بخشی از مقاله
چکیده
محله به عنوان هویت اجتماعی - اقتصادی پویا و ترکیبیافته از کاربریهای تأمینکننده نیازهای روزمره در شهر قلمداد میشود که علاوه بر ابعاد کالبدی دارای ماهیت اجتماعی، حس همبستگی، هویت جمعی و دسترسی به خدمات و تسهیلات مورد نیاز است. از سوی دیگر اقتصاد پایدار محلی به ساکنان و مدیران شهری امکان بهره گیری از فرصت های سرمایه گذاری در محله را می دهد و منجر به تامین خدمات شهری، کاهش هزینه های نگهداری شهر و افزایش خود اشتغالی در محله خواهد شد.
در پژوهش مورد نظر محله بابوکان واقع در منطقه 11 شهرداری اصفهان، به عنوان نمونه مورد انتخاب شده است. از آنجایی که در این محله سهم زیادی از اراضی محله به کاربری کشاورزی و باغات اختصاص یافته است، امکان بهره گیری از فرصت سرمایه گذاری و توسعه اقتصاد اکولوژیک محور در احیاء و تقویت اراضی کشاورزی وجود دارد.
در این پژوهش با استفاده از روش تحلیل و مقایسه، شاخص های محله پایدار با رویکرد اقتصاد اکولوژیک محور استخراج شده پیش بینی می شود در این پژوهش با بهره گیری از پتانسیل های بومی در محله بابوکان جنوبی علاوه بر تقویت اقتصاد محله بتوان انگیزه های سرمایه گذاری و جذب گردشگر در محله های اکولوژیکی شهر اصفهان را تقویت کرد. زیرا کشاورزی شهری می تواند هر سه محور توسعه پایدار را تحت تأثیر قرار دهد، در واقع کیفیت محیط زیست شهری را از طریق کاشت گیاهان مثمر، ابعاد اقتصادی و اجتماعی را از طریق ایجاد فرصت های جدید شغلی، توسعه بازار و یکپارچگی فرهنگی جامه عمل پوشاند.
-1 مقدمه
محله با هویت محله ای است که با عناصر و ویژگی های منحصر به فرد امکان شناسایی و ایجاد تفاوت در میان محله های دیگر شهر را فراهم می کند. عناصر هویتی یک محله اعم از عناصر طبیعی، مصنوع و انسانی - بهزادفر 1386، - 54 می تواند عاملی برای شناسایی محله ها از یکدیگر باشد. آنچه در هویتمندی محله ها اهمیت دارد شناسایی معرف1 و بارزه های هویتی، حفظ و احیاء این عناصر و به نمایش گذاشتن آن ها در شهر است که امکان اطلاع رسانی، بازدید و گردشگری در محلات را فراهم می کند.
از سوی دیگر محله ای که بستری برای حضور گردشگران می شود، بایستی کیفیت زندگی را در سطح مطلوب به عنوان یک محله پایدار ارائه دهد. اگر کیفیت زندگی در محله های مسکونی پاسخ گوی نیاز شهروندان نباشد علاوه بر عدم رضایت ساکنان محلی، ممکن است به عامل دفع کننده برای دعوت کنندگی گردشگران در محله تبدیل شود.
از آنجایی که هریک از محله های شهر ویژگی های منحصر و متمایز خود را دارد، برجسته سازی امکانات و فرصت های موجود در محله می تواند ارتقا گردشگری محله را تسهیل کند. در این نوشتار محله بابوکان جنوبی واقع در منطقه 11 اصفهان به عنوان پهنه مرزی در محدوده خدمات شهرداری اصفهان با حریم شهر برای شناسایی فرصت های گردشگری محلی انتخاب شده است. این محله به سبب موقعیت استراتژیک، وجود بستر اکولوژیک و اختصاص یافتن گستره وسیعی از اراضی به زمین های کشاورزی و باغات، می تواند با رویکرد گردشگری اکولوژیک محور، نقش شاخصی در گردشگری و هویت سازی محله های حاشیه شهر اصفهان ایفا کند.
-2 مبانی نظری
از آنجا که نیاز است تا محله ای که بستری برای حضور گردشگران می شود، کیفیت زندگی را در سطح مطلوب به عنوان یک محله پایدار ارائه دهد، لازم است وضعیت کیفیت زندگی و شاخص های معرفی کننده آن را عنوان کرد. در مدلی که شافر و همکاران - shafer et al, 2000 - ارائه می دهند، تصویری از نحوه ارتباط بین سه مفهوم قابلیت زندگی، پایداری و کیفیت زندگی را نمایش می دهند. در این مدل قابلیت زندگی به عنوان نتیجه ارتباط بین ابعاد فیزیکی و اجتماعی مورد توجه قرار گرفته و پایداری نیز نتیجه ارتباط بین ابعاد اقتصادی و فیزیکی - طبیعی - مطرح گردیده است.
بعد اقتصادی به رشد اقتصادی و سایر پارامترهای اقتصادی مرتبط است و در آن رفاه فرد و جامعه باید از طریق استفاده بهینه و کارایی منابع طبیعی و توزیع عادلانه منافع حداکثر شود. بعد اجتماعی به رابطه انسان و انسان ، تعالی رفاه افراد ، سلامت و بهداشت و خدمات آموزشی ، توسعه فرهنگهای مختلف و برابری و رفع فقر مربوط می شود. بعد زیست محیطی با حفاظت و تقویت پایه منابع فیزیکی، بیولوژیکی و اکوسیستم مرتبط است و به رابطه طبیعت و انسان می پردازد.
اگر کیفیت زندگی با توجه به عوامل سازنده آن تأمین شود، می تواند مقدمه ای را برای ورود گردشگران فراهم کند. کوین لینچ در ارائه معیارهای سنجش شکل خوب شهر در کتاب »تئوری شکل شهر« ، هفت معیار شامل: سرزندگی، معنی، تناسب، دسترسی، نظارت و اختیار، کارایی و عدالت را مطرح می کند - لینچ، . - 1386 به گفته ی لینچ معیار معنی در برگیرنده ساختار، هویت، شفافیت، سازگاری و خوانایی است. هویت و ساختار از اجزای شکلی و ریخت شناسانه معنی است که جنبه هایی از شکل را معرفی می کند که به ساکنان امکان می دهد تا مکان زندگی خود را شناخته و به صورت معنا دار پیوند نزدیکی با هویت اشخاص پیدا می کند - بهزاد فر1386، . - 38
از آنجایی که هریک از محله های شهر ویژگی های منحصر و متمایز خود را دارد، برجسته سازی امکانات و فرصت های موجود در محله می تواند ارتقا گردشگری محله را تسهیل کند. محله مورد بررسی به سبب موقعیت استراتژیک، وجود بستر اکولوژیک و اختصاص یافتن گستره وسیعی از اراضی به زمین های کشاورزی و باغات، می تواند با رویکرد گردشگری اکولوژیک محور، نقش شاخصی در گردشگری و هویت سازی محله های حاشیه شهر اصفهان ایفا کند.
