بخشی از مقاله
چکیده
هدف بورس اوراق بهادار جذب سرمایه های کوچک و تخصیص آنها به امر اقتصاد ، بویژه تولید می باشد بنابراین ضروری است حتی الامکان در جهت هر چه کاراتر شدن آن تلاش شود . هر چه میزان کارایی بازار سرمایه افزایش پیدا کند به همان اندازه اطمینان سرمایه گذاران نسبت به بورس بیشتر شده و رغبت آنها جهت سرمایه گذاری افزایش خواهد یافت .
به طوریکه اگر این اطمینان و اعتماد در سرمایه گذاران ایجاد شود ، به تناسب آن امکان جذب پس اندازها و سرمایه های کوچک از طریق بورس و تزریق آن به امر تولید افزایش می یابد. بنابراین این امکان به خوبی فراهم می شود تا برای تولیدات یک کالای خاص، سرمایه مالی مورد نیاز از طریق فرآیندی با ریسک و خطرپذیری کمتر تامین شود که در این صورت جهت دهی بیشترین بخش سرمایه در بازار متوجه سود آورترین فعالیت ها خواهد شد و این جهت دهی به سمت سود آورترین فعالیت، در راستای مفهوم اصلی اقتصاد یعنی تخصیص بهینه سرمایه ها انجام می شود.
مقدمه
دولتمردان و مدیران برای جلب اطمینان نظر عموم سرمایه گذاران اقدامات فراوانی در مقاطع زمانی مختلف انجام داده اند که ماحصل این اقدامات تشکیل بازارهای مخصوص سرمایه است ، بطوریکه در اکثر کشورها حتی کشورهای در حال توسعه بازارهای مستقلی برای سرمایه وجود دارد . نوع بازار یا بازارهای حاکم بر اقتصاد کشور به عنوان نمادی از اوضاع اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی به حساب می آید چرا که نوع بازار مبین رفتارها و روابط حاکم بر اقتصاد آن جامعه می باشد.
یک بازار را با توجه به سیستم اطلاعاتی آن ، زمانی کارا می نامیم که واکنش قیمتها زمانی صورت بگیرد که همه اجزاء علائمی را که سیستم اطلاعاتی می دهد مشاهده نمایند . به عبارت دیگر تغییر قیمت را زمانی خواهیم دید که آگاهی از اطلاعات همه گیر شده باشد . در این حالت می توانیم بگوئیم که قیمتها انعکاس دهنده سیستم اطلاعاتی هستند.[1]
حجم گسترده ای از تحقیقات بازار سرمایه به فرضیه بازار کارا جهت تبیین رفتار قیمت ها پرداخته است. اوایل دهه 70 میلادی فرضیه بازار کارا به بیشترین کاربرد خود در مطالعات دانشگاهی رسید. بیشتر مدل های مالی در آن زمان به بررسی رابطه بین قیمت داراییها و متغیرهای کلان اقتصادی پرداخته، با استفاده از نظریه انتظارات عقلایی سعی در مرتبط کردن علوم مالی و اقتصادی در یک نظریه جذاب داشتند.[2] شاید بتوان گفت که نظریه بازار کارا، نظریه ای است که در میان تمام نظریه های علوم اجتماعی بیشترین توجه و بررسی راجع به آن صورت گرفته است.
بازارهای اوراق بهادار
این واقعیت که در بازار همه سلیقه های افراد در یکجا جمع می شود باعث شد که بازار به صورت شاخصی درآید که تعیین کننده میزان تقاضای جامعه برای اطلاعات گردد. این وضع منجر به این شد که در مورد شیوه کارکرد بازار پژوهش های زیادی انجام شود. بازارهای اوراق بهادار که در آن دارندگان سهام اوراق بهادار خود را معامله می کنند مورد توجه خاص حسابداران است.
همچنین آن را بازار سرمایه می نامند زیرا سرمایه شرکتهای سهامی بوسیله این بازار تامین می شود. پژوهشگران حسابداری به ویژه به بازارهای سرمایه توجه خاص می نمایند، زیرا مشاهده واکنشهای بازار نسبت به اطلاعات حسابداری به صورت ابزار و وسیله ای درآمد که می توان با آن تئوری های حسابداری را مورد آزمون قرار داد. آزمون تجربی فرضیه ها بسیار مشکل است و از همین دیدگاه تاکید بر سودمند یا مفید بودن اطلاعات برای استفاده کنندگان انفرادی دردسر ساز می شود.
مفید بودن اطلاعات برای سرمایه گذاران انفرادی یکی از مسائلی است که در رابطه با فرایند تصمیم گیری فردی مطرح می شود حتی اگر بتوان منافع شخصی را بر مبنای قضاوت ذهنی و ارزشی تعیین کرد، ولی نمی توان مجموع طبقات خاصی از سرمایه گذاران را تعیین نمود. بنابراین اگر هدف این باشد که اطلاعات حسابداری را که برای افراد سرمایه گذار دارای بالاترین فایده و سودمندی است پیش بینی نمود به هیچ وجه نمی توان در دنیای واقعی این فرضیه را آزمون کرد.
به بیان کلی در »تئوری بازار« برای حسابداری دو هدف وجود خواهد داشت. نخست، برای اینکه بتوان منابع را به شیوه ای مطلوب بین تولیدکنندگان تخصیص داد به اطلاعات نیاز است. زمانی منابع به شیوه ای مطلوب تخصیص می یابد که تولیدکنندگان بتوانند وجوه سرمایه لازم را بوجود آورند و با استفاده از مقدار معینی منابع به بالاترین تولید ناخالص ملی دست یابند.
دوم، برای اینکه سرمایه گذاران بتوانند مالک مجموعه اوراق بهاداری شوند که با توجه به نرخ بازده و ریسک مورد نظر آنها - در چارچوب قیمت های اوراق بهادار بازار - مطلوب است، باید این اطلاعات ارائه گردد. به بیان دیگر برای تعیین قیمت اوراق بهادار - که نشان دهنده رابطه بین ریسک و بازده باشد - اطلاعات ضروری است. همچنین برای افراد سرمایه گذار که درصدد تهیه مجموعه اوراق بهاداری هستند که طبق سلیقه آنها با پذیرفتن میزان معینی ریسک به بالاترین نرخ بازده دست خواهند یافت، این اطلاعات ضروری می باشد.[3]
نظریه بازار کارای سرمایه
فرضیه بازار کارا را یوگن فاما1 را بازشناسی و تعریف نموده است. بازار کارا بازاری است در آن اطلاعات موجود بلافاصله بر قیمت اوراق بهادار تأثیر می گذارد. جنسن - 1978 - 2 بازار کارا را به این صورت تعریف می کند:» از دیدگاه مجموعه اطلاعات ، در صورتی یک بازار کارا است که نتوان بر مبنای مجموعه اطلاعات به سودهای اقتصادی دست یافت.« بر اساس این فرضیه بازار سرمایه در صورتی کارا محسوب می شود که:
- 1 قیمت های بازار به طور کامل اطلاعات منتشره را منعکس کند
- 2 قیمت های بازار فوراً نسبت به اطلاعات جدید واکنش نشان دهند. زمانی بازار کارا بوجود می آید که شرایط زیر فراهم گردد:
- 1 حضور تعداد زیادی از سرمایه گذار منطقی که به دنبال حداکثر سود خود باشند و به طور فعال از طرق تجزیه و تحلیل ارزشیابی و معامله سهام در بازار مشارکت داشته باشند.
- 2 اطلاعات به صورت تصادفی ایجاد شده و مستقل از سایر اطلاعات است.
- 3 دریافت اطلاعات بدون هزینه است و بلافاصله در اختیار همه افراد قرار می گیرد. - 4 سرمایه گذاران در مقابل اطلاعات جدید، سریعاٌ عکس العمل نشان می دهند.[4]
