بخشی از مقاله
چکیده
هدف عمده تحقیق حاضر رواج کاربرد مقیاس بالینی مک مستر توسط مشاوران برای سنجش عملکرد زوجین در آستانه ازدواج بود. طرح تحقیق از نوع تحقیق پس رویدادی بود. حجم نمونه 50 زوج در آستانه ازدواج بود که به مراکز مشاوره بنیاد شهید و کلینیک فرهنگیان شهرستان سنندج مراجعه کرده بودند که مقیاسهای بالینی مک مستر را تکمیل نمودند. مقیاس بالینی مک مستر شش بعد از عملکرد افراد را میسنجد که این شش بعد عبارتند از:
-1حل مسئله - Problem solving - ،
-2ارتباطات - Communication - ،
-3نقشها - Roles - ،
-4واکنشهای عاطفی - Affective Responsiveness - ،
-5 آمیزش - درگیری - عاطفی - Affective Involvement - ،
-6کنترل رفتار - Behavior control - و یک مقیاس کلی . - General functioning - نتایج به دست آمده از تحلیل مقیاس بالینی مک مستر با استفاده از تحلیل آزمون تی و تحلیل واریانس نشان داد که بین زوجین از لحاظ شش بعد از عملکرد خانوادگی با هم تفاوت معناداری دارند - . - p<0/005 سنجش ابعاد عملکردی زوجین در آستانه ازدواج به طور ذهنی توسط درمانگر یا خانواده دقیق و علمی نیست.
زیرا این ارزیابی های ذهنی نه تنها مستعد سوگیری بوده، بلکه ارزیابی های عینی از زوجین متقاضی دریافت مشاوره قبل از ازدواج بدست نمی دهد. آگاهی از عملکرد زوج خواهان ازدواج براساس ابزار دقیق بالینی باعث می شود، اطلاعات مشاور از زوجین دقیق شود و تصمیمی که توسط مشاور و زوجین برای همخوانی زوجین جهت تشکیل زندگی مشترک علمی و با خطای کمتری همراه باشد و از لحاظ درمانی هم مفید باشد و موجب پیشگیری از آسیب های بعدی در خانواده می شود. امید است، این ابزار به عنوان جزء لاینفک در مشاوره قبل از ازدواج مورد استفاده مشاوران و روان شناسان قرار گیرد.
مقدمه
شروع مفاهیم بررسی عملکرد خانوادگی طبق مدل مک مستر در دانشگاه مک جیل در شهر مونترال کانادا بیش از 50 سال پیش آغاز شد، تحت سرپرستی ناتان اپستاین گروهی از محققین روانشناسان بالینی کار خود را در درمان خانواده با تمرکز بر روی دو موضوع اصلی شروع کردند - کیت نر، میلر و راین، . - 1996 یکی تحقیق با خانواده های غیر بالینی و دیگری تحقیق بر روی فرآیند و نتیجه مدیریت درمان خانواده. منظور از خانواده غیر بالینی خانواده ای است که اعضای آن هیچ بیماری روانی مشخصی ندارند، هرچند خانواده ممکن است، سالم باشد یا نباشد و ممکن است عملکرد خانوادگی ضعیف یا خوبی داشته باشد.
مدلی که به نظر عقلانی می رسید و از نیمه دهه 1950 تا دهه 1970 مورد آزمایش قرار گرفت، ابتدا در دانشگاه مک جیل و بعد در دانشگاه مک مستر در هامیلتون، مورد بررسی قرار گرفت و سپس در دانشگاه براون در شهر پروویدنس در جزیره رود جایی که اپیستین برنامه تحقیق خانوادگی را ایجاد کرده بودمجدداً، به اجرا گذاشته شد و این مدل کامل گردید - کار، . - 2001 مدل اولیه به صورت ابزار ارزیابی و بحث راهنما - مثل روش ارزیابی خانواده، درمان های سیستمی متمرکز بر مشکل خانواده - - PCSTF در مک مستر شروع شد.
شیوهی سنجش خانوادگی مکمستر - FAD - برای ارزیابی عملکرد خانواده با عنوان توصیف مدل مکمستر از عملکرد خانواده - MMFF - طراحی شده است، این ابزار در سال 1950 توسط ناتان بی. اپستاین و لاورنس ام بالدوین و دوان اس. بیشاپ - استونسون-هند و آکستر، - 1995 تدوین شد. آن ابزار دارای 60 سوال است و شامل 7 مقیاس میباشد که 6 بعد خانوادگی و یک بعد عملکرد کلی خانوادگی را میسنجد.
هر سوال FAD به یکی از این مقیاسها یا ابعاد مربوط میشود. که عملکرد سالم و ناسالم خانواده را توصیف میکنند. مقیاس سنجش بالینی مدل مک مستر، خانوادهها را بر اساسMMFF ارزیابی میکند، یک ارزیاب باید به منظور انجام ارزیابی دقیق با مدل آشنا باشد. یک درمانگر به منظور دستیابی به اطلاعات ضروری، از طریق این ابزار اطلاعاتی راجع به عملکرد خانواده بر طبق بخش های پیشین بدست می آورد. MCRSشش بُعد از عملکرد خانواده را میسنجد - اپشتاین، بیشاب، میلیر و کیتنر، - 2003که این شش بعد عبارتند از: مقیاس بالینی مک مستر شش بعد از عملکرد افراد را میسنجد که این شش بعد عبارتند از:
-1حل مسئله ،
-2ارتباطات،
-3 نقشها،
-4واکنشهای عاطفی،
-5 آمیزش - درگیری - عاطفی،
-6کنترل رفتار و یک مقیاس کلی. در زمینه بررسی شاخصهای روانسنجی مقیاس مک مستر در خارج از کشور تحقیقات زیادی انجام گرفته که به گزیده ای از آنها اشاره می شود.
این مطالعات شامل رویکرد مک مستر به خانواده، تئوری، سنجش، درمان و تحقیق - میلر، راین، کیتنر، بیشاپ و اپیشتن، - 2000؛ بررسی شاخص های روانی ابزار سنجش خانوادگی مک مستر در نمونه های غیر بالینی، پزشکی و روانپزشکی - کاباکوف، میلر، بیشاپ و اپیشتن و کیتنر، - 1990؛ ابزار سنجش بالینی خانوادگی مک مستر به عنوان پرسشنامه مصاحبه افراد صدمات مغزی - بارنی و ماکس ، - 2005؛ سنجش حساسیت های فرهنگی ابزار مک مستر - موریس، - 1990، تحلیل عاملی ابزار سنجش خانوادگی مک مستر - ریدینور، دایلی و ریچ، - 1999 و بررسی اعتبار و روایی خرده مقیاس های ابزار سنجش مک مستر - بایلنس، بایرن، بویل و آفورد ، - 1988 می باشد.
در ایران این ابزار توسط زاده محمدی و ملک خسروی هنجار یابی شده است که آلفای کرنباخ کلی برای کل مقیاسها 0/94بوده است - زاده محمدی و ملک خسروی، . - 1385 بنابراین هدف عمده تحقیقحاضر رواج کاربرد مقیاس بالینی مک مستر توسط مشاوران برای سنجش عملکرد زوجین در آستانه ازدواج بود. و فرضیه تحقیق این بود که بین زوجین در آستانه ازدواج از لحاظ عملکرد تفاوت وجود دارد.
روش
تحقیق از نوع تحقیق پس رویدادی بود. جامعه و نمونه مورد مطالعه: حجم نمونه 50 زوج در آستانه ازدواج بود که به مراکز مشاوره بنیاد شهید و کلینیک فرهنگیان شهرستان سنندج مراجعه کرده بودند که مقیاسهای بالینی مک مستر را تکمیل نمودند. ابزار گردآوری اطلاعات: مقیاس بالینی مک مستر شش بعد از عملکرد افراد را میسنجد : - Family Assessment Device - FAD - - این ابزار برای ارزیابی عملکرد خانواده با عنوان توصیف مدل مکمستر از عملکرد خانواده - MMFF - طراحی شده است این ابزار توسط اپستاین و بالدوین و بیشاپ، - - 1950 تدوین شد. آن دارای 60 سوال است و شامل 7 مقیاس میباشد که 6 بعد خانوادگی و یک بعد عملکرد کلی خانوادگی را میسنجد.
روش اجرا: زوجین در آستانه ازدواج که به مراکز مشاوره بنیاد شهید و کلینیک فرهنگیان شهرستان سنندج مراجعه کرده بودند، بعد از مصاحبه اولیه توسط مشاور مقیاسهای بالینی مک مستر را تکمیل نمودند. از لحاظ اخلاقی به آنها گفته شد، این اطلاعات جهت کار پژوهشی است و در صورت تمایل از طریق ایمیل و یا آدرس و یا مراجعه حضور می توانند از نتایج آزمون مطلع شوند.
بحث و نتیجهگیری
سنجش ابعاد عملکردی زوجین در آستانه ازدواج به طور ذهنی توسط درمانگر یا خانواده دقیق و علمی نیست زیرا این ارزیابی های ذهنی نه تنها مستعد سوگیری بوده، بلکه ارزیابی های عینی از زوجین متقاضی دریافت مشاوره قبل از ازدواج بدست نمی دهد. آگاهی از عملکرد زوج خواهان ازدواج براساس ابزار دقیق بالینی باعث می شود، اطلاعات مشاور از زوجین دقیق شود و تصمیمی که توسط مشاور و زوجین برای همخوانی زوجین جهت تشکیل زندگی مشترک علمی و با خطای کمتری همراه باشد و از لحاظ درمانی هم مفید باشد و موجب پیشگیری از آسیب های بعدی در خانواده می شود.
امید است، این ابزار به عنوان جزء لاینفک در مشاوره قبل از ازدواج مورد استفاده مشاوران و روان شناسان قرار گیرد. یکی از محدودیت های عمده در مطالعه حاضر استفاده از نمونههای بالینی یعنی افراد مراجعه کننده به مرکز مشاوره بود، این یک ایراد علمی بر کار ما بود. همچنین فرض بر این بود که عملکرد خانواده روی یک پیوستار در جمعیت غیر بالینی با جمعیت بالینی تشابه زیادی دارد، به هر صورت، یافتههای به دست آمده از نمونههای بالینی باید به صورت قابل توجه مورد دقت و مرور قرار گیرد تا اینکه این ابزار را بتوان در پژوهشهای دیگر با نمونههای غیر بالینی در ایران جایگزین و آزمون نمود.
همچنین به محققان پیشهاد می شود که پرسشنامه در پژوهشهای دیگر با نمونههای سالم و جمعیت های دیگر در ایران به کار رود، پیشنهاد دیگر این است که پرسشنامه با جمعیت های با سنین مختلف - نوجوانان، میان سال و سالخورده - و نیز مورد بررسی قرار گیرد. در زمینه ی کاربرد، این نتایج می تواند در زمینه های غربال گیری اولیه ی زوجین در مراحل قبل از ازدواج، زناشویی و خانواده درمانی در محیط های مشاوره ای و درمانی خانواده بخصوص برای درمان مشکلات خانوادگی و در محیط های پژوهشی سودمند و قابل کاربرد باشد.
