بخشی از مقاله
چکیده
هدف این پژوهش بررسی نتایج بدست آمده از دادههاي حرارتسنجی سیالات درگیر و ارائهي یک روند براي شناخت بهتر کانی-سازي در منطقه میباشد. با مطالعاتی که در این پژوهش صورت گرفت مشخص گردید، کانیسازي فلزي در منطقه مورد بررسی در ارتباط با تودهي نفوذي شیور میباشد نحوه کانیزایی و شکلگیري این رگهها در اثر اعمال نیروهاي تکتونیکی منطقه، شکستگیها و درزههایی در تودههاي نفوذي ایجاد شده و در ادامه با نفوذ سیالات کانیدار در داخل این درز و شکافها، توده نفوذي به شدت آلتره شده و کانیزایی در امتداد شکستگیها به صورت رگه و رگچه ایجاد شده است.
بر اساس مطالعات دادههاي سیالات درگیر میزان شوري از 5 تا بیش از 50 درصد وزنی معادل کلروسدیم و دماي همگن شدن بیشتر سیالات درگیر بین دماي 200°C تا 420°C وبالاتر از آن نیز بدست آمد که با بررسی نمودارهاي مربوطه، دادههاي منطقه در دو محدوده مربوط به سیستم پورفیري و اپی ترمال قرار گرفتند و با توجه به نتایج به نظر میرسد کانی سازي مس در محدوده مطالعه مربوط به یک سیستم پورفیري – اپی ترمال باشد.
پدیده جوشش در سیالات کانه ساز از ویژگی هاي مهم کانی سازي مس در این منطقه است. شکل کانی سازي در این منطقه بصورت رگه اي بوده و می تواند مربوط به کانی سازي هاي رگه اي تیپ کردیلرائی باشد که اغلب در بخش هاي فوقانی سیستم هاي پورفیري قرار دارند لذا احتمال پیدایش کانی سازي مس پورفیري در بخشهاي زیرین این منطق به دور از انتظار نیست
مقدمه
منطقهي فلززایی اهر در شمال غرب استان آذربایجان شرقی، طبق تقسیم بندى واحدهاى زمین ساختی ایران در زون البرز غربی-آذربایجان قرار گرفته است. این منطقه از نظر کانیسازي طلا، مس و مولیبدن اهمیت بالایی دارد که اغلب کانیسازيهاي مرتبط با آن همزمان با رخداد ماگماتیسم ترشیر رویداده است. کانیسازيها شامل اسکارن - مزرعه، سونگون - - Mollaei et al., 2009 - ، پورفیري - سونگون و مسجد داغی - - Asghari and Hezarkhani, 2010 - ، طلاي مرتبط با توده هاي نفوذي - میوه رود - - جمالی و همکاران، - 1391 و اپیترمال - قدیمزاده، - 1381 است.
محدوده مورد مطالعه در 23 کیلومتري شمال شهرستان اهر واقع گردیده است. این منطقه قسمتی از نقشهي زمینشناسی 1:100000 ورزقان - مهرپرتو م.، همکاران، - 1371 میباشد، راههاي دسترسی به محدوده در شکل 1 آورده شده است. باتولیت شیورداغ با ترکیب سنگشناسی گرانیتی، گرانودیوریتی و مونزوگرانیتی مناطق مرتفع این منطقه را تشکیل میدهد. بطور کلی در محدوده مورد مطالعه یک سیستم کانیزایی رگهاي دیده میشود. نحوه کانی-
زایی و شکلگیري این رگهها احتمالاً در اثر اعمال نیروهاي تکتونیکی منطقه، شکستگیها و درزهها در توده نفوذي منطقه بوده است و در ادامه با نفوذ سیالات کانیدار در داخل این درز و شکافها توده نفوذي به شدت آلتره شده و کانیزایی در امتداد شکستگیها ایجاد شده است.
شکل :1 موقعیت جغرافیائی و راههاي دسترسی به محدوده مورد مطالعه
مواد و روشها
از تعداد 45 نمونه برداشت شده از کل محدوده مورد مطالعه، به منظور مطالعات سنگ شناسی،5 مقطع نازك - از سنگهاي در برگیرنده رگههاي سیلیسی مورد مطالعه - تهیه و مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به یکنواختی منطقه از نظر سنگشناسی 2 نمونه براي تجزیه XRF به شرکت کانساران بینالود ارسال گردید. همچنین تعداد 20 مقطع صیقلی به منظور شناسایی کانیهاي فلزي تهیه و توسط میکروسکوپ پلاریزان Olympus با نور انعکاسی مورد مطالعه قرارگرفت.
از نمونههاي برداشت شده از رگههاي سیلیسی به منظور مطالعات حرارتسنجی میانبارهاي سیال، 4 مقطع دوبر صیقل تهیه و بررسی نمونههاي تهیه شده در واحد پژوهش دانشگاه پیام نور مرکز تبریز با میکروسکوپ پلاریزان Olympus مجهز به سیستم سرمایش- گرمایش صفحه لینکام مدل THMSG 600 انجام و در حدود 130 سیالات درگیر مورد آزمایش گرمایش و سرمایش قرار گرفتل در این مطالعات، درجه حرارت، عمق، فشار و شیمی سیالات محبوس محاسبه و بررسی شده است.
نتایج و بحث
سیستم رگه اي کانی دار محدوده: کانیسازي فلزي در منطقه مورد بررسی - جنوب قراننیق دره - در ارتباط با تودهي نفوذي شیور داغ و سنگهاي آتشفشانی ائوسن به وقوع پیوسته است، در کنار جاده دسترسی به این محدوده که به صورت یک ترانشه بزرگ، بخشی از یک زون آلتره را قطع کرده و یک سیستم کانیزایی رگهاي به عرض تقریبی 150 متر قابل مشاهده است. این بخش از محدوده به عنوان شاهدي براي یک کانی زایی رگهاي نسبتاً وسیع در این منطقه بوده و در بررسیهایی که در راستاي این رگهها به عمل آمد، در فواصل بیشتري نیز آثاري از رگههاي کانیدار مشاهده شد
شکل .2 رگه سیلیسی و توده گرانیتی کانی سازي شده. :a رگه پرعیار کالکوپیریت در درزههاي توده گرانیتی با امتداد NE-:b SW رگه پرعیار کالکوپیریت با ضخامت 2 سانتی متر در درزه هاي توده گرانیتی با امتداد NE-SW این رگههاي کانیدار عمدتاً سیلیسی بوده و با ضخامتهاي متفاوت از چند میلی متر تا 30 سانتیمتر نیز قابل مشاهده اند. کانیزایی عمده در رگهها، کالکوپیریت میباشد که در برخی از رگهها به صورت رگه خالص به ضخامت 2 تا 3 سانتی متر میباشد.امتداد کلی رگهها NE-SW میباشد که در میان آنها رگههایی با امتداد N-S نیز وجود دارد.
نحوه کانیزایی و شکلگیري این رگهها احتمالاً به این صورت است که در اثر اعمال نیروهاي تکتونیکی منطقه، شکستگیها و درزههایی با امتداد NE-SW و N-S در تودههاي نفوذي منطقه ایجاد شده و در ادامه با نفوذ سیالات کانیدار در داخل این درز و شکافها، توده نفوذي به شدت آلتره شده و کانیزایی در امتداد شکستگیها ایجاد شده است. با بررسی وضعیت کانیزایی این رگهها، مشاهده می شود که با حرکت به سمت غرب، بر ضخامت رگه ها افزوده شده و کانیزایی نیز بیشتر میشود. در این منطقه تعداد 2 مورد ترانشه دستی براي بررسی هاي بیشتر روي رگهها حفر گردیده استل براي شناسایی کانیهاي فلزي موجود در رگههاي سیلیسی جنوب قراننیق دره تعداد 20 نمونه صیقلی تهیه و مورد مطالعه قرار گرفته است.
مطالعات کانی شناسی: در اکثر مقاطع صیقلی تهیه شده از منطقه مورد مطالعه کانی هاي پیریت، کالکوپیریت، کالکوسیت، کوولیت، دیژنیت، مگنتیت و لیمونیت مشاهده شده استلکانی کالکوپیریت در اکثر مقاطع مشاهده شده است و میتوان گفت که کانی سولفیدي اصلی در این منطقه می باشدل همچنین در بیشتر نمونهها اکسیدهاي آهن مثل لیمونیت و کانی هاي سولفیدي ثانویه از قبیل کوولیت، کالکوسیت و دیژنیت جانشین کالکوپیریت شده اند. بافت جانشینی، بافت غالب این منطقه است که نشاندهنده پیشروي فرآیند هاي سوپرژن می باشد. همچنین در بعضی نمونه هاي دستی آثار مالاکیت نیز مشاهده شده است که فرآیند هاي سوپرژن را تایید میکند.
کانی سازي اکسیدي: فاز اکسیدي داراي کانی هاي مگنتیت، لیمونیت و گوئتیت می باشد. در رگه هاي سیلیسی جنوب قراننیق دره مقدار مگنتیت و هماتیت خیلی جزئی است. لیمونیت عمدتاً به رنگ زرد می باشد و از گسترش چشمگیري برخوردار است که در مقاطع میکروسکوپی در اطراف کالکوپیریت و مالاکیت به صورت رگه اي گسترش دارد.
