بخشی از مقاله
چکیده
کانسار سرب - نقره راونج در 30 کیلومتری شمال شرق شهرستان دلیجان در زون ایران مرکزی قرار دارد.کانی زایی در راندگی بین سنگ آهک توده ای کرتاسه زیرین و سنگهای شیلی رخ داده است. مقدار نقره در این کانسار ppm 85 است . نقره همبستگی بالایی باPb،SbوCu دارد که باحضور احتمالی نقره در شبکه تتراهدریت ،گالن وکالکوپیریت مرتبط است.نسبت Co/Ni<1و حضور پیریت فرامبوئیدال این کانسار را در زمره کانسارهای رسوبی قرار می دهد.
متوسط مقدار Mg در نمونه کانه دار کمتر از0,5 است که گویای گسترده نبودن فرایند دولومیتی شدن در کانسار راونج است.الگوی توزیع عناصر نادر خاکی، بی هنجاری مثبت Eu/Eu* وبی هنجاری منفیCe/Ce* را نشان میدهد که بیانگر ته نشینی در شرایط اکسیدان و فوگاسیته بالای اکسیژن ودخالت آب دریا در کانسارسازی است. نمونه های شیلی از عناصر نادر خاکی سنگین تهی شده - - - La/Lu - N=1.6 ،ولی نمونه های کانه دار غنی شده اند - - - La/Lu - N=0.37 که نشانه نبود ارتباط سیال کانه دار با شیلهای ژوراسیک است.سیالات پس از کارستی شدن سنگها، فلزات خود را در حفرات کارستی جای داده وسبب کانسارسازی اپی ژنتیک در کانسار راونج شده است.
مقدمه
سرب وروی به دوصورت درسنگهای رسوبی یافت میشوند: باسنگ میزبان رسوبی و با سنگ میزبان شیلی.عقیده بر این است که کانسنگهای بامیزبان کربناتی معمولا اپی ژنتیک هستند وارتباطی با فعالیتهای اتشفشانی ندارند.از دیگر ویژگی های این کانسارها این است که معمولا در محدوده های بزرگ رخ میدهند و استراتی باند هستند ولی بطور محلی ممکن است استراتی فورم باشند،بیشتر میزبان دولومیتی و آهکی دارند ، وندرتا در ماسه سنگها نیز هستند ،کانیهای غالب آنها اسفالریت،گالن،پیریت، مارکازیت،دولومیت وکلسیت است
.باریت وفلوریت بطور کمیاب هستند، مهم ترین کنترل کننده آنها گسلها وشکستگیها وانحلال کلاپسهای برشی وتغییرات لیتولوژی است، سولفیدها عمدتا بصورت جانشینی در کربناتها با اندازه کوچکتر وپرشدگی فضای خالی حضور دارند.تیپ ایرلندی زیر مجموعه تیپ MVT است که بابافت پیچیده وهمراهی کانه باگسلهای دیاژنتیکی از ویژگی های مهم آن است.
کانسار راونج در 30 کیلومتری شمال شرق دلیجان و3 کیلومتری روستای راونج در کمربند فلززایی ملایر - اصفهان - ایران مرکزی - قرار دارد.تا کنون هفت توده معدنی عدسی شکل با عیار 3 درصد ، شامل ،A ،Bs ،Bn ،Bw ،Cn Cs وD شناسایی شده است.هدف ازاین مقاله ارائه مدل احتمالی تشکیل کانسار با استفاده از مطالعات کانی شناسی و ژئوشیمی می باشد.
شکل-1 موقعیت منطقه معدنی راونج
زمین شناسی
کانسار راونج در زون ایران مرکزی - کمربند ملایر اصفهان - در 30 کیلومتری شمال شرقی شهرستان دلیجان و در استان مرکزی قرار دارد ودر طول جغرافیایی50 درجه و 44 دقیقه و 7 ثانیه و در عرض جغرافیایی 34 درجه و 10 دقیقه و 18 ثانیه قرار دارد.قدیمی ترین رسوبات موجود در این منطقه رسوبات ژوراسیک است که از یک ردیف شیلی - ماسه سنگی تشکیل شده است که میتوان آن را معادل سازند شمشک دانست.سنگ های کربناتی وکربناتی شیلی کرتاسه زیرین ، سنگ میزبان این کانسار هستند که به طور ناهمشیب لایه های قدیمی تر را می پوشاند.
لایه های پی کرتاسه شامل کنگلومرا باقلوه های گرد شده، ماسه سنگ و ماسه سنگ کوارتزیتی ولایه های دولومیتی زرد رنگ است که توسط آهکهای ماسه ای ، مارنی پوشیده شده اند.در اواخر کرتاسه وآغاز ترشیری جنبشهای زمین ساختی سبب چین خوردگی میگردد وسنگهای ترشیری به طور ناهمشیب روی لایه های کهن تر برجای می ماند.افق اصلی کانه دار یک واحد آهک توده ای است که صخره ساز بوده وضخامتی حدود91,7 متر دارد که کنتکت زیرین آن عمدتا گسله است
در راونج دایک ها واستوکهای دیوریتی وریولیتی وجود دارد که سن آنها را پس از میوسن دانسته اند و تاکنون هیچ گزارشی از کانه زایی سرب در آنها ارائه نشده است وکاملا بدون ارتباط با کانسار سازی می باشند. تکتونیک در منطقه راونج بسیار فعال بوده و باعث ایجاد گسلهایی شده که منطقه را کاملا بهم ریخته است، ساختار اصلی منطقه چین خوردگی است و شکستگیهای موجود اعم از گسلها و درزه ها از نوع ثانوی هستند و در خلال چین خوردگی به وجود آمده اند. مهمترین گسلهای منطقه شامل گسلهای نرمال با روندN30-50E که باعث جابه جایی پله ای توده کانسار شده اند وشیب 60 درجه دارند،راندگی ها با روندN50W که توده های معدنی در بالای مرز آنها جای گرفته اند و گسلهای معکوس که توده معدنی را به طور معکوس جابه جا کرده اند.
روش مطالعه
جهت نیل به اهداف مورد نظر این پژوهش ، بازدید صحرایی و نمونهبرداری از مواد معدنی و سنگ های میزبان در امتداد پیمایش های هدفمند عمود بر جهت عمومی نهشته های معدنی انجام گردید.از این نمونه ها 145 مقطع نازک وصیقلی تهیه شد که شامل 31 مقطع نازک -صیقلی و 114 مقطع نازک می باشد.مطالعات کانی شناسی بر روی مقاطع نازک و نازک صیقلی نمونه های شاخص به روش های معمول میکروسکوپی نور عبوری و نور انعکاسی صورت گرفت. تجزیه شیمیایی نمونه ها به روش ICP-MS در شرکت کانساران بینالود برای تعیین مقادیر عناصر فرعی و نادر خاکی به انجام رسیده و ویژگیهای کلی ذخیره از نظر زمینشناسی، کانیزایی و ژئوشیمی مورد مطالعه قرارگرفته است. پردازش دادههای ژئوشیمیایی - رسم نمودارهای عنکبوتی و تعیین ضرایب همبستگی - Pearson با استفاده از نرمافزارهای SPSS ، Excel وGCDKITانجام شد.
بحث و بررسی
کانی شناسی
کانی شناسی کانسار راونج ساده بوده و شامل گالن ،پیریت،کالکوپیریت واسفالریت است. سروزیت نیز یکی از مهمترین و فراوانترین کانیهای ثانویه است.علاوه بر سروزیت ،کانیهای کمیاب و ثانویه عبارتند از انگلزیت ،کوولیت ، مالاکیت ،دیژنیت واکسیدهای آهن.در این بین کانی های اسفالریت ، تتراهدریت وتنانتیت همیشه به صورت اینکلوژن در گالن حضور دارند. باریت،کلسیت ،دولومیت ،مواد آلی و کوارتز کانی های باطله این کانسار می باشند. کلوفرم ،پرکننده فضای خالی ،توده ای ،جانشینی، افشان ورگچه ای از بافتهای مشاهده شده در کانسار راونج است.در ادامه شرح مختصری از کانیها و نحوه رخداد آنها آورده شده است.
گالن:
کانی اصلی واولیه در کانسار راونج است که به صورت بلورهای پراکنده ریز بلور، پرکننده فضای خالی ،سیمان و توده ای تشکیل شده است.گالن در راونج در سه مرحله اولیه ،اصلی وتاخیری ته نشین شده است.که گالن مرحله اصلی دارای میانبارهای فراوانی از تتراهدریت واسفالریت است ولی گالن مرحله تاخیری فاقد میانبار است.
پیریت:
فراوانترین کانی سولفیدی آهن در راونج است.در این کانسار چهارنوع پیریت شناسایی شده است.نوع اول پیریتهای دانه ریز تمشکی - فرامبوئیدال - وکروی هستند که نشان دهنده تشکیل پیریت در دمای پایین و رسوبی است.[Barnes 1996] نوع دوم پیریت های قلوه ای است.نوع سوم پیریت های خودشکل با بافت افشان هستند ونوع چهارم پیریت های بی شکل تانیمه شکل دار که با گالن مرحله تاخیری همراه هستند.
