بخشی از پاورپوینت
اسلاید 2 :
تبذير در اقتصاد اخلاق و توسعة پايدار (با تاكيد بر پديده جهاني گرسنگي)
اسلاید 3 :
تبذير و توسعه پايدار
بسیاری از مباحث اقتصادی-اجتماعی که بشر امروز سرفصل سیاستهای راهبردی خود قرار داده از هزاران سال پیش مطرح بوده و حکماء الهی این آموزهها را در لابلاي قواعد تشریعی و توضیحی و توصیهای خود فرمودهاند.
از این مباحث مبحث توسعه پایدار است که از مسائل مطروحه بشر در مجامع بینالمللی از اواخر قرن گذشته ميباشد.
اسلاید 4 :
اسراف و تبذير و پايداري
اسراف: «از حد اعتدال خارج شدن» در فزونی تا نقصان.
تبذیر: زیاده روی در مصرف. پراکنده کردن همراه با فاسد و ضايع كردن
استفاده مبذّرانه (مصرف بیش از حد) بشر از زمین سبب نابودی زمین میگردد و لاجرم ساکنان آن نیز در معرض تلف شدن قرار میگیرند.
نظریات توسعه پایدار در اواخر قرن گذشته مطرح شد. نهضتهایی زير در دهههای اخیر نیز در این راستا بودهاند:
«ضد مصرف» Anticonsumption
«اقتصاد اکولوژیک» Ecological economics
«اقتصاد سبز» Green economics
«فریگانیسم» Freeganism
اسلاید 5 :
توسعه پايدار
توسعه پايدار الگويي است براي استفاده و مصرف منابع جهت:
حصول نيازهاي بشر
و همزمان حفظ محيط طبيعي
به گونهاي كه نيازهاي بشر نه تنها در زمان حاضر قابل احصاء باشند
بلكه در آينده نامتنهي نيز بتوان آنها را تأمين نمود.
يعني به گونهاي نيازهاي بشر حاضر تأمين شود كه نسلهاي بعد دچار مضيقه نشوند.
اسلاید 6 :
مصرف پايدار و توليد پايدار
توليد پايدار: فعاليتهاي اقتصادي، دولت، جوامع و خانوارها را دربر ميگيرد تا كيفيتهاي محيطي را در توليد كارا و بكارگيري منابع طبيعي، حداقل سازي ضايعات، و بهينه سازي محصولات و خدمات مد نظر قرار دهند. توليد پايدار بر بهبود عملكرد محيط زيستي بخشهاي اصلي اقتصاد نظير كشاورزي، انرژي، صنعت، توريسم و حمل و نقل تاكيد دارد.
مصرف پايدار بر چگونگي اينكه كالاها و خدمات بايد احتياجات اصلي بشر را پاسخگو باشند و كيفيت زندگي را بهبود دهند. خوراك و بهداشت، سرپناه، پوشاك، استراحت و تلاش به گونهاي تحويل شوند كه بار بر ظرفيت حمل زمين را كاهش دهند.
اسلاید 7 :
توسعه پايدار سازمان ملل
اسلاید 8 :
ظرفيت پذيرش Carrying Capacity
ظرفيت پذيرش يك اكوسيستم برابر با ميزان جمعيت قابل حمايت از يك ارگانيسم در چارچوب اكوسيستم مورد نظر از لحاظ مختلف نظير، غذا، مسكن،آب، نور خورشيد، هوا، و ساير نيازهاست.
براي جمعيت انساني متغيرهاي ديگري نظير فاضلاب، بهداشت و غيره نيز به آن اضافه ميشود.
وقتي چگالي جمعيت يك اكوسيستم افزايش مييابد غالباً نرخ تولد كاهش و نرخ مرگ و مير ارگانيسم مربوطه افزايش مييابد.
اسلاید 9 :
تفاوت اين دو نرخ «رشد طبيعي» نام دارد كه ظرفيت پذيرش بايد اين رشد طبيعي را براي جمعيت اكوسيستم مورد نظر حمايت كند. بالاتر از ظرفيت پذيرش، جمعيت اكوسيستم كاهش مييابد و پايينتر از آن جمعيت افزايش مييابد.
اين پديده يك قاعده منظمي را براي تنظيم رشد ساكنين يك اكوسيستم ايجاد ميكند كه افزايش يك نوع نه تنها الزاماً جمعيت همان نوع را كاهش ميدهد بلكه تعادل در جمعيت ديگر انواع را نيز تغيير دهد.
اسلاید 10 :
معادله لوتكا-ولترا
I = P . A . T
I اثرات وارده بر محيط زيست ناشي از مصرف
P تعداد نفوس
A اثر مصرف سرانه
T عامل تكنولوژي
در شرايطي كه تمام متغيرها ثابت باشند:
تعداد نفوس (P) و عامل تكنولوژي (T) تغيير نكنند، افزايش اثر مصرف سرانه (A) به صورت متناسب اثرات وارده بر محيط زيست ناشي از مصرف (I) را زياد ميكند.
اسلاید 11 :
اقتصاد اخلاق
اقتصاد اخلاق نامي نو از مباحث ارزشي قديمي در اقتصاد است كه با توجه به رعايت اصول اخلاقي به تحليل پديدههاي اقتصاد و رفتار اقتصادي ميپردازد.
روش بررسي: منافع فرد و جامعه با ملاحظات مادّيات و معنويات هردو مدّ نظر قرار گيرد.
از نگاه رايج به مسائل اقتصادي جامعتر است و ضمن قبول قوانين علمي اقتصاد سعي بر يافتن رفاه مادّي و معنوي انسان در دامنهاي وسيعتر از مادّيات صرف دارد.
اسلاید 12 :
قرآن
وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً. إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ وَ كانَ الشَّيْطانُ لِرَبِّهِ كَفُورا
حقّ خويشاوند و مسكين و راهمانده را اداكن و هيچ تبذير مكن. اسرافكاران با شياطين برادرند و شيطان نسبت به پروردگارش ناسپاس بود.
اسلاید 13 :
قرآن
يٰا بَني آدَمَ خُذُوا زينَتَكُم عِنْدَ كُلِّ مَسجِدٍ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لاٰتُسْرِفُوا اِنَّهُ لاٰ يُحِبُّ الْمُسْرِفينَ
اي فرزندان آدم زينتهاي خود را در هر مسجدي برگيريد و بخورید و بیاشامید و اسراف مکنید که خداوند اسرافکاران را دوست نمیدارد
اسلاید 14 :
اخبار
عن عبدالله بن عمر: «مَرَّ رَسُولُالله صليالله عليه واله بِسَعد وَ هُوَ يَتوضّأُ، فقال: لاتَسرف يا سَعدُ!
قال: اَفي الوُضُوء سَرَف؟ قال: نِعم وَان كُنتَ عَلي نَهرِ جار»
از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم وارد شده:
آيا در وضو اسراف هست؟
فرمود: بلي، در وضو اسراف هست اگر چه بر سر نهر جاري باشي.
اسلاید 15 :
تبذیر و توسعة پايدار
تبذیر در واژههای متداول اقتصادي امروزی به «اضافه مصرف» و در اصطلاح عاميانه «ريخت و پاش»
از بُعد تطبیقی در بین کشورها قابل اهمیت است.
اضافه مصرف به نوعی در شرایط جهانی مفهوم اجحاف حقوق دیگران تلقی شود.
برای مثال اضافه مصرف انرژی در آمریکا منجر به گرم شدن زمین گشته و این موضوع خسارتهای متنوعی را به سایر ساکنین کره زمین وارد میآورد.
اسلاید 16 :
گزارش «وضعیت جهان» در سال 2006:
آمریکا کمتر از 5% جمعیت جهان را دارد ولی 25% گاز CO2 را توليد و 25% منابع جهان را مصرف میکند.
آمریکا علیرغم داشتن 3% از ذخایر شناخته شده نفت 26% از انرژی جهان را مصرف مينماید.
آمریکا 30% ضایعات و زباله دنیا را تولید مینماید و میزان اثر وارده توسط آمریکا بر محیط زیست بیش از 250 برابر ساکنین صحرای آفریقاست.
اگر چین و هند به میزان سرانه آمریکا يا ژاپن در سال 2030 برسند کل سیاره زمین را برای تأمین نیازهای خود لازم خواهند داشت.
اسلاید 17 :
تبذير و توليد پايدار اكولوژي صنعتي
توليد پايدار در مبحث اكولوژي صنعتي مطرح است كه چگونه انسانها منابع طبيعي را در فرآيند توليد كالا و خدمات استفاده مينمايند.
در سيستمهاي خطي منابع و سرمايه نهايتاً به زباله ختم ميشوند. ولي در سيستمهاي حلقوي زباله مجدداً بعنوان عامل توليد وارد فرآيند توليد ميشود.
اكولوژي صنعتي، سيستمهاي صنعتي را بعنوان اجزاء يك اكوسيستم در نظر ميگيرد. و زبالههاي يك صنعت منبع صنعت ديگر ميشود. اين فرآيند باعث ميشود مصرف مواد خام در توليد آلودگي و ضايعات در فرآيند توليد كمتر شود.
اين ديدگاه از لحاظ بالابردن ظرفيت پذيرش زمين بسيار موثر است
اسلاید 18 :
تبذير و توليد پايدار توليد پاكتر
حداقل كردن ضايعات و گازها و به طور كلي خروجيهاي همراه توليد سعي بر حداكثر كردن محصول مينمايد.
مستندسازي مصرف مواد و انرژي و.، استفاده از سيستمهاي كنترل و مانيتورينگ و توليد نماگر، جايگزيني مواد خام و مواد اضافي، افزايش عمر مفيد مواد اضافي و مايعات فرآيندي، بهبود كنترل و اتوماسيون، استفاده مجدد از ضايعات و فناوريها و فرآيندهاي كم ضايعهساز، از جمله مباحث توليد پاكتر است
اسلاید 19 :
تبذير و حقوق بين الملل عمومي
از اين دیدگاه نه تنها میتوان تبذیر را مذموم دانست بلکه میتوان موضوع تبذیر را در حیطۀ تعریفي جرائم نيز وارد کرد. زیرا مبذر برای نفع خود زیست و منافع دیگران را دچار مخاطره مینماید لذا علی الوصول بايست وارد در حيطه تعریفي جرم قرار گيرد.
مسلماً جرم يك قاعده ثابت با مفهوم لايتغيّر نيست و تا در حقوق جزاي وضعي تعريف نشود اطلاق حقوقي جرم را به خود نخواهد گرفت.
اسلاید 20 :
تبذير و حقوق اسلام
«قاعدة حاجت عمومي»: نيازمندي همگاني ممكن است در حد اضطرار نباشد معذالك چون به صلاح مردم و نيكو است طبق ملاك تشريع عنوان قانوني پيدا ميكند.
«قاعدة لاضرر»: يك قاعدة عقلي است.
«سد ذرايع» و اتصال آن به استلزامات عقليه
«مصالح مرسله» از بُعد اجتماعي
همه در قالب قبح تبذير قابل تفسير و استنتاجند.
هدف ما از طرح اين موضوع اين است كه بشر بايد تبذير را از بُعد فردي آن خارج و نگاهي اجتماعي و جهاني به آن داشته باشد تا عملكرد مبذّر به انحطاط زندگي افراد ديگر نيانجامد.
