بخشی از پاورپوینت
اسلاید 1 :
جلسه چهارم دستور زبان فارسی
مبحث فعل
کلمات در همه زبان ها به انواع مختلفی تقسیم می شوند؛ مثلاً در زبان عربی به اسم، فعل و حرف تقسیم می شوند. در زبان فارسی در تقسیم بندی کلمات اختلاف نظر هایی بین دستور نویسان سنتی و دستور نویسان جدید وجود دارد. اگر بین هر دو نظر بخواهیم به جمع بندی واحدی دست پیدا کنیم کلمات را به انواع زیر تقسیم بندی میکنیم.
1- فعل 2- اسم 3- حرف 4- ضمیر 5- صفت 6- قید 7- شبه جمله ها
* یکی از مهم ترین انواع کلمات در زبان فارسی فعل است. همان گونه که در جلسه قبل گفتیم فعل مرکز جمله و هسته آن است.
برای ورود به مبحث فعل لازم است با کلمات زیر آشنایی داشته باشید.
1- مصدر: یکی از اقسام اسم(اسم معنی و مشتق) است. وقتی که بن ماضی فعلی با پسوند«_َ ن» ترکیب شود، مفهوم اصلی فعل را – بی آنکه مفهوم های زمان و شخص و شمار را در برداشته باشد_ می رساند، مانند«خورد» + -ن= خوردن
2- بن( ستاک، ریشه، پایه و stem ): در هر ساختی از فعل، بخشی یا جزیی هست که مفهوم کار یا حالت یا وجود و یا اسناد از آن معلوم میشود. این جز را بن میگویند.
بن فعل بر دو نوع ماضی و مضارع است. بن ماضی همان مصدر بدون حرف «ن» پایانی است . دیدن← دید
بن مضارع فعل امر بدون حرف «ب» آغازین است. بخور← خور (بن مضارع)
3- صفت مفعولی: بن ماضی + ه مانند خورد+ه
دقت داشته باشید این صفت از فعل های گذرا به مفعول باید ساخته شود اگر از فعل نگذر(لازم) ساخته شود صفت مفعولی در معنای فاعلی است مانند رفته،
اسلاید 2 :
ویژگی های فعل
1- شخص
2- زمان
3- گذرا و ناگذر
4- معلوم و مجهول
5- وجه فعل
6- نمود
اسلاید 3 :
شخص فعل
شخص در فعل همان شناسه فعل است که همیشه همراه آن میآید و شش عضو دارد.
اسلاید 4 :
زمان فعل
دومین ویژگی فعل داشتن زمان است. در زبان فارسی سه زمان اصلی وجود دارد: گذشته(ماضی)، حال(مضارع) و آینده.
فعل گذشته (ماضی)
همان گونه که از اسم این فعل مشخّص است در زمان گذشته انجام شده است و بسته به اثر آن در زمان حاضر و قدمت به انواع مختلفی تقسیم میشود.
فعل حال(مضارع)
فعلی است که معمولاً بر زمان حال یا آینده دلالت دارد.
فعل آینده(مستقبل)
مستقبل از بن ماضی فعل اصلی با مضارع ساده ی «خواستن» ساخته میشود و فعل کمکی در آغاز ساخت قرار میگیرد.
اسلاید 5 :
انواع فعل گذشته(ماضی)
اسلاید 6 :
انواع فعل حال(مضارع)
اسلاید 7 :
فعل آینده(مستقبل)
