پیشرفتهای آن چنانهای برسند را به بررسی مینشینیم و از منظر قرآن به این مهم میپردازیم؛ اما مهمترین شاخه تأثیرگذاری که امروزه نمیتوان بدون اشارت به آن از کنارش گذشت بحث تأثیرگذاری رسانه است که در این مقاله بدان نیز خواهیم پرداخت.
پیشرفت
گفتمان حاکم بر جهان معاصر، گفتمان اومانیستی است که یا خدا در آن نیست یا اگر خدایی هست، از پروردگاری و ربوبیت او خبری نیست، بلکه همانند معتزله به تفویض امور به بشر قایلاند و با تکیه بر عقل و عقلانیت بشری و ابزاری میخواهند جهانی آرمانی بسازند که پایان تاریخ آن با لیبرال دموکراسی رقم خورده است. در چنین جهانی شاخصهایی که برای فلسفه زندگی و سبک زندگی آرمانی و مطلوب ارایه میشود، بر اساس فلسفه اومانیسم و عقلانیت ابزاری با محوریت مادیگرایی است که معنویت و فرهنگ، در حاشیه تنها برای بزک کردن و آراستن دنیا به کار میآید.
درحالیکه گفتمان اسلامی، بر پایه اصولی اساسی چون مالکیت، ربوبیت و حکمت خدا و در چارچوب قوانین شریعت الهی، سبک زندگی خاصی را تعریف میکند که شاخصهای آن با گفتمان اومانیستی و غیراسلامی تفاوت فاحش دارد. مشکل اساسی این است که در جوامع اسلامی همان شاخصهای غیراسلامی به عنوان شاخصهای بینالمللی پیشرفت و توسعه از سوی دستگاهها و نهادها پذیرفته شده و بر آن اساس سبک زندگی مردم هدایت، مدیریت و سازماندهی میشود.
در حقیقت مهندسی غربی است که سبک زندگی مردم را مدیریت میکند و اسلام تنها در حاشیه برای توجیه و آراستن استفاده میشود. اینگونه است که تضاد در رفتار مسلمانان به طور کامل مشهود است و آنچه در حکمت نظری و عقلی باور دارند، در مقام عمل خلاف آن را انجام میدهند و از سوی علمای اسلامی عزم و اراده جدی و قوی برای اسلامی کردن شاخصها کمتر دیده میشود.
