whatsapp call admin

مقاله مکان یابی صحیح احداث مخازن و سازه های آبی

word قابل ویرایش
8 صفحه
10700 تومان
107,000 ریال – خرید و دانلود

مکان یابی صحیح احداث مخازن و سازه های آبی
چکیده
با توجه به شرایط اقلیمی کشور و کمبود منابع آب دایمی و خشکسالی های ممتد در بیشتر مناطق، لازم است که آبهای سطحی حاصل از بارندگی های سالیانه که در اکثر مواقع بدون استفاده آنچنانی از دسترس خارج می گردد کنترل و مورد استفاده قرار گیرند. از آن جایی که سدهای مخزنی و رسوب گیر در تأمین آب مورد نیاز برای مصارف مختلف نقش تعیین کننده ای دارند و از طرفی با توجه به فراگیر شدن احداث سدهای جدید در غالب نقاط کشور و در نهایت معرفی شدن ایران به عنوان یکی ازسه کشور برتر دانش فنی سدسازی جهان و نیز هزینه های هنگفت ساخت این سدها، لازم است که مطالعات بطور دقیق و جامع انجام گردد تا شاهد نتایج معکوس این پروژه ها نباشیم.
یکی از مهمترین و ابتدایی ترین پارامترهای ساخت سد، مکان یابی احداث سازه می باشد که تأثیر کلیه فاکتورهای مؤثر اعم ازتوپوگرافی و ظرفیت ذخیره محل، شکل دره، امتدادوشیب لایه های زمین شناسی، فاصله با گسل، نفوذپذیری وعدم فرار آب از مخزن، بار رسوبی و… بایستی به طور دقیق در آن مورد بررسی قرار گیرد زیرا در غیر این صورت علاوه بر هدر رفت هزینه ها چه بسا با شکست سازه شاهد سیلاب های مهیب مصنوعی باشیم و یا احداث سازه در مکان نامناسب هیچ کاربردی در بحث مهار آب نداشته باشد و فقط به عنوان یک دیواره خاکی یا بتونی عمل نماید. از این رو در مقاله حاضر با مطالعه و بررسی منابع مختلف داخلی و خارجی، بطور مفصل به این فاکتورهای مهم پرداخته شده است. بی شک این فاکتورها می تواند به عنوان یک دستورالعمل اولیه جهت تعیین مکان های مناسب احداث این سازه ها مورد استفاده قرار گیرد.
کلمات کلیدی: مکان یابی، سد، زمین شناسی، دره،

مقدمه
در حالی که بارندگی متوسط سالانه بر روی کره زمین ۸۶۰ میلیمتر است این میزان در کشور ما حدود ۲۵۰ میلیمتر است و از دیر باز مردم این سرزمین با کم آبی و خشکی مواجه بوده اند. لذا با توجه به شرایط اقلیمی کشور و کمبود منابع آب دایمی و خشکسالی های ممتد در بیشتر مناطق، لازم است که آبهای سطحی حاصل از بارندگی های سالیانه که در اکثر مواقع بدون استفاده آنچنانی از دسترس خارج می گردد کنترل و مورد استفاده قرار گیرند. این امر باعث شده است که کارشناسان و مهندسین امور آب رواناب های سطحی را توسط احداث مخازن و سدها جهت تامین آب شرب، کشاورزی، مصارف صنعتی، برقابی، کنترل سیلابها، آبزی پروری و… مهار نمایند.((۱ از آنجایی که سدها یکی از مهمترین سازه هایی هستند که علاوه بر منافع بسیار عالی چنانچه از نظر مکان احداث مورد توجه قرار نگیرند علاوه بر هدر رفت هزینه ها، بسا با شکست سازه شاهد سیلاب های مهیب مصنوعی باشیم که خاطره احداث سد را در یک منطقه برای اهالی تبدیل به کابوس نماید و از طرفی احداث سازه در مکانی هیچ کاربردی را در بحث مهار آب انجام ندهد و فقط به عنوان یک دیواره بتونی یا خاکی عمل نماید، لذا توجه به شناسایی عوامل موثر جهت یافتن بهترین مکان احداث سد بیش از پیش احساس می شود. در این تحقیق سعی شده است که به مساله احداث سد( از نظر زمین شناسی، لرزه خیزی، شکل دره و…) به نحو مبسوطی پرداخته شود.

مواد و روش ها
این تحقیق با بررسی دقیق مراجع و منابع موجود در داخل و خارج کشور و با توجه به آخرین دستاوردهای علمی کشور در زمینه سدسازی انجام شده است.
برای تعیین مناسب ترین محل جهت احداث سازه های آبی به ویژه سدها، نکات بسیار زیادی بایستی بررسی شود تا پروژه با شکست مواجه نگردد و هزینه و وقت صرف شده مثمر ثمر واقع گردد.
در این تحقیق از میان عوامل موثر، در مورد عواملی که در اولویت برتری از نظر مکان یابی هستند بحث و بررسی به عمل آمده است. در تحقیقات اولیه فاکتورهایی نظیر موجودیت آب موردنیاز، موجودیت محل مناسب برای احداث سد، موجودیت مصالح ساختمانی به اندازه کافی و سهولت دسترسی به آنها مطالعه می شود و بعد از تعیین مزیت نسبی دو مکان یا تعدادی بیشتر برای احداث سد، در تحقیقات نهایی به مطالعه دقیق تر فاکتورهای زیر پرداخته میشود:
– تحقیقات زمین شناسی
• امتداد لایه ها
• شیب لایه ها
• چین خوردگی ها
• خصوصیات لرزه زمین ساختی
– تحقیقات هیدرولوژیکی
• برآورد دقیق الگوی هرزآب در محل سد مورد نظر
• تعیین هیدروگراف بدترین(خطرناک ترین worst )سیلاب
• تعیین هرزآب با این فرض که چنانچه الپوی هرزآب در محلی برای تعدادی سال قبل بتواند تعیین شود، الگوی طرح مشابه ای بر اساس یک موجودی متوسط می تواند برای آینده باشد.
بعد از مطالعه مزیت نسبی چندین محل سرانجام انتخاب نهایی مکان تحت تاثیر فاکتور های زیر می باشد:
• توپوگرافی و ظرفیت ذخیره محل
• فونداسیون طبیعی
• هیدرولوژی
• بار رسوبی
• غوطه وری
• عدم فرار آب از مخزن
بحث و نتیجه گیری
تحقیقات زمین شناسی
سد سازی از جمله طرح های مهندسی متمرکز به شمار می آید که در ارتباط مستقیم با زمین ساخته می شود.مطالعات زمین شناسی در انتخاب محل سد، انتخاب نوع سد، طراحی پرده آب بند کاربرد دارد.ناکامی و گسیختگی بیش از ۱/۳ از سدها در سطح جهان نتیجه ضعف مطالعات زمین شناسی مهندسی محل اجرای آن بوده است.موارد اصلی از تحقیقات این بخش که در امر سدسازی مد نظر هستند به شرح زیر می باشند:
امتداد لایه ها: در محل هایی که لایه بندی مشخص باشد بهتر است محل احداث سد جایی انتخاب شود که محور سد موازی با امتداد لایه ها باشد.هرچه امتداد لایه ها زاویه کمتری با محور سد بسازند، این محل مناسب تر است.شکل ۱ مقایسه دو محل برای احداث سد را نشان می دهد.در شکل الف محور سد عمود بر امتداد لایه هاست و در شکل ب مواز ی با امتداد لایه هاست.بنابرین شکل ب شرایط بهتری را برای انتخاب بوجود می آورد.

شکل ۱ تاثیر امتداد لایه ها در انتخاب ساختگاه سد
علت این انتخاب را می توان در موارد زیر توجیه کرد:
• در این حالت امکان دور ماندن از نقاط ضعف بیشتر است.(منظور از نقاط ضعف، لایه های سنگی سست و ضعیف مانند سنگ های شیلی و مارنی، لایه های در بر گیرنده حفرات و دیگر پدیده های کارستی حاصل از انحلال توده سنگ، لایه های خرد شده و هوازده و گسل ها و مناطق گسله می باشد.)یکی از مثال های بارز در این زمینه که نقاط ضعف کارستی باعث شکست پروژه شده است در احداث سد لار دیده می شود.((۹
• چنانچه محور سد موازی با امتداد لایه ها باشد امکان فرار آب کمتر است چونکه لایه ها در جهت عمود بر مسیر جریان آب قرار دارند و نفوذپذیری در آن جهت کاهش می یابد.
• در حالتی که محور سد موازی با امتداد لایه ها باشد سنگ هایی با شرایط و خصوصیات یکسان در محدوده تکیه گاهها و پی سد قرار می گیرند. بنابرین سنگ ها رفتار مشابهی در طول محل بارگذاری خواهند داشت و پایداری سد بیشتر خواهد بود.

شیب لایه ها: شیب لایه ها و جهت گیری آن ها می تواند در انتخاب محل سد موثر باشد، به طور کلی بهتر است محل احداث سد جایی انتخاب شود که جهت شیب لایه ها به سمت بالا دست باشد، یا به عبارت دیگر جهت شیب لایه ها در جهت عکس جریان آب باشد.در شکل ۲ حالت الف جایگاه سدی که در آن جهت لایه ها به سمت پایین دست است و در حالت ب جهت لایه ها به سمت بالا دست است و حالت ب مناسب تر است زیرا:

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 8 صفحه
107,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد