بخشی از پاورپوینت
اسلاید 2 :
نقشمایه بز
اسلاید 3 :
فهرست مطالب
اسلاید 4 :
از بدو خلقت همواره هنرمند با خلق اثر تلاش کرده است یک ارتباط بصری با دنیای اطراف و ببیننده برقرار نموده و پیغامی را به مخاطب ارسال نماید.
در طول زمان نوع و کیفیت این ارتباط بصری تغییر نموده و ارزشهای فرهنگی اعتقادی را نیز در برگرفته است.
نمادهایی همچون نیوری زندگی، خدای باران، نیروی فوق طبیعی، الوهیت، سلطنت، جنگجویی، پیروزی، ازدیاد محصول و باروری
غالب نقوش برجای مانده از ایران باستان نیز بر باورها، عادات، عقاید دینی و اساطیر مبتنی بوده و رابطه معناداری مابین نمادها و اعتقادات و رسوم مذهبی وجود داشته.
هنر؛ عالیترین تجلیات تصور خدا، زیبایی و لذت روحی و معنوی است.
تولستوی
معنا و مفاهیم سمبولیک نگاره بز کوهی در تاریخ قبل از اسلام تا دوره ساسانیان (بین 900 قبل از میلاد تا 65 میلادی)
گونههای شکلهای ترسیم شده از نقشمایه بز بر روی سفالینههای پیش از تاریخ ایران و فلات مرکزی ایران
در این کار
اسلاید 5 :
مقدمه
بز کوهی طرح غالب در میان سنگنگارههای به جا مانده از دوران ابتدایی
اجداد باستانی ایرانیان در دوران پارینه سنگی، باورها ایدهها و اعتقادات خود را بر روی صخرهها جایی که زمانی محل اصلی زندگیشان بوده است حک میکردند. این نگارهها در گذشت هزاران سال بر روی سفالینهها، سازهها و البسه انتقال یافت. و در مراسم آیینی از آنها استفاده گردید.
اسلاید 6 :
غالبترین نقش حیوانی توتمی در ایران باستان چهارپایان و به ویژه بز کوهی بوده.
بز در آن دوره نمادی از ربالنوع، نیوری زندگی خالق انرژی و نگهبان درخت زندگی، خدای باران ، نمادی از ماه به عنوان سرچشمه نزول باران، پیروزی، ازدیاد محصول و باروری بوده است.
نماد بز کوهی بر ظرف سفالینه: ظرف پر از نعمت و محصول دو چندان گردد.
بز نر: نمادی تجمسی از ایزد جنگاوری پیروزی و ارباب حیوانات و اناهیتا است.
اعتقاد مردم: بز کوهی مظهر فرشتهای است که خدا به جهت ادامه حیات انها به زمین فرستاده است. شاخهای لوزی شکل که لوزی در خط ایلامی ابتدایی نماد تقدس است.
هنرمندان با این اعتقاد که بز فرشته حیات است آن را با کاربری های باروری، باران، آب و پرورش به صورت بصری بر آثار سفالینه و سنگ نگارهها بازنمایی نمودند.
هنرمند ایرانی مهارتی بالا در تجسم و بازنمایی حیوانات دارای شاخ بودهاند و در این میان برگردان صورت خدایان آن زمان به صورت اشکال خلاصه شده و گاهاً پیچیده حیوانی از جمله بز به علت تقدس آن بوده است.
زمینههای مذهبی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی
افزایش آگاهی مردم باستان از محیط اطراف خود و یافتن علل رخدادها باعث شده است برخی از مفاهیم و پندارهای منسوب شده به نقش بز جایگزین شده و ارزشها و کاربری دیگری جای ان را گرفته باشد.
اسلاید 7 :
نقش نگاره بز کوهی
اسلاید 8 :
پیش از تاریخ
1. شامل یافتن غذا
ذخیره سازی محدود غذا
ساخت ابزارهای سنگی
بزرگ بدون ظرافت شناخت اتش
غالب نقوش یافت شده در این دوره خلاصه شده است ونکته قابل توجه شاخ ها بوده است .
فرم انحنا محدب / مقعر/پشت صاف ونیز جهت قرار گیری دم بیان کننده حرکت موضعی بز بوده . در تمامی اشکال شاخ ها با مرز صاف و کنگره ای تصویر شده است. نوع کوتاه وگرد شاخ متعلق به نوع بالغ آن است. تصویر 1/2/3/6/7/8
در بعضی از مواقع تکرار شاخ ها همراه تغییر اندازه جهت بوجود آوردن توهم عمق بوده است .
تکرار عضو پا نیز با همین هدف دیده میشود.
جانمایی خطوط /شیارهای کم عمق/ موازی/ منظم ومستقیم با هدف تمایز بین اهلیت و وحشی بودن آن است. نقوش بز کوهی در یک فرم واقع گرایانه وزیبا تر از متعارف نشانه های سطح عالی تمدن در این دوره بوده است. تصویر 1/9
نکته دیگر عناصر اضافه شده و نامتعارف به طرح است . این عناصر در فضای درون شاخ جانمایی شده که نمادهایی از زمین (تصویر 1/3/5/8)وخورشید(تصویر 1/2/4)
آب(تصویر1/7) است .
اسلاید 9 :
پیش از تاریخ
طرح های یافت شده همراه با نقش بز کوهی؛ 4500 سال قبل از میلاد
اسلاید 10 :
پیش از تاریخ
نمادی از کانال های آبیاری در بین شاخ ها؛ 4500 سال ق. م
نمادی از خورشید: 4500 سال ق. م
نمادی از زمین، 4000 سال ق.م
نقش مایه بزغاله، 2500سال ق.م
اسلاید 11 :
پیش از تاریخ
نمادی از زمین در بین شاخ ها
نمادی از خورشید؛ انحنا محدب و فرم حرکت موضعی بز
نمادی از آب؛ انحنا مقعر و فرم حرکت موضعی بز
نمادی از زمین
تکیه گاه جهت قرار گیری ظرف در مراسم مذهبی
اسلاید 12 :
دوره میانی
2. شامل اهلی کردن حیوانات
آشنایی با کشاورزی
ایجاد قبیله های کوچک
توسعه زبان تصویر
نقش ها ئ ترکیبی بین انسان و حیوان به ویژه بز کوهی در صحنه های شکار و نیز مراسم آیینی (رقص و پایکوبی ) قابل مشاهده است.
تنوع در ماده بکارفته در این دوره (سفال/ مفرغ/آهن)خارج شدن از شکل طبیعی و بافت در این دوره بسیار دیده میشود. شاخ غالبا بزرگتر از حالت طبیعی ترسیم شده است.(تصویر1)
هاشور نمادی از پشم بز بوده و مستقیم بودن آنبیانگر اهلیت آن میباشد . شاخ ها در برخی از نقش مایه ها حرکت موجی داشته که نمادی از آب است. نوع دیگری که به شکل چاقو تیز کن ساخته شده که بزرگ نمایی در گردن جهت کارکرد بهتر ابزار مورد استفاده قرار گرفته است بز بالدار در حالت جهش و ایستا جهت حمل ونقل تنگ آب است
بطور کلی مشخصه بز کوهی در این دوران گویای سبکی متغیر حضور حرکت است.
اسلاید 13 :
آغاز تاریخ
شاخهای بلند مواج نمادی از آب
شاخهایی با ابعاد بزرگتر از معمول
شکل هندسی ساده شده بز کوهی در سفال
اسلاید 14 :
آغاز تاریخ
ظرف سه قلو نقاشی شده با نقش بز
چاقو تیز کن؛ بز با درجاتی از سادگی
چاقو تیز کن سنگی و برنزی
مجسمه بز کوهی متعلق به مارلیک
اسلاید 15 :
آغاز تاریخ
تنگ آب با دسته هایی از بز کوهی
جام طلایی مارلیک با دو ردیف نقش بز کوهی نشسته
ظرف نقره ای به شکل بز نشسته
اسلاید 16 :
دوره پایانی
3.حضورانسان هوشمند آناتومی نزدیک به انسان امروزی ساخت ابزار باظرافت بالا نقاشی بر دیوارههای غارها وحکاکی بر روی صخره هاگرایش به دین ها و توسعه ی باورهای دینی
دراین دوره شاهد گسترش کشاورزی . اختراع چرخ .تکنیک کار با سفال . آشنایی با بافت البسه و ریسندگی تکنیک مهاجرت نیز در این دوره توسعه یافته و نقش موثری در توسعه و انتقال تکنیک ها و حرفه ها و اعتقادات مردم را داشته است.
آثار بدست آمده از این دوره وحکاکی از آثار بجای مانده از عملیات جراحی بر جمجه را نشان میدهد .
اکثر بشقاب ها کاربردی تبلیغاتی دارد که به سایر کشورها که ناظر بر توان نظامی حکمرانان بوده است . به لحاظ معنایی انعکاسی از شکست دشمنان دنیوی و معنوی دارد. قطعات کوچک قالب گیری شده از جنس طلا برای تکه دوزی بر روی لباس ها بکار میرفته است. حالات دیگری که به کرات دیده شده حالت خیز و جهش و ایستایی است که اقتدار گرایانه است ودرجه بالایی از واقع گرایانه را داراست.
نکته قابل توجه به نحوه ی طراحی است و بصورتی که ریتون تعادل داشته ومرکز ثقل آندر تکیه گاه اثر یا زیر گلوی بز قرار گرفته که خود نیاز به دانش نسبتا بالایی از علم هندسه دارد.
اسلاید 17 :
دوره تاریخی
بشقاب طلا و نقره ای با نقش شکار
بشقاب با نقش بهرام گور و ازاده
بز کوهی از جنس طلا برای تکه دوزی روی لباس
دسته یک ظرف به صورت بز کوهی بالدار
اسلاید 18 :
دوره تاریخی
ریتون نقره طلاکاری شده به شکل سر بز کوهی
بز کوهی نقره طلاکاری شده در حال خیز
بز کوهی سنگی به عنوان جای ظرف نوشیدنی در مراسم آیینی
نقش بز کوهی روی ریتونی با کاربرد ایینی
اسلاید 19 :
نتیجه
اسلاید 20 :
ساختار شکلی و فرم نقشمایه بز سفالینه
نتیجه گیری

