بخشی از مقاله
چکیده
پایداری مفهومی غنی و نیز عاملی جهت هماهنگی و تعامل دوسویه بین "توسعه" و "محیط زیست" است که با نگاهی مدبرانه به اهمیت طبیعت و جایگاه انسان در آن می پردازد. توسعه پایدار فرآیندی است که بر سه محور اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی استوار می باشد. معنایش با معنای پیشرفت و رشد تمایز دارد. روند و مفهومی کیفیاست که بر پایه ای تئوری و مبانیِ جامع نگری بنا شده است که با شاخصه های خویش معادلی را برابر با افزایش سطح کیفیت زندگی بیان می کند.
توسعه پایدار با توجه به این که ریشه های اکولوژیکی، اجتماعی - فرهنگی و اقتصادی دارد اما با دیدگاهی نسبت به مشکلات آینده ای انسان معاصر، نقش محیط زیست را آشکارتر می نماید. بر این امر، توسعه پایدار در حیطه ی معماری به طراحی پایداری می پردازد که منحصر بفرد است و در پی انطباق خویش با محیط و بسترش می باشد و در پی شکل گیری و تحقق خود به حفظ آرمان ها و اصول محیط طبیعی نگاهی پایدار دارد.
روند پژوهش این گفتار که مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است و هدف آن بررسی توسعه پایدار و نیز تأثیر آن در حوزه معماری می باشد که با اصول، مبانی و نظریات مختلف پیرامون پایداری بسط پیدا کرده است.
-1 مقدمه
»رشد شتابان اقتصادی در دوران انقلاب صنعتی از طریق استخراج منابع طبیعی برای به کار انداختن صنایع سنگین، بسیار مورد استفاده قرار گرفت؛ تا جاییکه هر چه بیشتر شدن دود سیاه از دودکش کارخانه ها را معرف پیشرفت اقتصادی و مدرنیزه شدن بهشمار میآوردند
در این میان، بشر در اشتیاق خود به منظور دست یابی هرچه بیشتر به توسعه تکنولوژی و صنعت، بیشتر از آن که بتواند محیط زیست را مجدداً برای زندگی مساعد کند، از آن بهره برداری نمود و دیگر فراموش کرد که میزان توسعه و کاربرد منابع توسط انسان ها طبیعت را با چه سرعتی تخریب و آلوده می کند
»واژه "پایدار"امروزه به طور گسترده ای به منظور توصیف جهانی که در آن نظام های انسانی و طبیعی توأماً بتوانند تا آینده ای دور ادامه حیات دهند به کار گرفته می شود« - بحرینی و مکنون، » - 42 : 1380و بی هیچ واسطه ای همان مسیری است که معماری بایستی در آینده نزدیک به آن دسترسی پیدا کند. این نوع معماری باید تداعی کننده احساس انسان ها نسبت به طبیعت باشد. این که چگونه خانه هایمان را طراحی و مصالح آن را انتخاب کنیم از مهمترین مسائلی است که آینده ساختمان سازی را تحت تاثیر قرار می دهد
پایداری به معنای مداومت، پیوستگی و استمرار است. فعال است و به معنی جنبش و حرکت است و به معنی ذخیره برای آینده می باشد؛ مانند حفظ منابع موجود آب. آن چیزی را حفظ می کند که قابلیت پایداری دارد. پس معماری نیاز دارد که به عنوان فعالیت طراحی، پایدار کننده محیط باشد به همراه توانایی پایدار کردن آن چه که نیاز به پایداری دارد
تأمل بیشتر در موضوع حاکی از آن است که مفهوم معماری پایداری در عرف قدیمی و فرهنگ های کهن بشر هم ریشه داشته و در زندگی سنتی، در قالب حرمت گذاری به طبیعت و منابع جلوه گر شده است. از این رو می توان فعالیت های دهه های آخر قرن بیستم را به مثابه ی تلاشی برای احیاء این مفاهیم کهن دانست
مبحث پایداری، تئوری یا سبک جدیدی نیست بلکه نگاهی دوباره به شیوه زندگی و بازبینی نگاه انسان به جهان و آینده است که پس از قرن ها تجربه اندوزی، شرط اساسی برای بقا افراد دانسته شده است
-2 روش تحقیق
»روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی می باشد. در تحقیق توصیفی به دنبال یافتن شرح تفصیلی پدیده ای که آن را می شناسیم اما همه ابعاد آن را درک نکرده ایم، می باشیم. نظرات افراد و گروه ها در مورد یک پدیده نیز مصداقی از توصیف است. تحقیق توصیفی شامل مجموعه روش هایی است که هدف آن ها توصیف شرایط یا پدیده های مورد بررسی است
از روش کتابخانه ای نیز جهت گردآوری اطلاعات استفاده گردیده، که از کتاب های تخصصی در زمینه مورد پژوهش، مقالات و مجلات معتبر استفاده شده است.
-3 توسعهٌ
-1-3 توسعه از نظر لغوی
»واژه توسعه، معادل لفظ انگلیسی - Development - است که مشتق از واژه - Develop - به معنای رشد و گسترش تدریجی و نمود و تطور یافتن، آشکار شدن و از پوسته و غلاف درآمدن است. این پوسته و غلاف هم در زبان انگلیسی - Develop - است. بنابراین خروجی تدریجی از لفاف، معنای دقیق واژه توسعه است.
-2-3 مفهوم و تعریف توسعه
»توسعه، ایده و تمرینی است که از اوایل قرن نوزدهم به وجود آمد. این مفهوم با ایده ی پیشرفت تفاوت دارد. مراحل فرآیند طبیعی توسعه، به ترتیب عبارتند از: تجدید یا نوسازی، گسترش، تمرکز و تجزیه
توسعه از نظر اندیشه وران علوم اقتصادی و اجتماعی، بهمعنای ارتقای مستمّر کل جامعه و نظم اجتماعی به سوی زندگی بهتر یا انسانی تر است ؛ اما »توسعهای که نیازمندی های حاضر را بدون لطمه زدن به توانایی نسلهای آتی در تأمین نیازهای خود برآورده میسازد، توسعه پایدار گویند
مفهوم توسعه نیز دارای دو بُعد کمی و کیفی می باشد که جنبه اقتصادی،بُعد کمی به حساب میآید و همان رشد اقتصادی را یادآور میشود که بر تغییرات آرام و تدریجی در نرخ پسانداز و بهبود درآمد سرانه ملی و تولید ناخالص ملی نظر دارد. به قول لبرگرٌ رشد، تولیدی است بدون این که در نحوه و سازمان تولید تغییری ایجاد شود. فریدمان نیز آن را گسترش سیستم در جهات مختلف بدون تغییر در زیربنای آن می داند
بُعد کیفی توسعه را نیز می توان هدف اساسی ساختار توسعه دانست که برای رسیدن به آن وسیله ای به نام تأمین اجتماعی لازم است تا امکان حرکت به مقصد رفاه اجتماعی فراهم آید. بر این اساس شاخص های رفاه اجتماعی در سکونتگاه های انسانی را می توان شرایط اقتصادی، خانوادگی، سلامت و تغذیه ، عرصه حیات جمعی و... به شمار آورد.
»توسعه مفهومی کیفی را مشخص می کند که می توان آن را معادل با افزایش کیفیت زندگی دانست و مسائلی مانند بهداشت، آموزش، رفاه، آزادی حق بیان، حقوق و غیره را در بر دارد
به مفهوم عام نوعی از دگرگونی است که انسان با تلاش و کوشش آگاهانه یا به طور ناآگاهانه جهت رفع نیازها و تأمین امنیت در خود و محیط ایجاد می کند. در تعریف خاص، توسعه به دگرگونی کیفی و ساختاری اطلاق می شود« - سیف اللهی، - 1381 و نیز »عامل روش های دست یابی به حرکتی تکاملی در سطح زندگی و رسیدن به شرایط آرمانی در حوزه ی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و انسانی شده است که پدیده های اجتماعی، اقتصادی و تحقق عدالت اجتماعی را فراهم می کند
بروکفلید2 در تعریف توسعه میگوید: توسعه را باید برحسب پیشرفت به سوی اهداف رفاهی نظیر کاهش فقر، بیکاری و نابرابری تعریف کنیم. به طور کلی توسعه جریانی است که در خود تجدید سازمان و سمتگیری متفاوت کل نظام اقتصادی- اجتماعی را به همراه دارد.
توسعه علاوه بر این که بهبود میزان تولید و درآمد را در بردارد، شامل دگرگونیهای اساسی در ساختهای نهادی، اجتماعی- اداری و همچنین ایستارها و دیدگاههای عمومی مردم است. توسعه در بسیاری از موارد، حتی عادات و رسوم و عقاید مردم را نیز در بر میگیرد. توسعه به معنای کاهش فقر، بیکاری، نابرابری، صنعتیشدن بیشتر، ارتباطات بهتر، ایجاد نظام اجتماعی مبتنی بر عدالت و افزایش مشارکت مردم در امور سیاسی جاری تعریف می شود -
