بخشی از مقاله
چکیده
امروزه برقآبی به عنوان یک منبع انرﮊی پاک و ارزان که امکان مدیریت مناسب بر منابع آب را نیز فراهم میآورد، مورد اقبال جهانی قرار گرفته است. این توجه جهانی باعث شده تا به همت انجمن بینالمللی نیروگاه های آبی - IHA - 1 زمینه برگزاری »اولین نشست بینالمللی استفاده پایدار از آب برای انرﮊی« در حاشیه سومین اجلاس جهانی آب - کیوتو-۳۰۰۲ - فراهم گردد. در این نشست گزارش ملﹼی ۶۱ کشور جهان، از جمله ایران، مشتمل بر گذشته، حال و آینده صنعت برقآبی در آنها، منتشر شد. در این مقاله تلاش شده است تا برگرفته از گزارشات مزبور، سیاست های توسعه برقآبی این ۶۱ کشور مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی قرار گیرند.
۱- مقدمه
انرﮊی از مهمترین کالاها برای توسعه اجتماعی و اقتصادی جوامع است. تقاضای انرﮊی بتدریج در حال افزایش و تقاضای الکتریسیته پیوسته و بسرعت در حال رشد است. بازار انرﮊی جهان در حال حاضر وابسته به انرﮊی های تجدیدناپذیر و ارزان مانند سوختهای فسیلی است. گزینههای معمول و غالب تأمین الکتریسیته جهان شامل نیروگاه های حرارتی - ٦٢% - ، آبی - ٢٠% - و اتمی - ١٧% - میباشند. از میان گزینههای فوق، نیروگاه آبی دارای مزیت های قابل توجهی بوده که مهمترین آنها شتابدادن به توسعه اقتصادی و ایجاد رفاه اجتماعی است. ایجاد اشتغال برای ساکنان منطقه، احداث جاده و دیگر زیربناها و سایر خدمات اجتماعی از دیگر مزایای پروﮊههای تولید برقآبی میباشند.
اولین توجه رسمی جهانی به برقآبی در اجلاس توسعه پایدار که در سال ٢٠٠٢ میلادی در شهر ﮊوهانسبورگ آفریقای جنوبی برگزار شد، صورت گرفت. در این اجلاس برای اولین بار موضوع آب برای انرﮊی به عنوان یک از محورهای اساسی توسعه پایدار منابع آب در نظر گرفته شده و در برنامه اجرایی اجلاس، فراخوانی برای افزایش استفاده از همه منابع تجدیدپذیر- شامل برقآبی- گنجانده شد. رویکرد جدید جهانی به برقآبی، تصویب برگزاری اولین نشست بینالمللی ”استفاده پایدار از آب برای انرﮊی“ را در حاشیه سومین اجلاس جهانی آب - کیوتو-۳۰۰۲ - به همراه داشت.
در این نشست که با هدف تبیین نقش و جایگاه برقآبی در تولید الکتریسیته جهان در روز افتتاحیه سومین اجلاس جهانی آب برگزار شد، گزارشهای ملﹼی ١٦ کشور اتیوپی، استرالیا، اکوادر، ایالات متحده آمریکا، ایران، برزیل، ترکیه، جمهوری آفریقای مرکزی، چین، رومانی، ﮊاپن، سویس، مصر، نپال، نروﮊ و هند شامل مرور گذشته، حال و آینده صنعت برقآبی در آنها توسط "انجمن بینالمللی برقآبی" ارائه گردید.
در این مقاله سیاست های توسعه برقآبی ١٦کشور مذکور - بترتیب الفباﺀ فارسی - - که از این به بعد با عنوان گروه ١٦ به آنها اشاره خواهد شد- مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت. خاطر نشان میسازد، مقایسه عملکرد کشورهای گروه ١٦ در توسعه برقآبی، با توجه به شرایط متفاوت اقتصادی، جغرافیایی و اجتماعی آنها، عملی نبوده و در این مقاله نیز از آن خودداری شده است.
۲- وضعیت موجود و سیاست های توسعه صنعت برقآبی در کشورهای گروه ۶۱
برای نشان دادن وضعیت موجود صنعت برقآبی در کشورهای گروه ١٦، ظرفیت بالقوه تکنیکی توسعه برقآبی، مقدار توسعه یافته و درصد مشارکت برقآبی در تولید الکتریسیته کشورهای گروه ١٦ در جدول ١ ارائه شده است - اطلس جهانی برقآبی و سدها، ٢٠٠٣ - . همانطور که در جدول ۱ نشان داده شده است فقط ۰۲% ظرفیت بالقوه تکنیکی برقآبی ایران توسعه یافته است و برای توسعه ۰۸% باقیمانده آن نیاز به یک استراتژی بلندمدت توسعه برقآبی میباشد.
اتیوپی: برنامه دولت اتیوپی در بخش انرﮊی بر توسعه نیروگاه های آبی و در عین حال استفاده از فواید زمینگرمایی، انرﮊی خورشیدی و سایر تجدیدپذیرها تأکید میکند. محدودیتهای سرمایهای، فقدان یک بازار مناسب برای الکتریسیته، عدم وجود یک سیاست جامع برای توسعه برقآبی و محدودیت ظرفیتهای تکنیکی از چالش های اساسی اتیوپی در زمینه توسعه برقآبی میباشد.
نظارت بر همه مراحل مطالعه، طراحی، ساخت و بهرهبرداری پروﮊههای آبی برای اطمینان از دارا بودن استانداردهای قابل قبول فنی، زیست محیطی و ایمنی; نظارت مستمر بر پروﮊههای تولید برقآبی جهت تقلیل اثرات منفی زیستمحیطی آنها، ترغیب بخش خصوصی برای سرمایهگزاری در بخش برقآبی، نوسازی نیروگاه های آبی قدیمی و مطالعه و ساخت نیروگاه های جدید از سیاست های دولت اتیوپی برای توسعه برقآبی است.
اصلاحات انجام شده در بخش انرﮊی جهت ترغیب سرمایهگزاری بخش خصوصی در تولید برقآبی، استقبال بخش خصوصی و مؤسسات سرمایهگزاری منطقهای و جهانی برای سرمایهگزاری در بخش برقآبی، امکان ایجاد شبکه انتقال انرﮊی بین اتیوپی و کشورهای همسایه و امکان صدور برقآبی از جمله فرصت های اتیوپی برای توسعه برقآبی میباشد - ٢٠٠٣، . - Abebe&Beyene
