بخشی از مقاله
چکیده
جهانی شدن فرآیندي اجتناب ناپذیر و ناگریز است که به منزله بین المللی شدن و از بین بردن مرزهاي جغرافیائی است. امروزه، جهانی شدن به منزله آشکارترین روندها در همگرائی کشورهاست که مهمترین بعد آن، بعد اقتصادي است. این پدیده، مخالف و موافق بسیاري دارد، بطوریکه موافقان بر این باورند که جهانی شدن، افزایش بهره وري را در سطح جهانی به دنبال داشته است و مخالفان معتقدند که جهانی شدن تنها به نفع کشورهاي پیشرفته بوده و فاصله بین کشورهاي فقیر و غنی افزایش پیدا کرده است.
جهانی شدن، تاثیر زیادي بر بعدهاي مختلف زندگی انسانها می گذارد که کشورهاي اسلامی هم تا حدي از این مهم تاثیر می گیرند. کشورهاي اسلامی براي جلوگیري از عقب ماندگی در رقابت جهانی، براي مواجه شدن با چالشهاي اقتصاد جهانی باید به مزیت هاي خود اهمیت دهند و تلاشهاي همکاري جویانه اي داشته باشند. بطوریکه، کشورهاي اسلامی با توجه به نقاط مشترك بسیاري که در ویژگیهاي دینی اجتماعی دارند، میتوانند نقاط پیوندي براي همکاري بیشتر در زمینه هاي الکترونیکی- اقتصادي پیدا کنند.
توریسم اسلامی، روشی است مناسب براي افزایش تبادلات فرهنگی بین کشورهاي اسلامی تا مسلمانان به راحتی بتوانند به کشورهاي یکدیگر رفت و آمد کنند. از راهکارهاي مفید دیگر میتوان به اصلاح نهادهاي قدیم و ایجاد نهادهاي جدید اشاره کرد تا فضاي جدید و مناسبی براي تولیدکنندگان فراهم شود. همچنین می بایست از متخصصان امور بهره گیرند و فرصتها و تهدیدها را کاملا بررسی کنند. در این زمینه، با یک بررسی علمی، روشهاي مناسب براي هماهنگی و ارتباط بین المللی و منطقه اي در جهان اسلام ارائه گردیده است.
مقدمه
جهانی شدن یک پدیده کثیرالوجه و چند وجهی است. یکی از ناکامی هاي محققان در ارائه تعریفی جامع از جهانی شدن، در همین چند بعدي بودن آن است. این چند وجهی بودن را هم در علل یا دلائل جهانی شدن و هم در پیامدها و بازتابهاي جهانی شدن می توان مشاهده کرد. تحول ارتباطی جهان امکان دگرگونیهایی در فرهنگ را فراهم میکند. این بعد از جهانی شدن آثار و پیامدهاي تناقض آمیزي دارد. برجستهترین نمود این تناقض و پیچیدگی در عرصه فرهنگ آشکار میشود. فرآیند جهانی شدن نه تنها نوعی همگونی و ادغام فرهنگی در پی دارد، بلکه اسباب تنوع، واگرایی و رستاخیز فرهنگی را هم فراهم میکند.
فرآیند جهانی شدن نوعی بحران هویت و معنا در جوامع جهان پدید میآورد. افراد و اقشار گوناگون براي حل این بحران به روشها و راهکارهایی متوسل میشوند که خاص گرایی فرهنگی در قالبهاي قومی و دینی یکی از آنهاست. در واقع غناي فرهنگی جوامع مسلمانان و برخی از ضعفهاي ساختارهاي فرهنگ غرب مانع از حاکمیت و چیرگی فرهنگی غرب خواهد شد و طبعا مقاومتهایی از جوامع اسلامی بروز خواهد کرد و با توجه به جدي شدن تهدیدات و خصلت الحادي و غیر مذهبی آنها این واکنشها قویتر و منسجم تر خواهد شد.
جهانی شدن میتواند فرصتی براي رفع عقب ماندگی دو- سه قرن گذشته جهان اسلام باشد. با درهم تنیدگی و پیوستگی و دهکده جهانی شدن و همجواري کشورهاي توسعه یافته و در حال توسعه علی القاعده، فضاهاي خالی بیشتري براي شکستن انحصار تکنولوژیک و بهره گیري از سرمایه گذاري اقتصادي خارجی فراهم میکند.
در بعد جهانی شدن فرهنگ، جهانی شدن باعث همگرایی و نزدیکی ادیان و مذاهب شده که این خود پایههاي مشترك جهانی آنها را محکمتر میسازد. جهانی شدن نه تنها دین را به حاشیه نرانده بلکه در متن دغدغههاي روحی بشر معاصر قرار داده است و انسان معاصر بیش از هر زمان به دین و آموزهاي دینی احساس نیاز می کند. مسلم آن است که اسلام منافاتی با موضوع جهانی شدن و جهانیسازي ندارد، ولی ویژگیهاي جهانی شدن از منظر اسلام با ویژگیهاي اصطلاحی امروزي آن متفاوت میباشد.
مروري بر مفاد متون دین و فرهنگ دین، ما را به این واقعیت غیرقابل انکار روبرو میسازد که دین اسلام یک دین جهانی است و در تجربه تاریخی خود همواره براي جهانی شدن کوشیده است. اسلام مسأله جهانی شدن و تشکیل جامعه و حکومت جهانی را مطرح کرده است. جهانی شدن با هدف همبستگی و یکپارچگی جهانی به سمت تشکیل جامعه واحد جهانی در حرکت است.
راه و هدفی که خیلی از متفکران و مصلحان جهان، اعم از مسلمانان و غیر مسلمانان آن را مطرح و پیشبینی کردهاند و همواره بدنبال تحقق عینی و عملی این مرحله از مراحل تکامل جامعه بشري بودهاند. پرسش این است که، جهانی شدن به مفهوم امروزي آن و با اصول ویژگیهایی که دارد به کجا منتهی خواهد شد؟ آیا ما به راستی، شاهد شکلگیري جهانی پکپارچه و بدون مرز با ارزش هاي مشترك خواهیم بود؟ در راستاي این مقاله، مفهوم جهانی شدن و اثرات آن در کل جهان و پیامد هاي جهانی شدن در کشورهاي اسلامی، مورد بحث قرار گرفته است. Rapert - 2004 -
اهداف تحقیق
هدف عمده و اصلی این تحقیق، شناخت فرآیند جهانی شدن و تاثیر آن بطور مستقیم و غیرمستقیم بر کشورهاي جهان اسلام است. براي رسیدن به این مقصود، مولفه هاي جهانی شدن، ساختار کشورهاي جهان اسلام و آنچه در این وادي بسوي جهانی شدن قدم بر میدارد و از کدام عوامل جهانی شدن تاثیر می پذیرد مورد مداقه قرار می گیرد و پیشنهادهائی براي مواجه با جهانی شدن ارائه می شود که کشورهاي جهان اسلام حداکثر منافع را به دست آورند و مضار را به حداقل برسانند.
اهمیت تحقیق
عصري که در آن زندگی می کنیم، عصر جهانی شدن است با چهره هاي متنوع و رنگارنگ و با لایه هاي پیچیده ، که هر دم به صورتی جلوه گر می شود. نیاز به سرمایه گذاري کلان بهینه در این بخش با توجه به تحولات جهانی باید بر اساس تحقیقات بسیار مفصل باشد. پس تحقیق در این حیطه بسیار ضروري به نظر می رسد که البته باید به صورت گروهی انجام شود و نیاز به امکانات و تحقیقات علمی فراوان دارد. جهانی شدن فرآیندي است که تمام سطوح مادي و معنوي زندگی انسان را تحت تاثیر قرار داده است بطوریکه، همه عرصه هاي گوناگون اجتماع انسان را به چالش می کشاند.
بیان مسئله
جهانی شدن چه تاثیري بر کشورهاي جهان اسلام داشته است؟
روش تحقیق
با توجه به موضوع تحقیق و ویژگیهاي تحقیق از روشهاي گوناگونی استفاده شده است اما روش علی-معلولی چارچوب طرح را می پوشاند. در جمع آوري اطلاعات از روش تاریخی- کتابخانه اي و اینترنتی استفاده شده است.
تعاریف جهانی شدن
جهانی شدن واژه رایج دهه 90 میلادي است. جهانی شدن فرآیندي از تحول است که مرزهاي سیاسی و اقتصادي را کمرنگ می کند، ارتباطات را گسترش می دهد و تعامل فرهنگها را افزون می نماید. جهانی شدن یک پدیده چند بعدي است که آثار آن در فعالیتهاي اجتماعی، اقتصادي، سیاسی، حقوقی، فرهنگی و ... دیده می شود.
