بخشی از مقاله
چکیده
به منظور بررسی ویژگیهاي روانسنجی نسخه فارسی پرسشنامه پیوند والدینی پارکر - - PBI،340 دانشآموز - 170دختر و 170پسر - پایه سوم دبیرستان و پیشدانشگاهی شهر شیراز به روش نمونهگیري خوشهاي چند مرحلهاي انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این مطالعه، نسخه فارسی پرسشنامه پیوند والدینی پارکر - PBI - بوده است.
دادهها از طریق تحلیل عامل به شیوه مؤلفههاي اصلی و ضریب آلفاي کرونباخ و ضریب اعتبار بازآزمایی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصل از تحلیل عامل از وضعیت محتوایی چهار عاملی حمایت کرده و پس از انجام اعتبار همگرا،ضرایب آلفا و اعتبار، بررسیها نشان میدهد که پرسشنامه پیوند والدینی پارکر از پایایی و اعتبار مطلوبی جهت انجام پژوهشهاي روانشناختی برخوردار است و از آن میتوان در پژوهشها، خانواده درمانی و بهبود روابط در خانواده استفاده نمود.
مقدمه
اگرچه ابزار واحدي وجود ندارد که همه ابعاد خانواده را پوشش دهد، اما تاکنون پرسشنامههاي متعددي براي سنجش خانواده طراحی و مورد استفاده قرار گرفته است که هر کدام به جنبههایی از خانواده توجه کردهاند. به چند دلیل میتوان مقیاس پیوند والدینی را پرسشنامهاي مطلوب براي پژوهشها دانست. اول اینکه پژوهشهاي معتبر زیادي در فرهنگها و کشورهاي مختلف، ارتباط این مقیاس را با اختلالات افسردگی، اضطرابی، اسکیزوفرنی و ... و همچنین مشکلات خانوادگی و زناشویی و اجتماعی تائید کردهاند.
دلیل دیگر انتخاب این پرسشنامه، این است که تعداد سوالهاي این پرسشنامه - 25 سوال براي فرم مادر و 25 سوال براي فرم پدر - نسبت به سایر پرسشنامههاي ابزار خانواده کمتر است. در شرایط فعلی که بسیاري از تحقیقات روانشناسی با استفاده از پرسشنامهها انجام میشود، براي جلوگیري از اشباع این روش، بهتر است از مقیاسی استفاده شود که تعداد سوالات کمتري دارد. از طرف دیگر بسیاري از پرسشنامههاي با زمینه خانواده محدوده سنی بزرگسالان را شامل میشود.
از آنجا که اکثر مقیاسهاي مورد استفاده به صورت گذشتهنگر و خودگزارشی هستند، با بالاتر رفتن سن افراد، امکان تحریف خاطرات وجود دارد. اما مقیاس پیوند والدینی مقیاسی است که محدوده سنی خاصی نداشته و حداقل سن در آزمودنیها 16 سال است. دلیل دیگر این است که مقیاس پیوند والدینی به صورت دو فرم مجزا - 25 سوال براي فرم مادر و 25 سوال براي فرم پدر - طراحی شده که میتوان از آن بهطور جداگانه در پژوهشها استفاده کرد.
پرسشنامه پیوند والدینی پارکر - - PBI، یکی از اولین پرسشنامههاست که براساس نظریه دلبستگی بالبی شکل گرفته است. این پرسشنامه،32 سال پیش بهعنوان یک پرسشنامه خودگزارشی طراحی و مورد پژوهش قرار گرفت. ابزار اندازهگیري پیوند والدینی برداشت نوجوان از کنترل و توجه والدین را اندازهگیري میکند - پارکر و همکاران،. - 1979 از زمان ساخت این پرسشنامه، تحقیقات متعددي در این زمینه صورت گرفته و نتایج قابل قبولی از لحاظ اعتبار و پایایی گزارش شده است - پارکر و همکاران - - 1979 در استرالیا، در هلند - آریندل و همکاران، - 1989، در ژاپن - کیتامورا و سوزوکی، - 1993، در پاکستان - کووادیر و همکاران، - 2005 وکاپسی و کوکوکر،2006 در ترکیه، جیانگونگ و همکاران،2011 در چین بایک وضعیت محتوایی چهار عاملی - .
روش پژوهش
روش تحقیق در این پژوهش توصیفی از نوع ابزارسازي است.
جامعه و نمونه مورد مطالعه: جامعه آماري شامل کلیه دانش آموزان دبیرستانی پایههاي سوم و پیشدانشگاهی شهر شیراز بود. 340 نفر 170 - پسر و 170 دختر - به روش نمونه گیري خوشهاي تصادفی چندمرحلهاي انتخاب شدند. 40 نفر از افراد در اعتبار بازآزمایی قرار گرفتند.
ابزار گردآوري اطلاعات:
ابزار مورد استفاده در این پژوهش پرسشنامه پیوند والدینی پارکر - 1979 - بوده است.
روش اجرا: پرسشنامه مورد استفاده در این آزمون، به صورت گروهی و در دو مرحله، به فاصله یک هفته در اختیار آزمودنی ها قرار گرفت.
به منظور بررسی قابلیت شاخصهاي روانسنجی پرسشنامه پیوند والدینی تحلیل عامل ساختار عاملی این پرسشنامه مورد آزمون قرار گرفت. پیش از اجراي تحلیل عامل، ابتدا دو شاخص نسبت - KMOفرم مادر: 0/884و فرم پدر: - 0/888 و آزمون بارتلت - فرم مادر: 2866/3 و فرم پدر: 2920/2 با سطح معنی داري - 0/0001 مورد بررسی قرار گرفت. سپس با استفاده از روش تحلیل عامل و به شیوه مولفههاي اصلی، پرسشهاي پرسشنامه پیوند والدینی براي هر دو فرم پدر و مادر مورد ارزیابی قرار گرفت.
در این بررسی، مسیر ماتریس دو تا پنج عاملی مورد ارزیابی قرار گرفت که بهترین ترکیب محتوایی به دست آمده با توجه به نمودار اسکري و درصد واریانس قابل تبیین، چهار عاملی بود. چهار عامل مستخرج از ماتریس همبستگی، در فرم مادر درمجموع50/8 درصد واریانس پرسشنامه و در رابطه با فرم پدر 51/1 درصد واریانس پرسشنامه را پوشش میدادند. طبق اطلاعات جداول فوق که نتایج حاصل از چرخش ماتریس چهار عاملی پرسشنامه پیوند والدینی - فرم مادروپدر - به شیوه متعامد - واریماکس - براساس ماتریس مولفههاي چرخش داده شده را نشان میدهد.
عوامل بهدست آمده با توجه به محتواي گویهها و مفهوم مشترك استخراج شده ازهر عامل نامگذاري شد:
عامل اول: رابطه صمیمانه - والدین افرادي گرم با برخوردي دوستانه، فهیم، مهربان و خوشرو در ارتباط با فرزندان خود هستند - .
عامل دوم: تلاش براي وابستگی
