مقاله کاربرد مدل MS - SWOT در تحلیل مدیریت گردشگری شهری مطالعه موردی : منطقه 12 تهران

بخشی از مقاله

چکیده

مدیریت گردشگري شهري به عنوان یک وزنه تعادلی در چارچوب دستیابی به گردشگري پایدار شهري می باشد. هر گونه ناکارآمدي مدیریت گردشگري شهري بنا پیچیدگی جریان گردشگري در عصر حاضر پیامدهاي منفی بسیاري را به دنبال دارد. از این رو اهمیت بررسی مدیریت گردشگري شهري با توجه به مباحث مطرح شده راهکارهاي مناسب براي سنجش وضعیت و پیامدهاي جریان گردشگري در شهرها می باشد.

در رابطه با تحلیلی مدیریت گردشگري شهري، مدل هاي مختلف کمی و کیفی وجود دارد که با توجه به گردشگري شهري مدل SWOT از این مدل در برخی پژوهشهاي جغرافیایی سال هاي اخیر استفاده گردیده است. بر مبناي مدل فوق الذکر در یک مطالعه موردي منطقه 12 تهران در رابطه به دو سازمان مرتبط با مدیریت یعنی سازمان میراث فرهنگی و گردشگري و شهرداري مورد بررسی قرار گرفت.

بر اساس نتایج بدست آمده تنها سازمان منطقه با عملکرد مثبت در زمینه مدیریت گردشگري، شهرداري منطقه 12 تهران می باشد. هرچند این عملکرد در زمینه گردشگري منطقه ضعیف عمل نموده و با چالش ها و تهدیدهاي برون سیستمی بسیاري روبرو می باشند. بر مبناي نتایج بدشت آمده راهکارها و پیشنهاداتی در زمینه شکل گیري مدیریت متمرکز گردشگري در منطقه ارایه گردید.

مقدمه:

نواحی شهري به علت آنکه جاذبه هاي تاریخی و فرهنگی بسیاري دارند غالباً مقاصد گردشگري مهمی محسوب می شوند. شهرها معمولاً جاذبه هاي متنوع و بزرگی شامل موزه ها، بناهاي یادبود، سالنهاي تئاتر، استادیومهاي ورزشی، پارکها، شهربازي، مراکز خرید، مناطقی با معماري تاریخی و مکانهایی مربوط به حوادث مهم یا افراد مشهور را دارا هستند که خود گردشگران بسیاري را جذب می کند.

علاوه بر این حتی در صورتی که جاذبه هاي گردشگري در مناطق غیر شهري واقع باشند از آنجا که شهرها به پیرامون خود خدمات می دهند در رابطه با گردشگري قرار می گیرند. لذا حجم زیادي از امکانات گردشگري در شهرها متمرکز می شود. به عبارتی دیگر محل سکونت، سروغذا، ارتباطات، حمل و نقل و سایر خدمات گردشگري در شهرها واقع اند که بازدید کنندگان از مناطق اطراف شهر و خود شهر از آنجا استفاده می کنند

صنعت گردشگري به عنوان صنعتی پویا و با ویژگی هاي توسعه مدارانه اش بخش مهمی از فعالیتهاي اقتصادي و تولیدي کشورهاي توسعه یافته و در حال توسعه را به خود اختصاص داده است

شهر نظام متشکلی از عناصر طبیعی ، انسانی ، اجتماعی ، اقتصادي و سیاسی – فرهنگی است که در برنامه ریزي هاي بهسازي و نوسازي ان ، برنامه ریز بدون توجه به ساختارهاي جغرافیایی نمی تواند طرح هاي موفقی را اجرا کند. بدیهی است اگر به روابط متقابل و سازگار عوامل محیط طبیعی و ساختارهاي اقتصادي – اجتماهی سازنده فضاي شهري توجه کافی داشته باشیم ، رشد شهر موزون و پویا ، همراه با بهسازي ، نوسازي و نوآوري مطلوب خواهد بود ، اما در صورتی که رشد و توسعه ، بدون شناخت و ناهماهنگ با فضاي جغرافیایی باشد ، شهر بیمار، فرسوده و رو به زوال خواهد بود.

ازدیاد روز افزون تأسیسات روابط جمعی بین کشورها و متعاقب آن ، تکثیر فزاینده واردات تکنولوژیک در کشورهاي مشرق زمین ، با پدیده دیگري نیز همراه است : علاقه مندي مفرط متخصصان وابسته به فرهنگ غربی که با کم ترین توجه به موجودیت هاي فرهنگی محلی و ملی به اشاعه آن چه فرا گرفته اند مبادرت می کنند. خطري که از این پدیده حاصل می شود ان است که میراث هاي بومی و سرمایه ملی کشورهاي متقاضی خدمات تکنولوژیک ، به دلائلی گوناگون ، از دست برود و کشور مانیز متاسفانه از این امر مستثنی نیست .

محدوده بافت قدیم مرکزي شهر تهران - منطقه - 12 که هسته اولیه تهران قدیم و قلب کلان شهر کنونی شهر تهران است نه تنها موزه میراث تاریخ بیش از دویست ساله این شهر ، بلکه مرکز فعالیت هاي تجاري ، اداري ، سیاسی شهر تهران می باشد. امروزه آنچه بر این محدوده رفته آن را از یک سو به کانونی از بافت ها و عملکردهاي فرسوده و ناکارآمد ، محیط شهري آشفته و پر مسأله ، سیماي شهر نامطلوب ، تراکم بسیار زیاد فعالیتهاي اقتصادي ، آلودگی شدید زیست محیطی تبدیل کرده و از سوي دیگر امکانات و استعدادها و پتانسیل هاي شهري گوناگون و متنوعی را به محدوده داده است که آن را به حافظه و وجدان تاریخی – فرهنگی – اجتماعی – اقتصادي و سیاسی و مرکز بدون رقیب همه مناسبت هایشهري بدل کرده است. یکی از عوامل مؤثر در انتخاب محور گردشگري در این طرح وضعیت موجود ساختار کالبدي – عملکردي شهر در این محدوده و بویژه در محورهاي تهران قدیم و بازار تهران می باشد.

از این رو جریان گردشگري شهري در منطقه مورد مطالعه نیازمند مدیریتی منسجم و کارآمد بوده که توانایی ساماندهی به این حجم عظیم گردشگران و زائران را دارا باشد. در این راستا در این مقاله مدیریت گردشگري شهري موجود در چارچوب مدل استراتژیک ΜΣ−ΣΩΟΤ مورد بررسی و تحلیل قرار می گیرد.

مدل MS-SWOT

در زمینه تحلیل مدیریت گردشگري شهري مدل هاي مختلفی را می توان مورد استفاده قرار داد. در این میان مدل هاي کیفی کارآمدترین مدل، مدل SWOT است. این مدل در واقع حروف اختصاري چهار عامل تحلیلی در این مدل می باشند که عبارت از قوت ها وضعف ها در محیط درونی و تحلیل فرصت ها و تهدیدها از محیط بیرونی و جریانی نظامند است که به ارائه پشتیبانی براي موقعیت تصمیم گیري می پردازد شکل دهنده مدل کیفی SWOT می باشند.

این مدل می تواند یک مرحله ي اولیه از یک تحلیل با هدف نهایی ارائه و اتخاذ سیاست هاي لازم براي تناسب میان عوامل داخلی و خارجی باشد. وقتی SWOT کاملا به کار رود می تواند پایه اي مناسب را براي فرمول بندي سیاست و خط مشی ارایه دهد. آنالیز قوت ها- ضعف ها - SWS - و فرصت ها- تهدیدها - - OTS ، شکل بندي اهداف مقدماتی، استراتژي توسعه و یک رتبه بندي مقدماتی از اقداماتی را به دست می دهد که دستیابی به اهداف کوتاه مدت، میان مدت، بلندمدت را تسهیل می نماید. شکل 2 به صورت شماتیک چهارچوب روش SWOT را نشان می دهد.

شکل :1 ماتریس SWOT و نحوه ي تعیین استراتژي

با این وجود تحلیل SWOT نمی تواند موقعیت تصمیم گیري حساس را تحلیل کند. غالبا درا ین تحلیل ، عوامل مجزا معمولا به طور خلاصه وخیلی کلی توصیف می شوند. علاوه بر این SWOT معانی تعیین تحلیلی اهمیت عوامل را ارائه نمی دهد و بر اساس این عوامل به گزینه هاي تصمیم گیري نمی رسد.

در واقع نتیجه ي یک تحلیل SWOT غالبا تنها یک بررسی کیفی ناتمام وي اشنیدن براي عوامل خارجی و داخی است. این تحلیل محیزي عملیاتی مشترك با تحلیل ارزشی نمی باشد. از این رو نیازمند تکمیل فرآیند تحلیل می باشد که در این مقاله این امر به واسطه ي یک مدل ترکیبی و کمیت سازي SWOT انجام گرفته است. بدین گونه که مفهوم تصمیم گیري چند خصوصیتی MADM به تحلیل SWOT ترکیب گردید تا یک روش تحلیلی SWOT کمیت سازي شده ایجاد شود.