بخشی از مقاله
چکیده
فضای جغرافیایی هر مکان بستری برای شکلگیری روابط اجتماعی است و هر مکان با توجه به عملکرد خاص خود منحصر به فرد می 25 mm 30 mm باشد.در طول تاریخ انسان در محل سکونت خود مکان هایی را به منظور انجام فعالیت های اجتماعی خود برگزیده است و یکی از این مکان های مهم میدان ها هستند. ساختار هر مکان بر اساس ساختار عملکردی و اجتماعی آن در طول زمان می تواند دستخوش تغییراتی شود که برای عملکردهای جدید قابل بهره برداری باشد.
در میدان های شهری این تغییرات در گذر از مسیر سنت به مدرنیته و استفاده از ماشین بسیار مشهود است.این تغییرات برای مردم به صورت مسائل کالبدی و اجتماعی و مشکلاتی که از آن ها ناشی می شوند نمود پیدا کرده است.مشکلات ناشی از ماشینی شدن در تضعیف بنیان های اجتماعی بسیار تاثیرگذار بوده است و به کمرنگ شدن حضور عابرین پیاده و قوت بخشیدن به حضور ماشین ها دامن زده است.
به همین دلیل بخش بزرگی از گره های شهری در شکل ساختاری فلکه ها پدیدار شدند و میدان ها کم کم از میان رفته اند.در این مقاله به بجث در مورد برداشته شدن میادین از فضای شهری به منظور مواجهه با گره های ترافیکی شهری پرداخته شده است. اما باید توجه داشت که حذف کامل میادین از سطح شهر می تواند صدمات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد که می توان از آن ها به عنوان مثال تنش در عملکردهای فضایی شهری و واگرایی بافت در سطح شهر را نام برد. برای مدیریت هرگونه تغییری برآنیم که با ارائه راهکارهای عملکردی مناسب و با شناخت ویژگی های ساختاری میادین شهری بر مشکلات ناشی از این تغییرات فائق آییم.
.1 مقدمه
فضایی که در میانه ساختارهای معماری شکل میگیرد را میدان می گویند. این فضا در طول تاریخ تکامل شهرسازی و به تناسب ضرورتهای موجود در زمان و مکان شکلگیری، کاربریهای متفاوتی داشته است. در گذشته نیز بیشتر فعالیتهای اقتصادی و عملکردهای حکومتی و اجتماعی در این فضای روباز انجام می شده است. میدان به عنوان یک فضای شهری با حضور و مکث معنی دار انسان و با هدف مشخصی در ارتباط با حرکت جمعیت موجودیت می یابد و علاوه بر آن جلوه های مشخصی از یک فضای ارتباطی- تماسی را نمایان می سازد.
میدان های شهری یک فضای ایستا و یک گره می باشند، البته منظور گره ترافیکی و اتومبیلی نیست بلکه یک گره مردمی با مشخصات، هویت و عملکردهای خاص خود است. در مکان هایی که دوگذر یا خیابان به هم می رسند یک گره ترافیکی ایجاد می شود و کارشناسان برای کنترل این گره ترافیکی در این محل با نصب چراغ های زماندار - با توقف و ایست کامل - باعث بازگشایی گره می شوند یا اینکه با ایجاد فلکه - بدون توقف و ایست کامل - گره ترافیکی کنترل می شود. قابل ذکر است در اکثر شهرهای دنیا برای طراحی شهری و کنترل ترافیک دیگر از میدان یا فلکه استفاده نمی شود و برای طراحی یک میدان یا فلکه باید موارد مهمی که توسط کارشناسان متخصص به دقت بررسی می شود را مورد نظر قرار داد.
اکثر میادین شهر بابل هیچ یک از مشخصه های میدان را ندارد بلکه اگر بخواهیم آنرا فلکه هم نامگذاری کنیم باز هم اشتباه کرده ایم چون این محل ها حتی ویژگی های یک فلکه مناسب را هم ندارد. البته با تغییرات جزئی می توان گره ترافیکی این نقطه از شهر را حل کرد تا با ایجاد فضایی مطلوب تر، باعث تردد گردیده که از جمله پیامدهای آن تاثیر در عوامل اجتماعی، کاهش زمان و کاهش هزینه های ناشی از سفر گردد. . در این مقاله با بررسی عوامل مختلف در ایجاد گره ترافیکی میدان هلال احمر بابل و ارائه راهکارهای برنامه ریزی شهری و بکارگیری آن، اثربخشی کارکردی مثبتی انجام می گردد.
.2 بررسی عوامل و متدولوژی:
عوامل مختلفی در مشکل ترافیکی میدان هلال احمر بابل دخیل هستند که با توجه به بررسی های میدانی می توان با دو رویکرد متفاوت در برنامه ریزی آن را مرتفع کرد. قبل از بررسی ابتدا به کلیات میدان پرداخته، سپس با ارائه راهکارهای اجرایی در راستای برطرف کردن آن بر می آییم. معمولا در مواردی بهتر است از ساخت میدان استفاده گردد که:
-1 بیش از چهار مسیر به هم برسند.
-2 وسایل نقلیه ای که به سمت چپ گردش می کنند بیش از % 30 کل ترافیک را تشکیل دهند.
-3 تقاطع بعدی آنقدر نزدیک باشد که امتداد صف وسایل نقلیه متوقف در پشت چراغ قرمز به تقاطع برسد.
-4 امتداد مسیرهایی که به هم می رسند به صورت Y باشد.
-5 عرض مسیرهای منتهی به تقاطع به اندازه ای نباشد که امکان ایجاد خطوط اختصاصی برای وسایل نقلیه گردنده به چپ وجود داشته باشد. همچنین چند مزیت استفاده از میدان ها مورد بررسی قرار گرفته شده است، بصورت ذیل می باشد:
-1 به علت یک طرفه بودن ترافیک در میدان ها، حرکت وسایل نقلیه در آنها با سرعت نسبتاً یکنواخت و به طرز متعارف صورت می گیرد. با وجودیکه در صورت تراکم نسبتاً کم،تاخیر مختصری به وسایل نقلیه وارد می شود ، تقریباً هیچ گونه توقفی در ترافیک وجود ندارد.
-2 حرکت وسایل نقلیه در میدان ها به صورت بافتی انجام می شود و این بر عکس عبورهای زاویه ای و عبورهایی است که در تقاطع های همسطح صورت می گیرد. به همین علت تصادف های شدید - شاخ به شاخ - در میدان ها به ندرت رخ می دهد. در این حالت تمام خطوط جریان ترافیک به صورت خطوطی که ترافیک از آنها خارج و یا به آنها داخل می شود عمل می کند.
-3 می توان کلیه گردش ها و حرکات لازم را در میدان ها انجام داد.
-4 در مواردی که بیش از چهار مسیر به هم می رسند ، میدان ها از دیگر انواع تقاطع های همسطح مناسبترند.
-5 مخارج ساختنیک میدان معمولاً از تقاطع های ناهمسطح کمتر است،گرچه معمولاً ظرفیت میدان ها از تقاطع هایی که کاملاً ناهمسطح طرح و ساخته شده باشند کمتر است. با توجه به مزیت های گفته شده در بالا برای روشن شدن بیشتر موضوع به بررسی چند عیب می پردازیم. معایب میدان ها را می توان بصورت زیر نام برد:
-1 میدان ها نمی توانند بیش از آن ترافیکی را تحمل کنند که با توجه به کانالیزه کردن مسیرهای آن طرح و منظور می شود. به همین علت گاهی ایجاد یک تقاطع معمولی جداسازی شده به جای یک میدان به نتایج بهتری می انجامد.
-2 موقعی که میزان ترافیک در دو یا چند مسیر از مسیرهای منتهی به یک میدان - بخصوص مسیرهای چهار خطه و بیشتر - به حد ظرفیت آن مسیرها نزدیک شود، معمولاً کارایی میدان برای عبور دادن ترافیک مناسب نیست.
-3 برای ایجاد میدان در مقایسه با تقاطع های همسطح مشابه، زمین بیشتری لازم است و بنابراین ایجاد میدان علاوه بر صرف هزینه بیشتر به علت محدودیت دسترسی به فضای کافی در شهرها همیشه آسان نیست.
-4 چون میدانها به زمین نسبتاً وسیع و همسطح نیاز دارند، ایجاد آن ها نسبت به ایجاد دیگر تقاطع های همسطح از نظر توپوگرافی و موقعیت محلی امکان کمتری دارد.
-5 عبور عابران پیاده در میدان ها به مراتب مشکل تر از دیگر تقاطع های همسطح است. بنابراین در موقع طرح میدان باید پیش بینی های لازم برای راحتی عبور عابران پیاده به عمل آید. در غیر این صورت امکان استفاده عابران پیاده از سطح خیابان زیاد خواهد شد.
-6 در مواقعی که مسیرهایی با سرعت مجاز نسبتاً زیاد به میدان منتهی می شوند، برای جلوگیری از کاهش شدید سرعت در محل میدان، به اجبار باید آن را وسیع در نظر گرفت و میدان های وسیع علاوه بر اینکه مخارج ساخت و نگهداری سنگین دارند باعث افزایش مسافت هم می شوند.
-7 برای افزایش ایمنی و هدایت بهتر رانندگان در میدان ها لازم است که علایم کافی تهیه و نصب گردد. به علاوه میدان ها باید در شب نورکافی داشته باشند. عدم رعایت این مسئله باعث افزایش تصادف ها و کاهش ایمنی تقاطع می شود.
با توجه به این موارد می بینیم که بی دقتی و عدم بررسی کامل در طرح و ساخت میدان ممکن است باعث افزایش مشکلات شود بخصوص آنکه تقریباً در هیچ حالتی امکان ندارد میدانی تمام مزایای یاد شده را داشته باشدو از عیب هایی که گفتیم به طور کامل مبرا باشد. در هر صورت باید در اولویت قرار دادن ساخت میدان را با توجه به تمام جوانب در نظر گرفت.
در طرح میدانها اصولاً روش استاندارد و مشخصی وجود ندارد، و در هر مورد باید با توجه به خصوصیات محل و مشخصات ترافیک پارامترهای موثر را به نحوی انتخاب کرد که طرح نهایی مناسب ترین نتیجه را بدهد. نکات مهمی که در طرح میدان ها باید در نظر گرفت عبارتند از شکل سکوی میانی، شکل و اندازه دهانه های ورودی و خروجی مسیرها و طول تقاطع تغییر خط، بدیهی است که نکاتی نظیر شیب عرضی، مسافت دید و غیره که در طرح جاده ها به طور کلی باید در نظر گرفت در طرح میدان ها نیز مورد توجه قرار می گیرند.
