بخشی از مقاله
چکیده:
معماری برای بالا بردن کیفیت زندگی انسان و ایجاد فضاهای کارا روز به روز در حال تلاش است که این تلاش باید منجر به طراحی ساختمان های با مصرف حداقل انرژی و کاهش آلودگی زیست محیطی گردد تا از مصرف زیاد سوخت های فسیلی و پایان پذیر جلوگیری گردد. چرا که بشر به این موضوع پی برده که در صورت ادامه این روند و استفاده بیش از حد از سوخت های پایان پذیر حیات بر روی کره خاکی غیر ممکن خواهد بود.
تلاش بر آن است تا در مقاله پیش رو با بیان مفهوم پایداری با استفاده از انرژی تجدید پذیر خورشید و مزیت های فراوان آن و ساخت آتریوم در فضاهای مسکونی در اقلیم های مختلف گامی در جهت ایجاد فضای مسکونی پایدار برداشته شود و ارزش و اهمیت فضای آتریوم بیان گردد. چرا که طراحی با رویکرد در طراحی فضاهای مسکونی که پرمصرف ترین منابع مصرف انرژی هستند، موضوع مهمی است که تمام طراحان باید آن را مدنظر داشته باشند طراحی آتریوم نه تنها می تواند از تلفات انرژی جلوگیری کند بلکه می تواند نقش سرمایش و گرمایش طبیعی را در تابستان و زمستان ایفا کند و نور و تهویه مناسب فضاهای مسکونی را نیز تامین نماید.
علاوه بر این مزایا نقش بسیار مهمی در صرفه اقتصادی و فرهنگی و اجتماعی و زیبایی شناختی داشته باشد. روش پژوهش در این تحقیق از نوع تحلیلی تشریحی می باشد وروش گردآوری داده ها نیزاز نوع اسنادی است. نگارنده در ابتدا به تعاریف مورد نظر پرداخته و به روش های طراحی آتریوم و نقشی که می تواند در ساختمان های مسکونی داشته باشد و شکل و کالبد آن در اقلیم های مختلف پرداخته است که شاید تاثیری هر چند ناچیز در استفاده از این عنصر برای ایجاد معماری پایدار گردد.
مقدمه:
آتریوم با پیشینه تاریخی سه هزار سال قبل از میلاد فضایی باز و تا حدودی بزرگ بوده که از قرن نوزدهم با سقف و دیوارهای شیشه ای ساخته شد که معمولا در ورودی ساختمان قرار می گرفت و نقش مهمی در زمینه معماری پایدار و برای تهویه مطبوع و روشنایی و سرمایش در زمستان و گرمایش در تابستان داشته ودارد. به طوری که برای رساندن نور به فضاهای داخلی مفید بوده و روشنایی فضاها را فراهم کرده و جذب گرما را در تابستان کاهش داده و در زمستان مانند فضاهای خورشیدی گرمای خورشید را جذب می کند0 آتریوم در فضاهای مسکونی به خصوص مجتمع های مسکونی به عنوان واسطی نقش مهم در ارزشهای اجتماعی و تبادل نظر و ارتباطات بصری دارد.
هدف اصلی از طراحی آتریوم می تواند استفاده بهینه از انرژی تجدید پذیر خورشیدی بارسیک پایین نگهداری در سر تا سر عمر یک ساختمان باشد، جنس مصالح و جزئیات اجرایی در میزان دریافت و تلفات انرژی و تهویه و ... می تواند بسیار مهم باشد. از بین چهار اقلیم گرم و مرطوب و گرم و خشک و سرد و معتدل اگر اقلیم معتدل را به عنوان مبنا در نظر بگیریم، اقلیم گرم و مرطوب بهترین عملکرد را دارد و بعد از آن اقلیم سرد بدترین عملکرد رادارد.
محل قرارگیری آتریوم باید به شکلی باشد که ارتباط کاملی با فضای باز داشته باشد و بهترین محل بیرون زدگی آتریوم از سمت جنوب تا 30 درجه شرقی می باشد که می تواند بهترین کارایی را داشته باشد. آتریوم ها در فصل تابستان بیشترین مشکل را دارند که برای رفع این مشکل اولین راه حل استفاده از سایه بان است که باید سایبان ها نیز از از نوعی باشند که قابلیت جابجایی داشته باشند. از طرفی آتریوم ها می توانند به شکل های مختلف باعث تهویه ساختمان شوند.
بیان مسئله و ضرورت انجام پژوهش:
در دنیای معماری کنونی مسکنی را می توان به عنوان مسکن پایدارشناخت که نیازهای واقعی را از طریق استفاده از منابع برآورده کند و در جهت حفظ منابع برای آیندگان نیز نهایت دقت را انجام دهد.به صورتهای مختلف می توان ازانرژی عظیم خورشید در فضاهای مسکونی استفاده کرد.از جمله اینکه با استفاده ازآتریوم می توان بعضی از نیازهای اساسی یک ساختمان را برآورده نمود.
آتریوم با سابقه چند هزار سال و در اقلیم های مختلف دارای کارکرد های مهم و متفاوت بوده است که با سقف شیشه ای و شفاف خود فضایی برای پذیرش و نشمین، روشنایی و نور و فضای سبز درونی فراهم کرده است . هدف اصلی از طراحی آتریوم با استفاده بهینه از انرژی تجدید پذیر خورشید با ریسک پایین نگهداری در سرتاسر عمر یک ساختمان بر می گردد.
امروزه ازاین عنصر مهم در ساختمان ها ی مسکونی به ندرت استفاده می گردد. اما مسئله اینجاست که این عنصر را چگونه می توان به کاربرد تا شرایط آسایش در فضاهای مسکونی در اقلیم های مختلف فراهم شود واستفاده از آن درساختمان به عنوان یک ضرورت مهم گردد .در این پژوهش سعی بر آن است که جایگاه اساسی آتریوم را بررسی کرده و به ضرورت عملکردهای مهم این عنصر توجه ویژه گردد. که در این رابطه دکتر برایان ادوارد و دیوید تورنت و آلدود نظرات ارزشمندی را ارائه داده اند.
سؤال پژوهش:
سؤالی که در این مقاله مورد بررسی قرار می گیرد بدین صورت است:
1. آیا آتریوم در اقلیم های مختلف می تواند نقشی در کاهش انرژی در فضاهای مسکونی ایفا کند؟
پیشینه پژوهش:
در رابطه با موضوعیت آتریوم در جهت نیل به معماری پایدار منابع محدودی وجود دارد اما می توان به کتاب مسکن پایدار نوشته برایان ادوارد و دیوید تورنت اشاره کرد. همچنین کتاب رهنمون هایی به سوی معماری پایدار نوشته دکتر برایان ادوارد از منابع خوب در رابطه با موضوع می باشد. علاوه برکتاب های ذکر شده مقاله آتریوم نماد یک معماری پایدار نوشته حسین مدی و سید مجید مفیدی در ششمین همایش ملی انرژی ایران نیز از مقالات معتبر در ارتباط با موضوع مورد نظر است.
روش پژوهش:
روش پژوهش در نگارش مقاله ی پیش رو روش تحلیلی-تشریحی می باشد و در گردآوری داده ها از روش کتابخانه ای واسناد و مدارک مکتوب استفاده شده است و بیشتر سعی گردید از منابع دست اول استفاده شود.در این پژوهش سعی برآن است که با استفاده از اسناد مکتوب به ضرورت وجود آتریوم بیشتر پی برده و به اهمیت وجود چنین عنصری در فضاهای مسکونی برای استفاده از انرژی پایان نا پذیر توجه گردد.
فضا، زمان، پایداری:
در قرن بیست و یکم پایداری به عنوان تنها موضوع مجاز طراحی مطرح شده است. دکتر برایان نویسنده کتاب رهنمون هایی به سوی معماری پایدار هیچ نوع معماری را دارای اعتبار اخلاقی نمی داند مگر اینکه این مساله را از طریق پایداری محیطی نشان دهد. با فضاهای پایدار یک دستور کار جدید طراحی پدید می آید که در آن سکونت های انسانی و طبیعت سرانجام با هم آشتی داده می شوند.
انرژی تجدید پذیر خورشید:
انرژی خورشید از انرژی های بی خطر و رایگان و پاک است و پیش بینی شده که تا پنج ملیون سال آینده دوام دارد عدم وجود خورشید به آسانی می تواند به زندگی خاتمه دهد. برای استفاده از انرژی ناشی از خورشید راه های گوناگونی وجود دارد که شامل روشهای فعال و غیر فعال می باشند. روش فعال روشی است که از تجهیزات الکتریکی یا مکانیکی بهره گرفته می شود اما وقتی از هیچ تجهیزات کمکی جهت جمع آوری انرژی استفاده شود از روش غیر فعال استفاده گردیده است.
حرارتی که در اثرتابش آفتاب در سطوح خارجی یک ساختمان جذب می شود با تغیراتی به سطوح داخلی و سرانجام به هوای داخل انتقال می یابدوباعث افزایش دمای هوا می شود. - کسمایی - 1387 طراحی غیر فعال به معنای پیشاپیش برای جریان یافتن حرارت طبیعی از طریق ساختمان شما است، به گونه ای که ساختمان شما خنک خواهد ماند، زمانی که بیرون گرم است و گرم خواهد شد، زمانی که بیرون سرد است - ملک آبادی و ملک آبادی . - 1392 در سیستم غیر فعال گرم کردن و سرد کردن ساختمان با استفاده از عوامل طبیعی مثل خورشید انجام می گیرد. برای تنظیم محدوده ی نسبی راحتی - از نظر حرارتی و برودتی - اصولا دو روش وجود دارد که مکمل یکدیگرند.
