بخشی از مقاله
چکیده:
القاي نگرش مثبت و امیدوارانه نسبت به آینده، ضمن ایجاد تلاشی هدفمند در انسان و تضمین سلامت روان او، یکی از موضوعات اساسی و مهم در راستاي تکامل آدمی است که یادآوري آن به افراد، مخصوصاً جوانان بسیار ضرورت دارد. از سویی دیگر فرهنگ به عنوان بنیاد اجتماع و هدف والاي حرکت هاي انسانی، نماد انسانیت است و از این میان، فرهنگسازي مفهوم امید بر پایه قرآن و ترویج فرهنگ امید قرآنی در راستاي تربیت اسلامی نسلها، یکی از اصلیترین مأموریت هاي دین براي زندگی تلقی شده و بهترین الگو براي ایجاد نگرش مثبت در آدمی به شمار می آید.
این مقال درصدد است با توجه به اهمیت و جایگاه فرهنگ سازي تفکر مثبت اندیشی در میان اقشار مختلف جامعه، ضمن تبیین سیماي پسندیده و ناپسند امید در قرآن، به استخراج راهکارهاي وحیانی جهت القاي فرهنگ مثبت اندیشی در فرد و نیز جامعه بپردازد. یافته هاي پژوهش حاکی از آن است که چون در جهان بینی توحیدي، نگرش امیدوارانه تحفه اي الهی است، به همین دلیل سیماي پسندیده آن در قرآن، در ارتباط با االله است و تنها آن امیدواري و امیدپروري که از معارف الهی سرچشمه می گیرد، به فرهنگ سازي مثبت اندیشی حقیقی در آدمی منتهی می گردد.
-1 مقدمه
مثبت اندیشی و نگرشی امیدوارانه نسبت به آینده، سرمایهي اصلی حیات آدمی است. آنکس که آرامش و امید به آینده دارد، احساس میکند همه چیز دارد و آنکه منفی نگر بوده و از آرامش روان و امید به آینده، بهرهاي ندارد با ناامنی روانی، دغدغه خاطر و وسوسههاي فزون خواهانه در اوج قدرت مادّي نیز، هیچ ندارد! به همین دلیل امید به زندگی و فرداي روشن، یکی از موضوعات مهم جهت حرکت آدمی در مسیر تکامل است و یادآوري آن به عموم افراد جامعه امري بسیار مهم تلقی می گردد. افراد به دلیل شرایط خاص زندگی ممکن است نسبت به رفع مشکلات، عاجز و درمانده شوند.
در اینصورت با توجه به مسئله امید و امیدواري در زندگی فردي و اجتماعی، می توان بسیاري از مشکلات را رفع نموده و زندگی سخت و نابسامان را تبدیل به زندگی خوش و قابلتحمل نمود چراکه رسیدن به آرامش حقیقی و کمال واقعی، امید هر انسانی است. از سویی دیگر در هر جامعه اي مجموعه اي از آداب، رسوم، سنت ها، قوانین نوشته و نانوشته و دانش عمومی و فراگیر به شکل گفتمان، وجود دارد که از آن به فرهنگ یاد می شود. هر چیزي در جامعه بشري داراي زیر مجموعه اي از این امور است که به آن فرهنگ آن چیز می گویند.
بر این اساس هر کار و چیزي داراي فرهنگی خاص است که می بایست از سوي مردم مورد توجه قرارگیرد و در رفتارها و نگرش ها، خود را نشان دهدو هنگامی که از فرهنگ سازي سخن به میان می آید، چنین برمی آید که فقدان این مسئله می تواند در فرد و جامعه آثار سویی بجا گذارد که نیازي به عنوان فرهنگ سازي خود را به عنوان دغدغه بر آن تحمیل کرده است.
چنانکه از همین اصطلاح می توان دغدغه دیگري را نیز شناسایی و ردگیري کرد. به این معنا که یکی از مسائل و مشکلات هر جامعه، وجود فرهنگ هاي غلط و نادرست در کنار بی فرهنگی گروهی دیگر است - قلی زاده، آذر، 1388،ص. - 45 بنابراین مسئله فرهنگ سازي از دو جهت خود را بر فرد و جامعه تحمیل می کند و به عنوان یک مسئولیت مهم در حوزه جامعه پذیري خود را نشان می دهد. از جهتی فقدان فرهنگ استفاده از چیزي، نیاز به فرهنگ سازي را توجیه می کند و از سوي دیگر وجود فرهنگی نامناسب، فرهنگ سازي مناسب را می طلبد - نیلی پور،مهدي،1341،ص5و. - 4
در مسئله امید نیز، آدمی گاه به سبب عدم شناخت هدف خلقت خویش و گاه به دلیل اتکا به آمال بی پایه نفسانی و نقاشی کردن آرزوهاي ناشدنی در ضمیر و صفحه دل بجاي فعالیت و تلاش، یا نسبت به آن، فرهنگی ندارد و یا آن که فرهنگ نادرستی را در پیش گرفته که آثار زیانبار مالی و ضدارزشی و هنجاري بر خود و حتی جامعه تحمیل می کند.
این در حالی است که القاي فرهنگ مناسب و درست مثبت اندیشی و امید به آینده، می تواند فرد و جامعه را بسوي تعالی و تکامل سوق دهد. این جاست که دو فرهنگ متضاد در یک فرد رشد می کند. از سویی یک فرهنگ منفی و ضدارزشی از آرزوهاي واهی و منفی نگریهایی خیالی پدید می آید که می تواند از جهات متعدد او را دچار بحران و فروپاشی کند و از سوي دیگر، فرهنگ مثبت و سازنده اي که می تواند امید مطلوب و حقیقی را نشان دهد و مسیر زندگی فرد و جامعه را بسوي کمال، تغییر شکل و ماهیت دهد.
به همین دلیل فرد نیاز شدید به فرهنگ سازي مثبت و ارزشی را احساس می کند و توجه بدان، نه تنها یک نیاز است بلکه یک وظیفه انسانی به عنوان خلیفه اللهی در زمین می باشد و حتی می توان گفت که چنین فرهنگ سازي، مصداقی از شکرگزاري و دستیابی به راهکاري براي شکر نعمت و رهایی از کفران نعمت و پیامدهاي زیانبار آن است - ابراهیم14/، . - 7
