بخشی از مقاله
چکیده:
فعالیت گردشگری را میتوان به عنوان یکی از بزرگترین و متنوعترین فعالیت هادر جهان امروز به حساب آورد. بسیاری از کشورها اینفعالیت پویا را به عنوان منبع اصلی درآمد، اشتغالزایی، رشد بخش خصوصی و توسعه ساختار زیربنایی میدانند. فعالیت گردشگری امروزه در توسعه اقتصادی- اجتماعی کشورها اهمیت داردبه همین دلیل اقتصاددانان آنان را »صادرات نامرئی« نام نهادند. گردشگری میتواند وسیلهای برای رشد و شکوفایی اقتصاد کشور باشد.
به منظور توسعه پایدار روستایی و برخورداری روستاییان از معیشت پایدار، میتوان از فعالیت های مکمل کشاورزی در روستاها بهره گرفت که در این میان گردشگری روستایی، امکان افزایش درآمد خانوارهای روستایی، اشتغال زایی و جلوگیری از مهاجرت های روستایی را در بستر بهبود کیفیت زندگی و توزیع متعادل خدمات و تسهیلات رفاهی در روستا، فراهم میکند.
از سویی دیگر، برخورداری روستاهای ایران ازجاذبه های طبیعی، منابع و پتانسیلهای اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی، التزامی در توسعه گردشگری روستایی به شمار میرود. از این رو برنامه-ریزی در جهت گسترش گردشگری روستایی بر پایه توسعه پایدار اقتصادی، در راستای رشد و تعالی جامعه روستایی بسیار موثر میباشد. در این راستا پژوهش حاضر به روش توصیفی و با استفاده از شیوه کتابخانهای انجام شده و به اهمیت توریسم روستایی میپردازد.
مقدمه:
ایران سرزمینی است با تنوع شرایط اقلیمی و چشم اندازهای طبیعی، با حدود 60 هزار روستا که در این فضای متنوع ملی پراکنده اند. روستاها به دلیل ویژگیها و ماهیت وجودشان به طور مستقیم به طبیعت پیرامون خود وابسته و متکی هستند، به طوری که تغییرات در این بستر مکانی در گذر زمان شکل میگیرد و در فضایی جغرافیایی مبتنی بر کنش متقابل میان عوامل و روندهای طبیعی اکولوژیک و اجتماعی اقتصادی سیاسی را خلق مینماید، بنا به درجه تغییرات و دگرگونیهای روستایی بخش هایی از فضای درونی و بیرونی روستا شکل طبیعی و بکر خود را حفظ مینماید، همین ویژگی روستا برنامهریزی اکوتوریسم را در چنین محیطی امکانپذیر میسازد.
کنفرانس جهانی توریسم، توریسم روستایی را شامل انواع گردشگری با برخورداری از تسهیلات و خدمات رفاهی در نواحی روستایی میداند که امکان بهرهمندی از منابع طبیعی و جاذبههای طبیعت را همراه با شرکت در زندگی روستایی - کار در مزرعه و کشاورزی - فراهم میآورد. توریسم روستایی، توریسم زراعی و کشاورزی و حوزهای از ارائه خدمات و تسهیلات مانند اسکان، پذیرایی، امکانات، وسایل سرگرمی، برپایی جشنها و مراسم محلی، تولید و فروش صنایع دستی و محصولات کشاورزی را نیز در بر دارد - مرادنژاد، 1381،. - 52
گردشگری روستایی به عنوان یک فعالیت تفریحی، اجتماعی، در نیمه دوم قرن هجدهم در انگلستان و اروپا ظاهر شد. قبل آن هم مناطق روستایی مورد استفاده فعالیتهای تفریحی قرار گرفته بودند اما شرکت در این فعالیتهای تفریحی محدود به اقشار برتر جامعه بوده است. در قرن نوزدهم و بیستم به دلیل توسعه حمل و نقل و سهولتجابهجایی راهیابی به مناطق روستایی آسان شد. رشد سریع تقاضا برای گردشگری روستایی از سال 1945 آغاز شد البته در همین زمان گردشگری روستایی شاهد رشد برجسته گردشگری بینالمللی شاهد رشد جمعیت بوده و افزایش تقاضا برای گردشگری روستایی تا اندازهای منجر به توسعه گردشگری شد.
در این میان، کشورهایی که به متنوعسازی اقتصاد روی آوردهاند و میخواهند خود را از اقتصاد تکپایهای برهانند، در جستوجوی شناخت راههای آن یا خلق راهها و روشهای جدیدند. یکی از این روشها گردشگری است که اغلب کشورها به ویژه کشورهایی که به لحاظ موقعیت مکانی از این مزیت برخوردارند، آن را در برنامههای توسعه ملی خود گنجانده اند تا از این طریق بتوانند فرآیند توسعه ملی خود را سرعت بخشند.
سکونتگاههای روستایی، به خصوص در کشورهای جهان سوم که نزدیک به نیمی از جمعیت این گونه کشورها را در خود جا دادهاند، با مسائل و مشکلات حادتری از قبیل مهاجرتهای روستایی، پایین بودن سطح اشتغال، پایین بودن سطح بهرهوری در بخش کشاورزی ، فقدان یا کمبود زیربناهای رفاهی و خدماتی مواجهند. این در حالی است که تعداد قابل توجهی از این گونه سکونتگاهها به لحاظ موقعیت مکانی و داشتن عناصر مهم جذب گردشگر، مانند مناظر طبیعی، آثار باستانی، تنوع اقلیمی، آداب و سنن اجتماعی، زمینههای مناسبی برای توسعه فعالیتهای گردشگری دارند - محمودی نژاد،1386، . - 16
در عصر حاضر، گردشگری و اقتصاد گردشگری در حال تبدیل شدن به یکی از سریع ترین صنایع رو به رشد جهان، ابزاری برای ایجاد درآمد ملی، از اصلی ترین ارکان اقتصادی جهان و نیز از مفاهیم، اشکال و ارکان توسعه ی پایدار قلمداد می شود. از طرفی گردشگری اشکال مختلفی دارد که اکنون شکلی نوین و گزیداری از گردشگری با عنوان گردشگری روستایی، با هدف توسعه ی پایدار جوامع محلی در نواحی روستایی و به عنوان ابزاری برای توسعه ی اقتصادی و اجتماعی و یکی از مهم ترین مشاغل مدرن در مناطق روستایی ارتقا یافته است. هر چند که گردشگری روستایی در مجموع موضوع جدیدی نیست اما اهمیت آن و نقشی که در توسعه ی پایدار جوامع محلی ایفا می کند، به تازگی مورد تایید قرار گرفته است. - داس ویل، 1386، . - 10
روش تحقیق
پژوهش حاضر به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از شیوه کتابخانهای انجام شده است.که ابتدا به بررسی مفهوم گردشگری و گردشگری روستایی پرداخته میشود، سپس پیامدهای گردشگری روستایی در ایران ذکر میشود و در نهایت نیز به نقش گردشگری روستایی در توسعه روستا همراه با پیشنهاداتی جهت گسترش گردشگری روستایی بیان شد که در مطالعه نمونه موردی این پژوهش نشان داده شد که هنوز از ظرفیتهای گردشگری در این منطقه غفلت شده است.
مبانی نظری تحقیق
مدیریت امور گردشگری در سطح ملی از وظایف و مسوولیتهای دولت است که خط مشی و سیاستهای کلی، وضع مقررات، ترتیبات اداری، منابع مالی و سهم هر یک از بخشهای عمومی یا خصوصی توسط دولت مشخص میشود.
