مقاله مکان یابی پهنه های مستعد جهت احداث پارک کسب و کار سلامت با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیط GIS (مطالعه موردی : شهر مشهد)

word قابل ویرایش
29 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده :
شهر مشهد با وسعت حدود ٢٣٠ کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر دو میلیون و چهارصد هزار نفر به عنوان دومین کلان شهر ایران است . گسترش فیزیکی شهر در سال های اخیر و رشد مراکز تجاری، اداری، خدماتی و مسکونی باعث ایجاد معضلات شهرنشینی و همچنین ایجاد مشکلات در خصوص فعالیت انواع کسب و کار شده است .
امروزه احداث پارک کسب و کار به عنوان منطقه ای برای ایجاد محیط ثمر بخش و کارا برای پرداختن به کسب و کار و کاهش آثار نامطلوب مشاغل و حرف در شهرها پیشنهاد میشود. از سوی دیگر با توجه به پتانسیل شهر مشهد از لحاظ امکانات و خدمات بهداشتی و درمانی و تراکم مطب پزشکان در مناطق مسکونی اطراف بیمارستان های اصلی شهر باعث وجود مشکلات برای ساکنان ، بیماران و حتی پزشکان آن مناطق شده است ؛ احداث پارک کسب و کار سلامت به عنوان یکی از انواع پارکهای کسب و کار شامل موضوعات مرتبط با بهداشت و درمان ، در شهر مشهد امری ضروری است .
دراین مقاله با در نظر گرفتن مهمترین معیارها جهت مکان یابی پارکهای کسب و کار سلامت شامل داشتن دسترسی مناسب ، بهره مندی از زیر ساخت ها و نزدیک بودن به مراکز مرتبط با درمان و بهداشت ، با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) از طریق نرم افزار Expert Choice و تلفیق لایه ها در محیط نرم افزار ARC GIS برای محدوده ی شهر مشهد، پهنه های مناسب برای احداث پارک کسب و کار سلامت مکان یابی شده است .
کلید واژه ها: تحلیل سلسله مراتبی(AHP)- سیستم اطلاعات جغرافیاییGIS- مکان یابی – پارک کسب و کارسلامت – بهداشت و درمان -کلان شهرمشهد.
مقدمه :
نیازهای کسب و کار در قرن حاضر و رشد سریع اختراعات و نوآوریها، نیاز به فضاهای کاری منعطف ، رشد فعالیتهای فشرده متمرکز و افزایش تراکم جمعیت و در نتیجه افزایش نیاز به پارکینگ و خدمات بهتر نیازهای جدید را برای بخش صنعت و کسب وکار به وجود آورد و پارکهای کسب و کار امروزی با طراحی قابل انعطاف در ساختمان ها و در نظر گرفتن ترکیب کاربریها مانند انبار و مراکز توزیع ، محل های تولیدات صنایع سبک ، دفاتر کاری ، مراکز خدماتی چون هتل و سالن های کنفرانس در کنار یکدیگر ، به عنوان راه حلی در این راستا پیشنهاد شده اند. در واقع پارکهای کسب و کار بر آنند با ایجاد شیوه نوین در مدیریت کسب وکار و ارایه خدمات برتر ، با ایجاد محیط های چند منظوره جهت کار ، زندگی و استراحت ، باعث جریان اقتصادی پایدار گردند. یکی از مشکلات فعلی شهر مشهد تمرکز مراکز بهداشتی ، درمانی و مراکز تجاری ، خدماتی مرتبط با بهداشت و درمان در مرکز شهر میباشد این موضوع در شکل (١) نشان داده شده است . با توجه به بلامانع بودن فعالیت شغلی پزشکی و صاحبان حرف وابسته در ساختمان های مسکونی و تجاری ملکی باعث ایجاد مشکلاتی از جمله مشکلات ترافیکی برای ساکنان این مناطق و مراجعین به این مراکز گردیده که در تصویر (١) به برخی از آن اشاره شده است . با توجه به مطالب ذکر شده و تجربه دیگر کشورها در احداث پارکهای کسب و کار موضوعی ، پارک کسب وکار سلامت در شهر مشهد که غالب کاربریهای این پارک شامل مطب پزشکان ،دندانپزشکان ، داروخانه ،درمانگاه ، مراکز توان بخشی، فیزیوتراپی،ترک اعتیاد، تجهیزات MRI ، آزمایشگاه ، مکان هایآموزشی،اقامتی و مراکز توزیع و پخش لوازم پزشکی میباشد به عنوان پاسخی به مشکلات و مسائل موجود در شهر مشهد امری ضروری میباشد .
شکل ١)نقشه پراکندگی بیمارستان ها و درمانگاه ها در سطح شهر مشهد

تصویر ١)تصاویری از خیابانهای اطراف بیمارستان قائم و بیمارستان امام رضا (ع )
با توجه به اهمیت موقعیت احداث پارک کسب و کار به عنوان یکی از مؤلفه های حیاتی در شکست و یا موفقیت آن و قابلیت های بالای سیستم های اطلاعات جغرافیایی GIS در مدیریت و تجزیه و تحلیل داده های مکانی، مکان یابی پهنه های مناسب جهت احداث پارک کسب و کار در این محیط با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی مورد بررسی قرار گرفته است .
٢-موقعیت محدوده ی مورد مطالعه
محدوده ی مورد مطالعه دراین تحقیق شهر مشهد میباشد. این شهر با وسعت بالغ بر ٢٣٠ کیلومتر و جمعیتی در حدود دو میلیون و چهارصد هزار نفر در سی و شش درجه و هفده دقیقه عرض شمالی و پنجاه و نه درجه و سی و شش دقیقه طول شرقی نسبت به مبدا گرینویچ واقع شده است . این شهر در شمال شرقی استان خراسان رضوی واقع شده که از شمال غرب به درگز و چناران ، از شرق به سرخس و کلات و از جنوب شرقی به تربت جام ، از جنوب و جنوب غربی به فریمان و تربت حیدریه و از غرب به نیشابور محدود میشود. ارتفاع این شهر از سطح آب های آزاد حدود ٩٨۵ متر میباشد. .
در این تحقیق برای استخراج لایه های مربوط به زیرساخت ها، شبکه معابر و مراکز درمانی بهداشتی از بانک اطلاعات زمین مرجع شهر مشهد و بانک اطلاعات زمین مرجع مجموعه شهری مشهد، مشاور فرنهاد استفاده گردیده است .
٣-پیشینه ی تحقیق
در زمینه مکان یابی کاربریهای شهری با استفاده از نرم افزار ARC GIS در کشور ایران ، مطالعاتی صورت گرفته که می توان به عنوان نمونه به موارد ذیل اشاره کرد :
٣-١- در سال ١٣٨٩ آقای مسعود تقوایی، رضا شیخ بیگلو و مریم بندعلی در تحقیقی با عنوان «برنامه ریزی و مکان یابی بازارهای روز شهر اصفهان با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی(AHP)» بر اساس معیارهای چون صرفه جویی در وقت و هزینه ، کاهش سفرهای درون شهری، ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضا، حذف واسطه گری های غیراصولی و تقویت روابط محله ای به برنامه ریزی و مکان یابی بازارهای روز مورد نیاز مناطق مختلف شهر اصفهان پرداخته است .
٣-٢- در سال ١٣٨٨ آقای محمد معتمدی، براتعلی خاکپور و حسین انفجاری در تحقیقی با عنوان «مکان یابی پهنه های مناسب احداث پاکینگ های عمومی شهری با استفاده از GISفازی (مطالعه موردی حوزه میانی غربی شهر مشهد)» با اعمال معیارها و ضوابطی همچون فاصله از مراکز جاذب سفر، فاصله از معابر، هزینه تملک زمین ، تراکم جمعیت و عمر بنا و با حذف کاربریهای نامناسب جهت احداث پارکینگ مانند سطح خیابان ها، بیمارستان ها و… پهنه های بهینه و مناسب برای احداث پارکینگ با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و منطق فازی مشخص گردیده است .
٣-٣- در پایان نامه کارشناسی ارشد خانم مریم کابلی پور با عنوان “مکان یابی بهینه بلند مرتبه سازی با استفاده از روش چند معیاری (نمونه موردی منطقه ٩شهرداری مشهد )” پس از بررسی مبانی نظری سعی شده است تا با شناخت وضع موجود دریک بافت شهری نمونه وضعیت ساختمان های بلند بر اساس معیارهای طبیعی ، جمعیتی و کالبدی مورد توجه قرارگیرد و با استفاده از روش ها و مدل های چند معیاری و کارکردی به تجزیه و تحلیل اطلاعات موجود پرداخته و نواحی دارای پتانسیل بلند مرتبه سازی اولویت بندی میشوند.
٣-۴-در مقاله ای با عنوان ”A GIS approach to shopping mall location selectionکه توسط چنگ لینگ یو و هنگ لی در سال ٢٠٠٧ انجام شده است با استفاده از روشهای تصمیم گیری چند معیاره در محیط نرم افزار GIS مراکز بهینه جهت احداث shopping mall با توجه به سه معیار بیشترین پوشش تقاضا، بیشترین پوشش درآمد مردم و کمترین فاصله مکان یابی انجام گرفته است
۴-روش تحقیق
در این تحقیق ابتدا به منظور شناخت معیارهای مؤثر بر مکان یابی پارک کسب و کار سلامت مطالعات کتابخانه ای بر اساس کتب ، مقالات و منابع اینترنتی در دسترس انجام گرفته است . سپس به منظور مکان یابی پارک پس از بررسی روش های موجود مکان یابی در محیط GIS، به منظور آماده سازی لایه ها روش فازی و جهت تلفیق لایه ها روش وزن دهی ساده (SAW) و روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) به منظور وزن دهی به معیارهای اصلی انتخاب گردیده است .
۵-معرفی مدل مورد استفاده در مکان یابی
قابلیت های بالای سیستم های اطلاعات جغرافیایی GIS در مدیریت ، تجزیه و تحلیل داده های مکانی منجر به ارائه محیط بسیار کارآمدی برای اجرای مراحل مختلف تحلیل هایی از قبیل مکان یابی گردیده است . انجام فرایند مکان یابی دارای ۶مرحله اصلی میباشد.١)تعیین هدف ٢)انتخاب معیارهای موثر بر تصمیم گیری ٣)ارزیابی معیارها و تعیین وزن هر معیار ۴)تلفیق لایه های اطلاعاتی مربوط به معیارها با استفاده از نرم افزار Arc Gis(تلفیق لایه ها می تواند به روش های مخلتفی انجام گیرد مانند منطق بولین ، منطق هم پوشانی ، منطق فازی و…)۵)تعیین گزینه های پیشنهادی ۶)نظر کارشناسی و انتخاب تصمیم بهینه در این مقاله به منظور تعیین وزن هر معیار، از روش AHP و نرم افزار Expert choice استفاده گردیده است ، همچنین برای تلفیق لایه ها از روش وزن دهی ساده (SAW) استفاد شده است . مدل مورد استفاده در مکان یابی پهنه های مستعد احداث پارک کسب و کار سلامت در نمودار (١)

۶-معرفی معیارهای موثر بر مکان یابی .
پارک کسب و کار، منطقه ای است که به منظور ایجاد محیط ثمر بخش و کارا برای پرداختن به کسب و کار و کاهش آثار نامطلوب مشاغل و حرف در شهرها فراهم شده است . لذا مکان پارکها و ضوابطی که در ساخت آن ها در نظر گرفته میشود، بایستی باعث کاهش آثار سوء و حداقل نمودن اثرات منفی توسعه کسب و کار گردد که در ادامه به برخی از این موارد اشاره شده است :
١) دور نمودن ترافیک و تردد وسایل سنگین از شهرها و مناطق مسکونی و حداقل نمودن مشکلات وازدحام ترافیکی از مراکز شهرها و سکونتگاه ها.
٢) حفاظت از سلامت و امنیت شهروندان و کارگران مناطق شهری و ایجاد فضاهایی جهت برطرف نمودن نیازهای کارمندان و مشتریان در مجاورت محل کار.
٣)کاهش تاثیر سر و صدا، آلودگی و دیگر جنبه های مضر.
۴)کاهش ایجاد مزاحمت برای املاک و ساختمان های مجاور.
۵)جلوگیری از توسعه نامتعادل شهرها و افزایش درآمدهای مالیاتی در مناطق حومه شهرها و ایجاد ارزش در زمین های این مناطق .
۶)تأمین ظاهریزیبا، محافظت از عملکرد خیابان ها، تأمین پارکینگ در خارج از خیابان های اصلی شهر و استفاده مناسب از
خدمات شهرداری.
در راستای اهداف ذکر شده و با توجه به مطالب موجود در متون در دسترس ، معیارها شاخص های موثر در مکان یابی پارکهای کسب و کار در ادامه بیان شده است :
١) توپوگرافی و زیست محیطی
١-١) منطقه عاری از هر گونه گرد و خاک و بو باشد.
١-٢) منطقه عاری از هر گونه زمین های باتلاقی ، صخره ها و شیب های تند باشد
٢) مشخصات زمین
٢-١) برای ساخت و توسعه پارک مساحت کافی وجود داشته باشد. این امر از طریق خرید یک قطعه زمین و یا از طریق تجمیع چند زمین بایستی میسر گردد.
٢-٢) شکل و ترکیب دایره ای و مستطیلی جهت انتخاب زمین ترجیح داده میشود. مکان های با مدل دایره ای و مستطیلی بیشترین قابلیت انعطاف را جهت ساخت و قطعه بندی دارند.
٢-٣) مساحت زمین پارک بایستی به گونه های باشد که امکان ساخت پارکینگ کافی در داخل پارک و مجاور ساختمان های پارک را میسر سازد.
٣) زیرساختها و امکانات عمومی
٣-١) امکان ایجاد کلیه تاسیسات زیر بنایی مانند آب ، برق ، گاز و تلقن وجود داشته باشد.
٣-٢) امکان ایجاد تاسیسات مربوط به دفع فاضلاب و دفع زباله های جامد وجود داشته باشد.
۴)دسترسی .
۴-١) پارکهای کسب و کار بایستی در نزدیکی به شبکه حمل و نقل فراشهری شامل فرودگاه ، بندر، راه آهن و…
واقع شوند.
۴-٢) سعی شود پارکها در مکان های قرار گیرد که بیشتر از یک نوع سیستم حمل و نقل وجود دارد.
۴-٣) پارکها در حاشیه و یا نزدیک به کمربندی شهر و یا در حاشیه جاده های متصل کننده شهرها به یکدیگر و ورودی شهرها ساخته می شوند.
۴-۴) پارکها بایستی در مکان هایی که بار ترافیک سبک دارند قرار گیرند.
۴-۵) دسترسی به سایت باید از طریق جاده ها یا آزاد راه ها، امکانات حمل و نقل شهری مانند اتوبوس و مترو، میسر باشد.
۴-۶) پارکهای کسب و کار دارای دسترسی مناسب با آتش نشانی و یا خدمات اوژانسی مناسب باشند.
۴-٧) پارکها بایستی در فاصله مناسبی از مکان های مسکونی و مدرسه ها قرار گیرند.
۴-٨) پارکها بایستی در نزدیکی امکانات تجاری و رفاهی (مثل هتل –رستوران ، شرکت های حمل و نقل شبانه روزی و…) قرار گیرند.
۴-٩) پارکها بایستی به نقاط شاخص شهری مانند نمایشگاه های بین المللی ، پارکهای بزرگ ، بیمارستان ، موزه و… نزدیک باشند
در این مقاله به منظور مکان یابی پهنه های مستعد جهت احداث پارک کسب و کار سلامت ، مهمترین معیارها که دارای لایه های اطلاعاتی می باشند در نمودار (٢) نشان داده شده است .
نمودار ٢: معیارهای مؤثر در مکان یابی

٧-وزن دهی به معیارها
به منظور وزن دهی با استفاده از روش AHP، ابتدا مقایسه های دوتایی بین معیارها صورت پذیرفت . در انتها ماتریسی تشکیل گردید که درایه های آن با توجه به میزان اهمیت هر یک از معیارها نسبت به یکدیگر به

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 29 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد