تحقیق در مورد سنبل الطیب

word قابل ویرایش
21 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

سنبل الطیب

علف گربه، والرین
نام علمی Valeriana officinalis L.
نام تیره Valerianaceae
نام انگلیسی Common valerian, cat’s valerian
نام فرانسوی Valeriane officinal, Herbe aux chats
نام آلمانی Echter baldrian

مشخصات عمومی گیاه
گیاهی است علیفی، پایا تا ارتفاع ۵/۱ و گاهی ۲ متر رشد می‌کند. ریزوم گیاه ۲ سانتیمتر ضخامت دارد و چندین ریشه به ضخامت ۲-۳ میلیمتر به طول ۱۵-۱۰ سانتیمتر از ریزوم منشاء می‌گیرند. ساقه که در سال دوم یا سوم ظاهر می‌گردد، قوی، استوانه‌ای، دارای شیار عمیق و توخالی می‌باشد. برگ‌های آن متقابل و به برگچه‌های زیادی تقسیم می‌شود. هر برگ ۱۱-۷ و گاهی بیشتر برگچه دارد. برگچه‌ها بیضی، نوک تیز با قاعده پهن دندانه‌دار و فاقد گوشواره هستند. گل‌های این گیاه سفید رنگ یا صورتی بوده و بوی مطبوع‌ دارند. در اواخر خرداد تا اوایل مرداد نیز به صورت گل‌آذین دیهیم سه شاخه با ظاهر چتر مانند بر روی ساقه ظاهر می‌شوند. جام گل لوله‌ای، متورم و منتهی به پهنکی منقسم به پنج لوب نامساوی است. داخل آن سه پرچم و یک مادگی مرکب از تخمدان سه برچه‌ای دیده می‌شود که دو تای آنها به تدریج تحلیل می‌رود و فقط سومی باقی می‌ماند. در انتها به میوه‌ای فندقه و منتهی به یک دسته تار تبدیل می‌گردد.

رنگ میوه‌ قهوه‌ای روشن است و قسمت بالایی آن دارای تاجی از کاسه گل (پاپوس) به تعداد ۱۵-۱۰ عدد می‌باشد که در پراکندگی بذرهای سبک این گیاه نقش مهمی دارد. از نظر سطح کروموزومی دیپلوئیدی ۱۴=n2 تتراپلوئیدی ۲۸=n2 و اکتاپلوئیدی ۵۶=n2 در گیاهان این جنس دیده شده است.
پراکنش

سنبل الطیب به حالت خودرو در جنگل‌های کم درخت، کنار رودخانه‌ها و نهرها، مکان‌های باتلاقی و در مراتع می‌روید. پراکندگی آن در مناطق کوهستانی به نحوی است که به طول معمول از ارتفاع ۱۰۰۰ متری دامنه‌ها بالاتر نمی‌روند، به طوری که به ندرت ممکن است در ارتفاعات ۲۰۰۰ متری بدان برخورد شود. گیاهان این جنس در ایران، افغانستان، کشمیر، آسیای مرکز و قفقاز پراکندگی دارند. با این حال در امریکای مرکزی و جنوبی نیز نمونه‌هایی از این جنس گزارش شده است. در ایران ۶ گونه مختلف از این جنس وجود دارد که در نواحی مختلف رشته کوه‌های البرز و نواحی شمالی و شمال غربی مانند میشو داغ یافن می‌گردد.

قسمت مورد استفاده
از ریشه سنبل الطیب در فارماکوپه اروپا به عنوان دارو یاد شده است. به ریشه و ریزوم‌های خشک شده سنبل الطیب داروی Valerian radix گفته می‌شود.
ریشه و ریزوم این گیاه را که از ریشه‌های افشان فراوان پوشیده شده است، در سال دوم رویش از خاک خارج کرده و پس از تمیز کردن به سرعت می‌شویند. سپس در حداکثر دمای ۴۰ درجه سانتیگراد خشک می‌کنند و در بازار، ریزوم را به صورت قطعاتی به طول ۵-۲ و به قطر ۵/۱-۱ سانتیمتر به فروش می‌رسانند. رنگ ریشه سنبل الطیب پس از خشک شدن قهوه‌ای تیره می‌شود و دارای بو و عط نافذی است، به طوری که این عطر حتی از فاصله دور گربه‌ها را به هیجان می‌آورد. از این رو به این گیاه علف گربه هم گفته می‌شود.

خواص درمانی
سنبل الطیب از نظر طبیعت گرم و خشک است و برای درمان ضعف اعصاب، خستگی شدید، اضطراب، بی‌خوابی، انقباض عضلانی، تحربک‌پذیری اعصاب مغز، درد عصبی معده و بی‌اشتهایی کودکان استفاده می‌شود. همچنین درخشان کننده رنگ صورت، تقویت کننده‌ی نیروی جنسی، باز کننده عادت ماهیانه، تحلیل نفخ و گازها، یرقان، درد طحال، ورم‌های داخلی، رفع بی‌حسی، تنگی نفس، درد سینه، ترس و شب ادراری است.

ریشه سنبل الطیب دارای اثر ضدتشنج قوی است و از آن در ناراحتی‌های منشاء عصبی، سردردهای عصبی ناشی از استعمال دخانیات و یا مصرف الکل، دلهره و نگرانی، حالات مالیخولیایی و اختلالات زمان یائسگی استفاده می‌شود. داروهایی که بر پایه این گیاه تهیه می‌شوند، تحریکات عصبی را کاهش داده، ناراحتی‌های قلبی را که ریشه عصبی داشته و همچنین تشنجات را تسکین می‌دهد. مصرف فرآورده‌های سنبل الطیب، موجب دفع کرم روده می‌گردد و

ناراحتی‌های مربوط به وجود آن را در بدن به خوبی رفع می‌کند. در استعمال خارجی، به منظور از بین بردن درد حاصل از کوفتگی، آن را له کرده و در محل آسیب دیده قرار می‌دهند. در ضمن باید توجه داشت که سنبل الطیب برای کلیه مضر است.

ترکیبات شیمیایی
ریشه، ریزوم و شیره سنبل الطیب دارای اسانس روغنی، تانن، گلوکز، آمیدون، اسید والرنیک و مشتقاتش، اسید فرمیک، اسید استیک، اسد پروپیونیک، الکالوئیدهایی به نام چاتی نین و والرین و والپوتریات‌ها می‌باشد. ریشه‌های تازه سنبل اطیب دارای خواص دارویی بیشتری نسبت به حالت خشک شده آن دارد.
ریشه و ریزوم خشک سنبل الطیب حاوی ۲-۵/۰ درصد اسانس می‌باشد که به طور عمده از مونو و سزکوئی‌ترپن‌ها تشکیل یافته است. این اسانس به مقدار بسیار کم در آب، ولی به مقدار زیاد در الکل، کلروفرم و اتر حل می‌شود. اسانس‌ها باید در ظروف به طور کامل در بسته در محل سرد و دور از نور نگهداری شوند. اسانس سنبل الطیب، اگر تازه باشد، رنگ سبز مایل به زرد یا مایل به قهوه‌ای، حالت به نسبت روان و واکنش اسیدی خفیف دارد، ولی به تدریج که کهنه می‌شود، غلظت پیدا می‌کند و حالت اسیدی آن افزایش می‌یابد. وزن مخصوص اسانس در گرمای ۱۵ درجه بین ۹۶/۰-۹۳/۰ می‌باشد. مهمترین اجزای تشکیل دهنده و نسبت‌های اسانس سنبل الطیب عبارت است از: ۲۱-۲۰ درصد والرنون، ۲۱-۵ درصد کریپتوفائورونول، ۵-۲ درصد والرنال، ۶-۱ درصد واریانول و ۳-۱ درصد بورنیل استات، کامفن چپ، پینن چپ و لیمونن چپ.
اسید والرینیک به فرمول C5H10O5 و به وزن مولکولی ۱۳/۱۰۲ مایعی بی‌رنگ بوده و دارای حالت روغنی می‌باشد. وزن مخصوص آن در گرمای ۲۰ درجه سانتیگراد در حدود ۹۳۹/۰ است و در حرارت حدود ۱۷۵ درجه می‌جوشد. این اسید و مشتقاتش که عبارتند از: هیدروکسی والرنیک اسید و استوکسی والرنیک اسید، از ۰۵/۰ درصد (گیاه وحشی) تا ۹/۰ درصد (گیاه زراعی) متغیر می‌باشد. مهمترین خصوصیات اسید والرنیک و مشتقاتش پایداری زیاد آنها است. الکالوئیدهای چاتی نین که محلول در اتر و والرین که در اتر غیرمحلول است، به مقادیر ۱۰/۰ گرم در هر کیلوگرم ریشه به دست می‌آورند.
والرپوتریات‌ها که از نظر شیمیایی پلی استرهای پلی الکل‌ها هستند، ساختمان ایریدوئیدی دارند. این ترکیبات عبارتند از: والترات، ایزو والترات، آسه والترات، دیدرو والترات و ایزو والروکسی هیدروکسی دیدرو والترات که مهمترین خصوصیات این ترکیبات ناپایداری در مقابل گرما، شرایط اسیدی یا قلیایی محیط و محلول‌های الکلی می‌باشد. از این رو امروزه شاخص چندان مطمئنی برای ارزیابی ترکیبات موثر سنبل الطیب به حساب نمی‌آیند.
عوامل اکولوژیک
اثر نور
شدت نور مطلوب که در آن فتوسنتز گیاه به طور کامل انجام می‌شود، حدود ۴۰۰۰۰ لوکس در دمای ۲۰ درجه سانتیگراد می‌باشد. البته نور شدید باعث کاهش محصول می‌گردد، به طوری که در مناطقی که شدت نور بالاست، با سایه‌دهی به گیاه باعث افزایش محصول می‌شوند.
اثر دما

حداکثر فتوسنتز در سنبل الطیب در دمای ۷/۱۷ درجه سانتیگراد انجام می‌شود. افزایش دما تا ۲۵ درجه سانتیگراد باعث تسریع و دماهای بالاتر از ۲۵ درجه سانتیگراد باعث تعویق گلدهی می‌شوند، همچنین دما بر روی رشد ریشه به شدت تاثیرگذار است، به طوری که وزن ریشه‌ها در دمای ۱۰ درجه سانتیگراد کاهش می‌یابد. بهترین دما جهت رشد ریشه‌ها ۲۰ درجه سانتیگراد است که در این دما سایر اندام‌های سنبل اطیب بهترین رشد را دارند.
اثر رطوبت

افزایش میزان رطوبت در خاک باعث افزایش ریشه می‌شود و در بررسی‌های انجام گرفته رطوبت ۹۰-۸۰ درصد ظرفیت زراعی بهترین نتیجه را داشته است. به طور کلی سنبل اطیب در مناطقی که بارندگی سالیانه ۷۰۰-۶۰۰ میلیمتر است رشد، نمو و عملکرد بهتری دارد.

اثر خاک
خاک‌های سنگین، سخت و فشرده با رطوبت خیلی زیاد و یا بسیار خشک برای کشت این گیاه مناسب نمی‌باشد، زیرا در خاک‌های خیلی مرطوب و سنگین ریزوم‌ها، نمی‌توانند به قدر کافی رشد کنند و به جای ریشه‌های قوی و ضخیم، ریشه‌های نازک، فراوان رشد می‌کنند که بیشتر آنها هنگام شستن و خشک کردن از بین می‌روند. خاک مناسب برای کشت سنبل الطیب باید سرشار از مواد غذایی، بافت لومی یا لومی شنی با مقادیر متوسط هوموس و pH 5/6-6 باشد. همچنین لازم است رطوبت همراه با تهویه مناسب باشد.

روش کشت
تاریخ کشت
در کشت مستقیم، بذرهای گیاه را در فصل بهار هنگامی که هنوز رطوبت و بارندگی بالا می‌باشد، کشت می‌نمایند. این روش بیشتر در مناطقی بکار برده می‌شود که دارای رطوبت کافی هستند. در کشت غیرمستقیم که به طور معمول در اواسط تابستان صورت می‌پذیرد، بذرهایی را که از قبل در خزانه آماده شده‌اند، به صورت نشاء در اوایل پاییز یا اوایل سال بعد به زمان اصلی منتقل می‌کنند.

آماده‌سازی زمین
تکثیر، سنبل الطیب با کشت بذر یا تقسیم ریشه و ریزوم و یا جداسازی استولون صورت می‌گیرد. کشت بذرها به دو صورت مستقیم و غیرمستقیم انجام می‌شود. در کشت مستقیم بذرهای این گیاه در فصل بهار در اراضی به طول کامل مسطح کشت می‌شوند. اگرچه کشت مستقیم بذرها هزینه کمتری دربر

دارد، اما میزان تولید محصول و موفقیت در تولید تا حدی نقصان می‌یابد. بذرها هزینه کمتری دربر دارد، اما میزان تولید محصول و موفقیت در تولید تا حدی نقصان می‌یابد. بذرها برای جوانه‌زنی به نور و دما در حدود ۲۰ درجه سانتیگراد نیاز دارند، جوانه‌زنی بذرها ۳-۱ هفته به طول می‌انجامد و رشد اولیه گیاهان کند است. در کشت غیرمستقیم پس از غلطک مناسب، نشاء‌هایی که در خزانه به ارتفاع ۱۵ سانتیمتر رسیده‌اند، را در اوایل پاییز یا بهار سال آینده به زمین اصلی منتقل

می‌کنند. در روش تکثیر رویشی، گیاهان سریع به گل تبدیل می‌شوند، ولی ریشه توسعه نمی‌یابد. از این رو خیلی کم از این روش استفاده می‌شود، ولی عده‌ای معتقدند که این روش بهترین روش می‌باشد، به طوری که در مدت کوتاهی می‌توان از ریزوم‌های گیاه بهره‌برداری کرد.

نحوه‌ی آماده‌سازی خاک بستگی به زمان کاشت و گیاهان قبلی دارد. اگر کشت در پاییز و بعد از برداشت زود هنگام گیاهان وجینی باشد، یک شخم متوسط یا سطحی لازم است. جهت کشت بهاره لازم است در پاییز سال قبل زمین شخم زده شود و در بهار فقط دیسک مناسبی جهت شکستن کلوخ‌ها زده شود. در دوره رویش، به طول معمول یک تا دو شخم سطحی برای نرم کردن خاک بین ردیف‌ها، قبل از اینکه ردیف‌ها به وسیله شاخ و برگ مسدود شوند، لازم می‌باشد.
مقدار بذر مصرفی و تراکم

در کشت مستقیم که اوایل بهار انجام می‌شود، مقدار بذر لازم برای هر هکتار، در اراضی به طور کامل مسطح حدود ۳ کیلوگرم می‌باشد که می‌توان با استفاده از ردیف‌کار در فواصل بین ردیف‌های ۵۰ سانتیمتر و فواصل بین بوته‌ها در هر ردیف ۳۵ سانتیمتر کشت کرد.

در کشت غیرمستقیم که در اواسط تابستان صورت می‌گیرد، برای هر هکتار ۷۰۰-۵۰۰ گرم بذر در خزانه نیاز است که در ردیف‌های ۲۰-۱۵ سانتیمتری و به صورت کاملاً سطحی کشت می‌شود. روی بذرها را به ضخامت ۱/۰ سانتیمتر با خاک برگ باید پوشاند. نهال لازم برای یک هکتار، در ۷۰۰-۵۰ مترمربع بدست می‌آید، به طوری که برای هر مترمربع داخل خزانه در هوای آزاد، یک گرم بذر نیاز است. حدود ۲ ماه طول می‌کشد تا گیاهان به ارتفاع ۱۷-۱۵ سانتیمتر برسند. بعد زمان انتقال آنها به زمین اصلی می‌باشد. تراکم کشت متداول برای هر هکتار ۸۰-۶۰ هزار نهال است.

تناوب زراعی
گیاهانی که زود از مزرعه برداشت می‌شوند، مثل انواع غلات، نخودفرنگی و خردل برای تناوب با سنبل‌الطیب مناسب می‌باشند، ولی گیاهانی که دارای ریشه چند ساله هستند، مانند شیرین بیان، نعنا فلفلی، انجدان رومی و غیره به عنوان گیاهان قبلی مناسب نمی‌باشند، حتی خود گیاه برای کشت مجدد در یک مزرعه تا ۴-۵ سال توصیه نمی‌شود.

کوددهی و عناصر غذایی
ازت و فسفر باعث افزایش عملکرد ریشه می‌شوند، به طوری که نقصان این دو عنصر و سایر مواد غذایی دیگر سبب نازک شدن ریشه‌ها می‌گردد، ولی پتاسیم تاثیر چندانی بر عملکرد ریشه و رویش ندارد. افزودن ۱۲۰-۱۰۰ کیلوگرم در هکتار فسفر عملکرد ریشه موثر می‌باشد. همچنین ازت که تاثیر زیادی در افزایش عملکرد دارد، به مقدار ۱۵۰-۱۰۰ کیلوگرم به صورت سرک در بهار در دو مرحله یکی در مرحله‌ی اولیه رویش و دیگری در مرحله به ساقه رفتن توصیه می‌شود. کود حیوانی به طور کامل پوسیده را باید در پاییز هنگام آماده‌سازی خاک به مقدار ۲۰-۱۵ تن در هکتار به زمین اضافه کرد. در ضمن اگر خاک اسیدی باشد، افزایش آهک نیز مهم است.

آبیاری
سنبل‌الطیب به آب زیاد نیاز دارد، زیرا رطوبت کافی اطراف ریشه و ریزوم سبب افزایش عملکرد ریشه می‌گردد. آبیاری در این گیاه باید هفته‌ای یکبار صورت گیرد. البته باید دقت شود آب ایستایی سبب کاهش عملکرد می‌گردد و می‌بایست از تجمع آب زیاد در اطراف ریشه جلوگیری گردد.
علف‌های هرز
جهت مبارزه با علف‌های هرز در کشت بهاره می‌توان قبل از کاشت نشاءها، از علف‌کش آرزین به مقدار ۳ کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. در کشت پاییزه باید در اوایل بهار سال آینده به طوری که هنوز گیاه به رشد رویشی نرفته از همین علف‌کش به مقدار ۴ کیلوگرم در هکتار استفاده کرد. در سال دوم نیز می‌توان از همین علف‌کش به مقدار ۵/۴ کیلوگرم در هکتار استفاده نمود. همچنین از علف‌کش مالوران به مقدار ۳ کیلوگرم در هکتار نیز می‌توان بهره برد.
آفات و بیماری‌ها

از مهمترین آفاتی که خسارات اقتصادی به سنبل‌الطیب وارد می‌سازد، می‌توان لارو کرم سفید ریشه را نام برد. این آفت باعث کاهش شدید یا از بین رفتن محصول می‌شود. جهت مبارزه می‌توان از سم دیازینون به همراه آب آبیاری استفاده نمود. در بهار نوزاد rub Grass، حشرات علف‌خوار به طور ذاتی به ریشه گیاه صدمه می‌زنند، کنترل آنها به وسیله‌ی حشره‌کش‌ها و روش‌های زراعی باید مدنظر قرار گیرد.

از بیماری‌های سنبل‌الطیب می‌توان سفیدک سطحی را نام برد. از علایم آن، این است که سطح برگ‌ها را مواد سفید رنگ می‌پوشانند. جهت پیشگیری از این بیماری‌های قارچی، بکارگیری روش‌های به‌زراعی و استفاده از سموم گوگرددار مفید واقع می‌شود. بیماری دیگری که ممکن است سنبل‌الطیب به آن دچار شود، قارچ لکه برگی است که در شرایط گرم و مرطوب باعث پژمردگی یا شکستن ساقه گل دهنده و کاهش محصول می‌گردد. سم‌پاشی گیاهان جوان با

محلول ۰۶/۰ درصد بنومل و نیز سم‌پاشی با ۴/۰ تیرام موثر می‌باشد. از بیماری‌های دیگر سنبل‌الطیب می‌توان به نوعی قارچ زنگ و سفیدک دروغی اشاذه نمود. سمپاشی با قارچ‌کش‌های مناسب باعث ۹۵-۷۰ درصد کاهش خسارت می‌گردد. همچنین با تاریخ کاشت مناسب و یا از بین بردن حشرات ناقل می‌توان از آسیب‌ ویروس موزاییک نقطه‌ای وارد شده به گیاه جلوگیری کرد.

زمان برداشت
مقادیر اسانس، اسید والرنیک و مشتقاتش و همچنین والپوتریات‌ها در زمان‌های مختلف سال تغییراتی را نشان می‌دهد. چنانچه هدف برداشت جهت استخراج اسانس باشد، اگر نشاءها در پاییز به زمین اصلی منتقل شده باشند، برداشت محصول در اوایل پاییز انجام می‌شود و اگر نشاءها در بهار به زمین منتقل شده باشند، باید در پاییز سال بعد برداشت صورت گیرد. بالاترین مقدار اسید والرینک و مشتقاتش در بهمن و بالاترین مقدار والپوتریات‌ها در اسفندماه مشاهده شده

است. پس از تاریخ‌های مذکور مقادیر اسید والرنیک و والپوتریات‌ها کاهش می‌یابد. این نتایج از سالی به سال دیگر تغییرات کمی را نشان داده است، به طوری که در فصل پاییز سال سوم برداشت، مناسب نمی‌باشد، زیرا عملکرد کاهش می‌یابد. خارج ساختن ریشه‌ها از خاک زمانی که رطوبت خاک کاهش یافته صورت می‌گیرد. در سطوح وسیع می‌توان از یک شخم سبک جهت برداشت محصول استفاده نمود. همچنین می‌توان با استفاده از وسایل مکانیکی مخصوص مثل

سیب‌زمینی کن چرخ‌داری که با نیروی گریز از مرکز کار می‌کنند و یا سیب‌زمینی برداشت‌کن کامل یا ریشه‌کن با غربال نوسانی یا زنجیره‌ای و یا حتی با چغندر برداشت‌کن کامل، محصول ریشه را برداشت کرد. کمی قبل از بیرون آوردن ریزوم و ریشه‌ها، گیاه را از سطح زمین با هرس‌کن قطع می‌کنند.
نگهداری محصول

پس از برداشت محصول، ریشه‌ها را باید در دستگاه‌های شوینده و یا در آب با تکان شدید شست و به قطعاتی تقسیم کرد. جهت خشک کردن مصنوعی می‌توان از خشک‌کن‌های نقاله‌ای یا فضای خشک‌کنی که حداکثر حرارت آن ۴۰ درجه سانتیگراد باشد استفاده نمود. زمان خشک کردن در درجه حرارت‌های مختلف فرق می‌کند، به طوری که در حرارت ۴۰ درجه سانتیگراد به مدت ۸۲ ساعت و در دمای ۶۰ درجه سانتیگراد ۵۴ ساعت کافی می‌باشد. در یک بررسی روی ترکیبات ریشه‌های خشک‌ شده در دمای اتاق و نمونه‌هایی که در دمای ۵۰ درجه سانتیگراد خشک شده بودند، مشخص شد اگرچه قسمتی از سزکوئی‌ترپن‌های فرار

پس از خشک شدن در دمای بالا تمایل به از دست رفتن نشان دادند، اما تفاوت‌ها چندان زیاد نبود. میزان والپوتریات‌ها در مواد گیاهی خشک شده در دمای اتاق در حدود ۵۰ درصد کمتر از مواد گیاهی خشک شده در دمای ۵۰ درجه سانتیگراد بود، زیرا در شرایط خشک کردن آهسته، طول زمان باعث تخریب والپورتریات‌ها

می‌شود، به طوری که باید توجه شود که خشک کردن طبیعی برای این گیاه مناسب نمی‌باشد. پس از خشک شدن، ریشه و ریزوم سنبل‌الطیب باید در انباری کاملاً بسته و محفوظ در برابر نور نگهداری شود. همچنین باید در دمای پایین محافظت شود تا اسانس خود را از دست ندهد. دمای ۲۰ تا ۳۶ درجه سانتیگراد موجب تجزیه والپوتریات‌ها در مدتی کوتاه می‌گردد، در حالی که در دمای ۴ درجه سانتیگراد سرعت تجزیه والپوتریات‌ها تا حد زیادی کاهش می‌یابد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 21 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد