بخشی از مقاله
چکیده
اطلاعات کمی در زمینه ارزیابی صفات زراعی لوبیا قرمز در شرایط رقابت با سوروف وجود دارد. به همین دلیل آزمایشی به منظور ارزیابی عکس العمل برخی صفات زراعی لوبیا قرمز نسبت به تداخل کانوپی سوروف در مقادیر مختلف کود نیتروژن در دانشگاه آزاد اسلامی سنندج انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار کلروفیل در برگ ها درمصرف 50 کیلوگرم کود حاصل شد اما اختلاف معنی داری با مصرف 100کیلوگرم نداشت.
در مقایسه با تیمار شاهد مصرف 50 و 100 کیلوگرم نیتروژن میزان کلروفیل برگ را به میزان 10 و 8,9 درصد افزایش داد. همچنین اثر کوددهی بر ارتفاع بوته لوبیا نشان داد، با افزایش میزان مصرف کود ارتفاع بوته لوبیا بیشتر شده و در حداکثر میزان کوددهی بیشترین ارتفاع بوته لوبیا به دست آمد. نتاج آزمایشات نشان داد هر چه تراکم بوته علف هرز افزایش یافت شاخص سطح برگ نیز بیشتر گردید و در حضور 20 بوته علف هرز بیشترین شاخص سطح برگ به دست آمد.
-1 مقدمه
منابع مختلفی که توسط گیاهان جذب میشوند، بهطور مستقیم یا غیر مستقیم میتوانند بر میزان فراهمی یکدیگر تأثیر داشته باشند. بهطور مثال رطوبت خاک میتواند بهشدت حرکت و فراهمی عناصر غذایی بهویژه نیتروژن را تحت تاثیر قرار دهد. از طرفی مطالعات گذشته حکایت از اثر متقابل شدید بین نور و نیتروژن دارد، چون جذب و یا استفادهی هر کدام از این منابع به جذب دیگری وابسته است.
سوروف گیاهی است از خانواده Poaceae با نام علمی Echinochloa crus galli و نام انگلیسی Barnyard grass ، . Cocksfoot panicum گیاهی است یکساله، علفی، ایستا، چهار کربنهکه غالباً در مناطق گرم، خاکهای خشک و غنی و در باغهای حاشیه زمینهای بایر و در مناطق زیر کشت گیاهان تابستانه مثل چغندر قند، لوبیا، سویا، ذرت یافت می شود.
- راشد محصل و همکاران، . - 1380 رقابت علف هرز در طول دوره رشد رویشی لوبیا باعث کاهش سطح برگ، ارتفاع، رشد ریشه و همچنین تاخیر در گلدهی لوبیا میشود - روبینز1 و دومینگو، 1956؛ نیلسن و نیلسون. - 1998 2 کمبود نیتروژن باعث کاهش رشد، کاهش رشد برگ و زردی آن و کاهش تعداد غلاف در لگومها و نهایتاً کاهش عملکرد دانه میشود - فاگریا3 وبالیگار، . - 2003 کمبود نیتروژن قبل از گلدهی نیز باعث تاخیر در گلدهی و کاهش عملکرد لگومها میشود - جوفروی4
کاهش منبع نیتروژن خاک نیز باعث توسعه نشانههای کمبود نیتروژن که شامل کلروز عمومی و تسریع پیری برگها است، خواهد شد - لینک5 و وایت،. - 1992 در مخلوط لوبیا و علفهرز، سایه اندازی دو جانبه برگها باعث کاهش غلظت جریان فوتون فتوسنتزی میشود، که نتیجه آن کاهش میزان فتوسنتز است. پس به این ترتیب مقدار تجمع ماده خشک لوبیا و علف-های هرز کاهش مییابد. شدت رقابت بین گیاهان زراعی و علفهای هرز برای نور رسیده به کانوپی ابتدا توسط ترکیب گونه-های گیاهی درگیر در رقابت تعیین میشود.
به علاوه نور نفوذ کرده از میان کانوپی رشد و جوانهزنی علفهای هرز را تحت تاثیر قرار میدهد - تایلرسون6 وبروتویک، . . - 1968 یکی از شاخصهای مهم ارزیابی توان رقابتی گیاهان در برابر علفهای هرز، جذب نوری بالاتر در شرایط رقابت است، که این توان جذب نوری بالاتر در گیاهان معمولاً با پوشش سریعتر سطح زمین، ارتفاع گیاه، شاخص سطح برگ بالاتر و سرعت سریعتر رشد برگ همبسته است.
سایهاندازی کانوپی ذرت بر لوبیا باعث افت 51 درصدی عملکرد آن شد - لاینگ8 و همکاران، . - 1984 در لوبیا سبز سایهاندازی 45 درصدی در طول دوره پر شدن دانه توسط تاجخروس ریشه قرمز، سلمهتره و دیجیتاریا باعث کاهش عملکرد 50 درصدی آن شد - اسکپس9 و آشلی، . - 1985 به واسطه حضور علفهای هرز کاهش 50 تا 70 درصدی نور قابل دسترس برای کانوپی لوبیا در مناطق مختلف آمریکا تخمین زده شده است - چیکوی1 و همکاران ، . - 1996 آنها گزارش کردند که عامل اصلی افت عملکرد ناشی از کاهش نور قابل دسترس بهواسطه حضور علفهای هرز کاهش تعداد غلاف تشکیل شده در گیاه است.
-2 مواد و روش ها
آزمایش به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. چهار سطح کوددهی نیتروژن - اوره - شامل عدم کوددهی، 50، 100 و 200 درصد نیاز کودی گیاه به عنوان سطوح عامل اصلی و سه تراکم مختلف سوروف شامل صفر - شاهد - ، 2 بوته - حداقل تداخل - ، 20 بوته در متر ردیف - حداکثر تداخل - به عنوان سطوع عامل فرعی تعیین گردیدند.
میزان نیتروژن مورد نیاز سوروف بر اساس حجم کیسه مصرف گردید. آبیاری بر حسب نیاز گیاه که با استفاده از دستگاه TDRصورت پذیرفت. دستگاه TDR دستگاهی است که رطوبت حجمی خاک را به وسیله امواجی که به درون خاک می فرستد اندازه می گیرد. دستگاه را در کشت خالص لوبیا قرار داده شد تا میزان رطوبت و نیاز آبی گیاه سنجیده شود سپس بر این میزان و به وسیله کنتور این حجم آب به کرت ها داده شد. مبارزه با علف های هرز به صورت دستی انجام گرفت.
جهت اندازه گیری شاخص سطح برگ از روش غیر تخریبی استفاده شد، بدین منظور در هر کرت تعدادی بوته هدف شماره گذاری شد - شکل - 1 و در کلیه ی مراحل رشدی، در هر هفته طول و عرض برگ ها اندازه گیری شد و با استفاده از نرم افزار اکسل رابطه بین طول، عرض و مساحت تعیین گردید و بر این اساس این شاخص سطح برگ تعیین شد. در مرحله گلدهی ارتفاع بوته و کلروفیل برگ اندازه گیری شد. جهت تعیین محتوی کلروفیل برگ از دستگاه Spad-520 ساخت کمپانی مینولتای ژاپن استفاده گردید. بدین منظور از هر کرت پنج بوته انتخاب گردید و کلروفیل شش برگ در هر بوته قرائت و میانگینگیری شد - شکل . - 2
