بخشی از پاورپوینت
اسلاید 1 :
بسم الله الرحمن الرحیم
اسلاید 2 :
وسواس و راه های درمان آن
اسلاید 3 :
(OCD) ماهیت اختلال و وسواس فکری – عملی
توصیف اختلال وسواسی – جبری از تاریخ معرفی اولیه آن توسط اسکیرول در سال 1838 تاکنون تغییری نیافته است. اختلال وسواسی – جبری یا اختلال وسواس فکری – عملی مساله ای است که به وسیله افکار، تصاویر ذهنی و رفتارهای اجباری ناخوانده مزاحم مشخص می شود در اختلال وسواسی فکری – عملی افکار وسواس گونه و اضطراب آور با وسواس عملی همراه می شود این وسواس عملی کارهایی وسواس گونه هستند که شخص برای کوشش در راه کاهش وسواس های فکری خود انجام می دهد این کردارها تکراری و کلیشه ای و تا اندازه ای غیرارادی هستند ریشه بیماری وسواس اضطراب است و بیماری به دو شکل فکری و عملی بروز می کند چنانچه بیمار در برابر انجام عمل وسواسی مقاومت کند اضطرابش بیشتر می شود گاهی اوقات کودکان هم دچار وسواس می شوند که معمولا نشانه های آن رفتارهای پرخاشگرانه ، تکرار کلمات و یا لجبازی با اطرافیان است.
اسلاید 4 :
وسواس فکری
وسواس فکری در مبتلایان به این بیماری عقیده، هیجان یا تکانه ای است که مکررا و مصرانه برخلاف میل شخص خود را وارد ضمیر هشیار او می کند این افکار، تکانه ها یا تصاویر ذنی به طور مکرر و مقاوم برای شخص اتفاق افتاده، ناراحتی و اضطراب بارزی را در او بر می انگیزاند معمولا شخص می کوشد آن ها را نادیده گرفته، از ذهن خود بیرون کند و یا با عمل و فکر دیگری خنثی کند و البته آگاهی دارد که این پدیده های مزاحم حاصل ذهن خود او هستند مثل تزریق افکار از خارج تحمیل نمی شوند فکر وسواسی موجب افزایش اضطراب می شود.
در افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری – عملی افکار وسواسی به خصوص وجود دارد، بدین معنی که اگر آنها کار خاصی را انجام بدهند و یا کار خاصی را انجام ندهند واقعه بد یا مضری برای خود آنها و یا افراد مورد علاقه شان اتفاق خواهد افتاد آنها معتقدند که میتوانند و باید از وقوع رویدادهایی که منجر به خودآزاری و یا آسیب و ضرر می شوند جلوگیری کنند و همین امر باعث می شود که آنها در این زمینه سخت کار کنند.
اسلاید 5 :
وسواسهای فکری شایع در اختلال وسواس فکری – عملی
- ترس آلودگی از کثافت، ویروسا، ترشحات جسمانی، مواد شیمیایی و مواد چسبنده
- شک و تردید در وقوع رویدادهای فکری خطرناک (از قبیل عدم اطمینان از قفل بودن درها و عدم اطمینان به قفل درها)
- نگرانی افراطی در مورد عدم صحت ، نظم، آراستگی و هماهنگی
- داشتن وسواس به بدن و یا علائم و نشانه های جسمانی
- داشتن افکار کفرآمیز و توهین به مقدسات در مورد ادیان
- داشتن تصورات و افکار جنسی مثل بچه بازی یا همجنس گرایی
- داشتن افکار مربوط به جمع کردن و احتکار، حتی اصرار در جمع کردن چیزهای بیمصرف
- داشتن تصورات و افکار خشونت آمیز و یا پرخاشگری (از قبیل چاقو زدن به بدن خود)
- داشتن افکار مزاحم و یا افکار مربوط به موسیقی در ذهن
اسلاید 6 :
وسواس عملی
وسواس عملی تکانه غیرقابل مقاومتی برای انجام یک عمل غیرمنطقی است یعنی اعمالی هستند که شخص بارها و بارها در پاسخ به یک فکر وسواسی انجام می دهد هدف وسواسهای عملی کاهش احتمال آسیب زدن و آزار رساندن می باشد تا اینکه بدین وسیله وی احساس آرامش کرده و همه چیز را خوب بپندارد. انجام عمل وسواسی اضطراب شخص را کاهش می دهد و وقتی فرد در مقابل انجام عمل وسواسی مقاومت کند اضطرابش افزایش می یابد اعمال وسواسی می توانند به صورت اعمالی باشند که به وسیله دیگران قابل مشاهده باشند مثل شستن مکرر دستها و یا به صورت اعمالی ذهنی است که به وسیله دیگران قابل مشاهده نمی باشند مثل گفتن عبارات خاصی در ذهن خود.
اسلاید 8 :
وسواس های عملی شایع در اختلال وسواس فکری - عملی
- کنترل کردن (از قبیل کنترل کردن فلکه گاز یا شیرهای آب)
- تکرار کردن اعمال (مثل شستن مکرر دستها)
- اعمال تشریفاتی ذهنی (از قبیل تکرار کردن کلمات و یا عباراتی خاص با روش و آهنگی به خصوص)
- انجام دادن اعمال با نظم و ترتیب خاص
- احتکار و جمع آوری کردن
- شمردن
اسلاید 9 :
علل بیماری زایی
هر چند دلایل ابتلا به اختلال وسواس جبری (OCD) کاملا شناخته شده نیست اما موارد زیر تاثیر زیادی در ابتلا به این بیماری دارد:
1- تغییرات جسمی و بدنی
2- محیط
3- کمبود سروتونین
4- سابقه خانوادگی و ژنتیک
5- زندگی پر از استرس و اضطراب
اسلاید 10 :
شیوع اختلال وسواس فکری - عملی
وسواس بیش از آنچه که تصور می شود شایع می باشد در واقع ا زنظر شایع بودن چهارمین بیماری روانی است یعنی بعد از افسردگی ، دائم الخمر بودن و هراس اجتماعی، وسواس قرار دارد ولی به هر حال می توان گفت که یک درصد از جمعیت بزرگسال دنیا از طریق اختلال وسواس فکری – عملی افسرده و ناتوان شده اند و از هر دویست نفر کودک و نوجوان در دنیا یک نفر مبتلا به وسواس است.
میزان شیوع وسواس در مردان و زنان علیرغم اینکه علائم و نشانه های آنها متفاوت میباشد یکسان است به عنوان مثال زنان بیشتر از مردان به وسواس شستن مبتلا هستند در عوض مردان بیشتر به وسواس مربوط به شماره ها و وسواس جنسی مبتلا هستند.
زنان مخصوصا در دوران حاملگی و یا دوران بعد از زایمان در معرض خطر ابتلا به وسواس قرار دارند که احتمالا به خاطر افزایش مسئولیت آنها می باشد در افراد مجرد نسبت به افراد متاهل وسواس بیشتر دیده می شود در کودکان پسر میزان وسواس دو برابر دختران می باشد.
اسلاید 11 :
سن شروع اختلال وسواس فکری - عملی
افراد مختلف در سنین مختلفی مبتلا به اختلال وسواس فکری – عملی می شیوند. گروهی هستند که اختلال وسواس فکری – عملی را از همان سنین اولیه یعنی شش سالگی آغاز میکنند. گروه دیگری از افراد هستند که اختلال وسواس فکری – عملی را از دوره نوجوانی آغاز می کنند. ولی به هر حال به طور متوسط سن ابتلا به وسواس، اوائل دهه بیست سالگی است. البته در مردان تا حدودی زودتر، یعنی در اواخر دوره ده سالگی است. و زنان تا حدودی دیرتر، یعنی در اواسط دهه بیست سالگی به آن مبتلا می شوند. به عبارت دیگر می توان گفت که ممکن است فرد در همان دوران کودکی، یعنی از سه سالگی و یا در دوران پیری به آن مبتلا شود.
اسلاید 13 :
تشخیص اختلال وسواس فکری – عملی
1- اهمیت فوق العاده افکار
حالت احساس مسئولیت زیاد و شدید منجر به وجود آمدن افکار خود و باورهایی می شود که بر اساس آن فرد می پندارد که افکارش بی اندازه مهم هستند. در واقع بسیاری از مردم که مبتلا به وسواس هستند ، معتقدند که صرف وجود داشتن یک نفر فکر می تواند موجب بروز عمل بدی شود و با داشتن چنین افکاری بسیار وقیح و زشت می باشد.
2- خطر بیش از اندازه بزرگ جلوه کردن
یکی دیگر از چنبه های معنی دادن به وسواس خود این است که میزان تهدیدی که از طرف وسواس خود احساس می کنید را بیش از اندازه بزرگ جلوه دهید و در نتیجه توان و قدرت سازگاری خود را کمتر فرض کرده و در جستجوی کمک نباشید. بنابراین، اگر شما ترس از ابتلا به بیماری ایدز (HIV) را داشته باشید، هر کجا لکه قرمز رنگی را ببینید با تصور اینکه آن لکه خون آلوده به HIV می باشد، این امر در شما پدیدار می شود که شما هیچ وقت قادر نیستید خود را از این جریان محافظت کنید.
اسلاید 14 :
- ناتوانی در تحمل عدم قطعیت
بسیاری از افراد مبتلا به وسواس معتقد هستند که آنها نیاز دارند با قطعیت کامل بدانند که چیز بدی اتفاق نخواهد افتاد. بعضی دیگر هم معتقدند که آنها قادر به سازگاری با تغییرات غیرقابل پیش بینی نیستند، و آنها دوست دارند که گفته شود، معتقدند که اگر آنها کوشش زیادی به خرج بدهند و اعمال خاصی را با روش معینی اجرا کنند، می توانند به قطعیت کامل برسند. در واقع این نوع طرز تلقی ها جز سیاست و بینش آنها می باشد. ولی واقعیت این است که کوشش زاید برای حصول اطمینان، باعث افزایش شک، و تردید بوده و در نتیجه فد بیش از پیش دچار عدم قطعیت خواهد شد.
4- کمال گرایی
بعضی از افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری – عملی معتقدند که بهترین راه حل برای انجام دادن کارها و امور، این است که آنها را به طور کامل و بدون عیب و نقص انجام داد و انجام دادن کارها لازم و ضروری است. این افراد معتقدند که شکست در قسمتی از امور به معنی شکست کامل در آن امور می باشد. این نوع باورها باعث می شوند که رفتار فرد تحت تاثیر قرار گرفته و تغییر کنند و او تبدیل به فردی غیرفعال و غیرخلاق شود. به عنوان مثال، صرف کردن ساعتهای متمادی برای اصطلاح کردن یک امر که فرد می داند درست است ولی فکر می کند که به اندازه کافی خوب نیست باعث از دست دادن هدف واقعی و نهایی می شود کمال گرایی ویژگی بسیار رایج اختلال وسواس فکری – عملی می باشد و کسانی که مبتلا به وسواس هستند علاقمندند که همه چیز را در کنترل خود داشته باشند.
اسلاید 15 :
5- احتکار و جمع آوری وسایل
اولین ویژگی احتکار این است وابستگی عاطفی شدیدی به مالکیت دارد. در واقع می توان گفت افرادی که وسواس احتکار دارند در واقع می خواهند با مالک بودن به آنها هویت خود را آشکار سازند. وقتی فردی مبتلا به وسواس احتکار است، می تواند مالکیت خود را به چیزهای دیگری گسترش دهد که بخواهد از طریق آنها هویت خود را آشکار سازد. بنابراین چنین فردی وقتی مالکیت خود را نسبت به چیزها از دست می دهد در واقع احساس می کند که قسمتی از خودش را از دست داده است. فردی که مبتلا به وسواس احتکار است دوست دارد همه را در کنار و همراه خود داشته باشد و با انجام دادن چنین کاری فکر می کند که از بروز اضطراب و نگرانی جلوگیری می کند ویژگی دیگر وسواس احتکار، آشفتگی و در هم ریختگی است. برای اینکه فرد همه چیز را در اطراف خود قرار می دهد و فضایی برای سازندگی عادی باقی نمی گذارد.
اسلاید 16 :
- توجه Attention
اگر فرد مبتلا به وسواس است، احتمالا به موقعیت هایی که فکر می کند خطرناک هستند توجه بیشتری نشان می دهد. در واقع م یتوان گفت که این امر همانا بزرگ کردن موقعیتهاست. در واقع این امر همان حلقه معیوب می باشد، بدین معنی که هر چقدر به افکار مزاحم خود توجه نشان دهید به همان اندازه بیشتر از وجود آنها آگاهی پیدار کرده و آنها را بزرگتر و موثرتر خواهید یافت و به همین ترتی تاثیرشان بیشتر خواهد شد.
7- تفسیر اطلاعات مبهم
فردی که مبتلا به اختلال وسواس فکری – عملی باشد بیشتر از افراد عادی، اطلاعات مبهم را به طور خطرناک تفسیر می کند، به عنوان مثال اگر شما نسبت به بیماری ایدز وسواس داشته باشید، وقتی لکه قرمز رنگی را در پیاده رو ببینید، احتمالا بیشتر از افراد دیگر آن را به عنوان لکه خون تصور خواهید کرد. در نتیجه بیش از دیگران آنرا آلوده دانسته و خطرناک خواهید خواند. باید خاطر نشان سازیم که تفسیر اطلاعات مبهم از ویژگی های منحصر به فرد وسواس نیست، بلکه در تمام بیماری های اضطراب نیز دیده می شود.
اسلاید 17 :
8- اضطراب
افراد مختلف به روشهای گوناگون در مورد اضطراب فکر می کنند و آنرا بیش از اندازه خطرناک می پندارند. ما در اینجا به سه نوع روش اشاره می کنیم:
الف – بسیار بد جلوه دادن
ب – مصیبت بار خواندن
ج – عدم تحمل شکست و ناکامی
الف – بسیار بد جلوه دادن:
مشکل اساسی و عمده در اینجا این است که فرد در برخورد با اضطراب آنرا در بالاترین و بدترین حد خود دانسته و از این طریق باعث می شود که اصطراب بیش از پیش خطرناک و تهدیدکننده باشد و نتیجه این امر باعث اضطراب بیشتر خواهد شد.
اسلاید 18 :
ب – مصیبت بار خواندن:
احساس مصیبت بار خواندن رویدادها از ویژگی های بسیار شایع در اختلال وسواس فکری – عملی می باشد. این امر به این معنی است که فرد فکر می کند دیوانه و خارج از کنترل می شود و این امر تا ابد ادامه خواهد داشت. بعضی از بیماران تصورات این چنینی دارند: «من مبتلا به ایدز خواهم شد و آن را به فرزندانم انتقال خواهم داد.»
ج – عدم تحمل شکست و ناکامی
یکی دیگر از روشهای احساس ناراحتی و پریشانی از وضعیتهای اضطرابی، عدم تحمل شکست و ناکامی می باشد. این امر بدین معنی است که فرد احساس می کند موقعیت های اضطراب آور غیرقابل تحمل می باشند. همین امر به نوبه خود باعث افزایش اضطراب و پریشانی خواهد شد. در چنین موقعیتی فرد برای فرار از اضطراب، به روشهایی چون اجتناب کردن و جستجوی راه های حای فرار از موقعیت مبادرت می ورزد که خود این جریان غرق شدن بیشتر در باتلاق اختلال وسواس فکری – عملی می باشد.
اسلاید 20 :
توام شدن با بیماری های دیگر
افراد مبتلا به OCD معمولا به اختلالات روانی دیگر مبتلا می شوند احتمال شیوع اختلال افسردگی اساسی در طول عمر در مبتلایان به OCD حدود 67 درصد و برای خوبی اجتماعی 25 درصد است.
تشخیص های توام روانپزشکی شایع در مبتلایان به OCD مشتملند بر اختلال سومصرف الکل، اختلال اضطراب منتشر، فوبی خاص، اختلال هراس، اختلال خوردن و اختلالات شخصیت.
20 تا 30 درصد مبتلایان به OCD سابقه تیک دارند.
