پاورپوینت آشوب در آموزش علوم ایران

بخشی از پاورپوینت

اسلاید 1 :

آشوب در آموزش علوم ایران

اسلاید 2 :

مقدمه

1- یک عامل فراموش شده در مطالعات آموزش علوم، «مبنای نظری» بوده است (Hurd, 1971).

2- چالشهای برخاسته از انقلابهای علمی اخیر و تحولات فلسفه علم، دیدگاههای موجود در حوزه آموزش علوم را نیز به چالش کشیده است.

3- «رسالت شناخت علمی از دیرباز و اغلب هنوز هم، زدودنِ پیچیدگیِ ظاهریِ پدیدهها بهمنظور آشکار کردن نظم سادهای بوده است که پدیدهها از آن تبعیت میکنند» (مورن، 1388: 11).

4- «اما تا همین دهههای اخیر وقت لازم بود تا دریابیم که بینظمی و نظم در همان حالی که با یکدیگر متخاصماند، بهشیوهای خاص برای سازمان دادن جهان با یکدیگر همکاری میکنند» (مورن، 1388: 69).

اسلاید 3 :

نظریه آشوب

این نظریه برای مطالعه آشوب طبیعت (در لبه نظم/بینظمی) و به منظور کنترل آن (دست­کم برای کوتاه مدت) از ریاضیات غیرخطی استفاده می­­کند (Capra,1996).

این نظریه به توضیح رفتار سیستمهای غیرخطی می پردازد؛ یعنی سیستمهایی که به شرایط اولیه، حساسیت زیادی دارند و تغییرات جزیی در شرایط اولیه آنها میتواند موجب بروز تحولات بزرگی در سیستم شود.

انگاره اصلی: در هر بینظمی و آشفتگی، نظمی ویژه نهفته است (Cilliers,1998).

اسلاید 4 :

ویژگیهای نظریه آشوب
اثر پروانهای (Butterfly Effect)
جاذبهای غریب (Strange Attractors)
سازگاری پویا (Dynamic Adaptation)
خودمانایی (Self-similarity)

اسلاید 5 :

آموزش علوم
اهداف اساسی:
دانش تجربی درباره نظام­های فیزیکی و زیستی
آموزش روش­های علمی تحقیق
رشد فردی دانشآموز

برنامه های ایرانی:
طرح كليات نظام آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران (دهه 60)
سند و منشور اصلاح نظام آموزش و پرورش ایران (دهه 70)
سند ملّی آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران (دهه 80)

اسلاید 6 :

آشوب در آموزش علوم ایران

1- آموزش علوم متأثر از نظریه آشوب بایستی دارای ویژگیهایی همچون گشودگی، پویایی، خلاقیت و دگرگونی باشد.

در نظام آموزش علوم کنونی ایران با نظم، ثبات، و یقین سروکار داریم که در آن برای حذف هرگونه آشفتگی و ابهام تلاش می­شود. این نظام آموزشی مبتنی بر برداشتی سنتی از مفهوم علم بوده و بر درستی و قطعی بودن نظریههای آن تأکید میشود.

اسلاید 7 :

2- آموزش علوم در دوران معاصر باید دارای ویژگیهای عدم یقین، هیجان­انگیز، غیرمنتظره، و عدم تعادل باشد تا بدان وسیله، (الف) امکان دستیابی به تفسیرها و برداشتهای متعدد را برای یادگیرنده فراهم آورد؛ (ب) یادگیری عمیق و چندوجهی را سبب شود؛ (ج) افراد را برای زندگی در محیط مبتنی بر عدم قطعیت آماده کند؛ (د) برای دانشآموزان برانگیزاننده و هیجان­انگیز باشد.

نظام آموزش علوم در ایران کاملاً یقینی و از پیش تعیین شده است. بهعبارت دیگر، جایی برای تفسیرها و برداشتهای متعدد وجود ندارد و تنها برداشت حاکم همان است که توسط نظام آموزشی متمرکز به معلمان دستور داده شده و توسط معلمان به دانشآموزان القاء میشود.

اسلاید 8 :

3- بر اساس ویژگی اثر پروانهای نظریة آشوب، در هر موقعیت آموزشی کنشگرانی با موقعیتها، خصلتها و استعدادهای مختلف حضور دارند که هر یک کارکردها و وظایف خاصی را برعهده دارند. عملکرد هر عضو یا پیامد آموزش و یادگیری یک فراگیر ممکن است به خلق نظریهای جدید و یا تولید ایده و ابزاری منجر گردد که میتواند در جهان دانش و فناوری، در سطح وسیعی منشأ اثر باشد.

در نظام آموزش علوم ایران، دانشآموزانی بیشتر تشویق میشوند که با شیوه و روش تعیین شده از سوی معلم هماهنگتر باشند. دانشآموزانی که به ایدهپردازی و نوآوری اقدام کنند بهگونهای طرد یا ناامید می­شوند. علاوه بر این، توسل به نظریه­های علمی پذیرفته شده به­صورت قطعی و اعتنا به نظریه­پردازی­های متکی بر روش علمی، منجر به­نوعی قطعی­انگاری شده است.

اسلاید 9 :

4- یکی از خصلتهای اصلی نظام آموزش علوم مبتنی بر نظریه آشوب، ابتکار عمل و خلاقیت برای مواجه شدن با تغییرات و تحولات غیرقابل پیشبینی است.

در نظام آموزش علوم ایران، دانشآموزان انتظار دارند هنگام مواجه شدن با مسایل مختلف علوم، از یک یا چند روش ثابت و محدود برای حل آنها، استفاده کنند. گسترش روزافزون «کتابهای حلالمسایل» و رجوع دانشآموزان و معلمان به آن منابع، و درخواست مکرر دانشآموزان از معلمان جهت ارائه «نمونه سؤالات امتحانی»، مؤید این مطلب است.

اسلاید 10 :

5- نظریة آشوب برنامه درسی آموزش علوم را بهمثابه محل اتصال رشتههای مختلف، تحت تأثیر قرار میدهد که بهموجب آن، نظم آموزشی جدیدی به ظهور میرسد که خاصیتی میانرشتهای دارد.

برنامههای درسی رشته­های مختلف علوم در ایران، به­صورت منفرد و مجزا از هم عمل می­کنند. بخشی از این مشکل ناشی از تربیت نادرست معلمان و ضعف آنها در تلفیق علوم و بهکارگیری دانشهای میانرشتهای است. اما سهم بزرگتری از آن به درک نادرست سیاست­گزاران آموزشی از به­هم­وابستگی علوم است. اثرات آموزه­های مدرن مبنی بر مرزکشی میان علوم و پافشاری آن بر تخصص­گرایی، عواقب منفی خود در برنامه درسی را در چنین جایگاه­هایی به ظهور ­رسانده است.