بخشی از مقاله
چکیده
در حال حاضر مقوله گردشگری به عنوان یک صنعت و یکی از عوامل تأثیرگذار بر جنبه های گوناگون محیطی در ارتباط با تفرجگاه ها و سایت های گردشگری مطرح است که از مهم ترین آن ها می توان به گردشگری ساحلی اشاره نمود. امروزه گردشگری ساحلی یکی از بزرگ ترین فعالیت های جهان در حوزه گردشگری بشمار می آید، بطوری که توسعه آن از عوامل مؤثر در شکل دهی الگوی توسعه نواحی ساحلی گردیده؛ که این مهم به نوبه خود تأمین کننده مزایای مستقیم و غیرمستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و طبیعی زیادی برای جامعه میزبان خواهد بود.
کشور ایران با توجه به موقعیتهای خاص جغرافیایی و دسترسی دو سویهاش به دریا از مزیتی نسبی در توسعه گردشگری دریایی برخوردار است که می تواند به عنوان یکی از قطب های اصلی گردشگری در سطح جهان مطرح شود با اینحال موضوعی که در برنامه ریزی برای نواحی ساحلی بسیار حائز اهمیت است، ارتقاع کیفیت گردشگری در چهارچوب اهداف توسعه پایدار است. در این پژوهش که تحقیقی توصیفی-تحلیلی است تلاش می شود تا با استفاده از شیوه کتابخانه ای و اسنادی علاوه بربررسی وضعیت توریسم ساحلی در ایران به بیان توصیفی مزیت ها و توانمندی های ایران و سواحل آن پرداخته شود و نیز راهکارهایی در جهت رونق گردشگری ساحلی پایداردر ایران ارائه داده شود.
مقدمه
گردشگری یکی از فعالیتهای مهمی است که در دهه های اخیر از جایگاه ویژه ای در توسعه اقتصادی برخی کشورها برخوردار بوده است. این صنعت علاوه بر درآمد زائی، ارز آوری، اشتغال زائی و تبادل فرهنگها، سهمی را در بین فعالیت های اقتصادی جهان به خود اختصاص داده است
توسعه گردشگری می تواند سبب پویایی و تقویت بنیه اقتصادی، رشد خلاقیت و نو آوری در اقتصاد، ایجاد بسترهای قانونی و انگیزشی برای جلب توجه بخش خصوصی جهت سرمایه گذاری در ایجاد و توسعه زیر ساخت های صنعت گردشگری، هویت بخشی و ارتقاء شان و منزلت ساکنین، تقویت روند توسعه اجتماعی و فرهنگی، حفاظت از منابع طبیعی و افزایش ظرفیت های اکولوژیک، حفظ و حراست از ارزش های تاریخی و ...گردد و این امر نشان می دهد که با گسترش گردشگری چیزی فراتر از اقتصاد بدست آورده و آن گسترش صلح و دوستی و حفظ حقوق انسان و 4طبیعت است، از طرف دیگر محور تحول مناطق ژئو استراتژیک عامل انسانی و منافع اقتصادی است
گردشگری ساحلی از بزرگترین فعالیتهای جهان است که با رشد شتابنده خود به فعالیتی چندمنظوره مبدل گشته است. بطوریکه توسعه توریسم و تفریحات مربوطه از عوامل موثر در شکل دهی الگوی توسعه نواحی ساحلی بوده و تأمین کننده مزایای مستقیم و غیرمستقیم اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و محیطی بسیاری برای میزبان است.
کشور ما علیرغم برخورداری از جاذبههای بالقوه خود در توریسم دریایی و ساحلی ، هنوز در میان کشورهای توسعه یافته در زمینه این نوع توریسم نامی ندارد که با توجه به جاذبههای موجود در جزایر و سواحل کشور میتوان با ایجاد تاسیسات گردشگری مناسب و استفاده از ظرفیتهای موجود در آنها، برای جذب گردشگر توسعه توریسم دریایی و ساحلی کشور و اقتصاد محلی را در نواحی ساحلی پیریزی کرد.
شهرها و بنادر ساحلی و جزایری چون قشم، کیش در جنوب ایران و شهرها و بنادر شمالی ایران همچون ساری ، بابلسر ، فریدونکنار ، محمودآباد ، نور ، رویان ، نوشهر ، چالوس ، تنکابن ، رامسر، آستارا، انزلی، رشت و... در صورت ایجاد تاسیسات گردشگری مناسب و استفاده از ظرفیت های موجود در آنها برای جذب گردشگر، میتوانند در توسعه توریسم دریایی کشور موفق باشند.
بیان مسئله
امروزه گردشگری بزرگترین و متنوع ترین صنعت دنیا به حساب می آید و با 200 میلیون نفر شاغل،گردش مالی سالیانه آن به حدود 5/4 تریلیون دلار می رسد.به بیان دیگر ،این فعالیت 8 درصد کل اشتغال جهانی را به خود اختصاص می دهد. در 0/8 کشورهای جهان ،یعنی در بیش از 150 کشور ،گردشگری یکی از پنج منبع مهم کسب ارز خارجی است و در 60 کشور ،رتبه ی اول را به خود اختصاص می دهد.در 83 درصد کشورهای در حال توسعه ،گردشگری یکی از منابع اصلی در آمد و در یک سوم کشورهای فقیر،عمده ترین منبع درآمد بوده است.
ایران از نظر داشتن منابع طبیعی گردشگری جزو 5 کشور اول جهان قلمداد میشود و با توجه به داشتن جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی از جایگاه خاصی برای جذب گردشگر داخلی و خارجی برخوردار است که یکی از این جاذبههای طبیعی دریاست. دریای خزر، خلیجفارس و دریای عمان 3 نقطه آبی در سرزمین ما به شمار میآیند و کمتر کشوری از چنین امکانات طبیعیای برخوردار است.
با توجه به اهمیت این موضوع و با در نظر داشتن آنکه کشورمان شرایط اقلیمی خاصی دارد که در نوع خود بی نظیر است، برای بهره برداری هرچه مطلوبتر از منابع طبیعی و به کارگیری راهکارهای علمی و عملی در رویارویی با جوانب مختلف گردشگری باید دقت نظر خاص و مدیریت صحیح اعمال شود زیرا هر چه این صنعت در زمینه های مختلف رشد کند، علاوه بر افزایش در آمد ملی با ایجاد فرصت های شغلی در بخش خدمات و سایر بخشهای وابسته می تواند عامل مهمی در رفع بیکاری نیز محسوب شود.
توریسم ساحلی از قدیمیترین انواع گردشگری است. به گزارش شمال نیوز بطوریکه سابقه برخی از تفرجگاههای ساحلی به قرن 19 باز میگردد. در ابتدای امر این فضاها، مختص افرادی بود که تنها برای دیدار از سواحل دریا مراجعه مینمودند، اما در دهههای اخیر بازار گردشگری ساحلی اغلب ترکیبات متنوعی از انواع اقامت و استفاده گردشگران - به ویژه در طول تابستان - تقاضا نموده و با رقابتی فزاینده خواستار سرمایه گذاریهای عمده در زمینه زیرساختها و ایجاد تسهیلات و حفاظت منابع طبیعی اعم از دریا، سواحل، تالابها و سایر میراث طبیعی میباشد .
در حقیقت زمان ارضای گردشگر ساحلی، تنها با عواملی چون خورشید، دریا و ماسه سپری شده و گردشگر مدرن امروزی در جستجوی فعالیتها و تجربیات متفاوتی است - ترکیبی از فعالیتهای ورزشی، تفریحی، فرهنگی و میراث طبیعی و... - . از میان تمامی فعالیتهایی که در مناطق ساحلی انجام میگیرند، هیچکدام از نظر گستردگی و تنوع به اندازه مبحث توریسم و تفریحات ساحلی نمیباشند بطوریکه طبیعت پویای این بخش و وسعت تقاضا، اغلب طرحهای مربوط را در زمره طرحهای ملی و منطقهای قرار میدهد و تمامی سواحل بصورت مستقیم و غیر مستقیم تحت تاثیر آن قرار میگیرند. آب پاک، سکونتگاههای ساحلی سالم و محیطی ایمن و لذت بخش، اساس گردشگری ساحلی موفق است. بهمین نحو آبزیان و منابع دریایی - ماهیها، نرمتنان، تپههای مرجانی و تالابها - نیز از موارد مورد توجه میباشند.
کشور ما علیرغم برخورداری از جاذبههای بالقوه خود در توریسم دریایی و ساحلی ، هنوز در میان کشورهای توسعه یافته در زمینه این نوع توریسم نامی ندارد که با توجه به جاذبههای موجود در جزایر و سواحل کشور میتوان با ایجاد تاسیسات گردشگری مناسب و استفاده از ظرفیتهای موجود در آنها، برای جذب گردشگر توسعه توریسم دریایی و ساحلی کشور و اقتصاد محلی را در نواحی ساحلی پیریزی کرد.
شهرها و بنادر ساحلی و جزایری چون قشم، کیش در جنوب ایران و شهرها و بنادر شمالی ایران همچون ساری ، بابلسر ، فریدونکنار ، محمودآباد ، نور ، رویان ، نوشهر ، چالوس ، تنکابن ، رامسر، آستارا، انزلی، رشت و... در صورت ایجاد تاسیسات گردشگری مناسب و استفاده از ظرفیت های موجود در آنها برای جذب گردشگر، میتوانند در توسعه توریسم دریایی کشور موفق باشند.
توریسم دریایی در میان مردم کشور چنان ناشناخته است که برای مثال بیشتر مسافران و توریستها در جزایر کیش و قشم و تا حدی نیز بندر چابهار بیشترین زمان خود را در مناطق تجاری صرف میکنند و بدلیل فقدان فرهنگ سفر و اطلاعرسانی کافی در این زمینه، سفر یا گشت دریایی و یا حتی آشنایی با زندگی دریایی مردم بومی در برنامه ریزیهای مسافرتی آن ها جایی ندارد.
علیرغم اهمیت گردشگری و استفاده بهینه از جزایر و سواحل ایران و نقش توریسم ساحلی در توسعه هرچه بیشتر صنعت گردشگری و توریسم، آنچنان که باید و شاید تحقیقی پیرامون گردشگری ساحلی در ایران صورت نگرفته است. در این تحقیق ضمن پرداختن به عناوین زیر به بررسی توریسم ساحلی در کشورهای همسایه ایران پرداخته و نیز راهکارهایی پیرامون توسعه هرچه بیشتر صنعت توریسم ساحلی در ایران ارائه شده اند.
