بخشی از مقاله
چکیده
توسعه محصول جدید و اهمیت آن براي شرکت ها به عنوان رویکردي نو، هر چند با ریسک هایی همراه است اما شناخت عوامل مزیت رقابتی، می تواند در کاهش ریسک هاي تصمیم گیري براي مدیران مفید باشد. هدف از انجام این مقاله شناسایی و رتبه بندي عوامل مزیت رقابتی در توسعه محصول جدید در شرکت فنی توس نیرو است. علاوه بر شناسایی عوامل به منظور مشخص شدن اینکه کدام عامل رتبه بیشتري دارد در توسعه محصول جدید در شرکت فنی توس نیرو به رتبه بندي آنها نیز پرداخته شده است.
روش تحقیق توصیفی – پیمایشی می باشد و یک پژوهش کاربردي به شمار می رود. در این رویکرد جامعه آماري را خبرگان و مدیران ارشد شرکت فنی توس نیرو تشکیل میدهند. روش نمونه گیري کوکران ، حجم نمونه 50 نفر انتخاب گردید و داده ها از طریق ابزار اصلی - پرسشنامه - با استفاده از نرم افزار SPSS و در سطح اطمینان %85 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. به منظور بررسی فرضیات تحقیق از آزمون هاي آماري کولموگروف – اسمیرنوف و آزمون پارامتریک استفاده شد. یافته هاي پژوهش مؤید این عقیده است که عوامل مزیت رقابتی شامل کیفیت، کارایی، نوآوري و پاسخگویی به مشتري با توسعه محصول جدید رابطه معنادار مثبت دارد.
مقدمه
زمانی می گوییم یک شرکت مزیت رقابتی دارد که نرخ سودآوري1 آن بیشتر از متوسط صنعت آن باشد و زمانی این شرکت مزیت رقابتی پایداري2 دارد که بتواند نرخ سودآوري بالا را براي چندین سال حفظ کند. موضوع رقابت از زمانی آغاز شد که آدام اسمیت3 کتاب معروف خود را تحت عنوان ثروت ملل4 منتشر نمود .تا اواخر سال 1980 چارچوب نظري براي تحلیل، حفظ و بهبود رقابت یک کشور یا صنعت وجود نداشت و بنابراین با استفاده از معیارهاي مختلف، از رقابت تحلیل هایی اقتصادي می شد.
در زمینه تجزیه و تحلیل رقابتی، در دهه 1980 کتاب هاي استراتژي، مایکل پورتر داراي بیش ترین خواننده بود. این کتاب ها عبارت بودند "استراتژي رقابتی"، "مزیت رقابتی ملت ها "و " مزیت رقابتی " که هر سه به وسیله شرکت انتشاراتی فري پرس به ترتیب در سال هاي 1980 و 1985 و 1989 منتشر شدند
بحث رقابت پذیري یکی از مهم ترین دغدغه هاي تجارت و فعالیت در محیط پویا و رقابتی امروز است. در مقاله حاضر تلاش می شود تا عوامل مزیت رقابتی در توسعه محصول جدید شناسایی و رتبه بندي شوند. و هدف مقاله حاضر شناسایی و رتبه بندي عوامل مزیت رقابتی و بررسی تأثیر این عوامل بر توسعه محصول جدید می باشد.در رابطه با مزیت رقابتی چشم اندازهاي متفاوتی نسبت به عوامل تعیین کننده و مؤثر ارائه شده است؛ بر طبق نظر مایکل پورتر5، سودآوري شرکت ها به جذابیت صنعت و موقعیت نسبی شرکت در صنعت بستگی دارد.
طبق این نظر چنانچه استراتژي باعث شود که سازمان فعالیت ها را متفاوت و متمایز از رقبا انجام دهد در آن صورت شایستگی هاي محوري امکان انتخاب تنوع و تمایز را تسهیل می کنند و باعث کسب مزیت رقابتی براي سازمان می شوند
هدف اصلی سازمان از ایجاد مزیت رقابتی با تکیه بر منابع و قابلیت هایی که در اختیار دارد، رقابت پذیري و دستیابی به موقعیتی ممتاز از لحاظ عملکردي در بازار کسب و کار است. کلید این مسئله یعنی دستیابی به رقابت پذیري، پایداري مزیت هاي رقابتی بر اساس اصل شناخت و درك نیازهاي مشتري و تمرکز بر مشتري و همچنین بهبود فرایندها از دید مشتري می باشد. مزیت رقابتی پایدار به آن دسته از مزیت هاي رقابتی اطلاق می شود که به واسطه بهره گیري از شایستگی هاي سازمان، براي مشتریان ارزشمند بوده، توسط رقبا به راحتی قابل تقلید و کپی برداري نبوده و براي سازمان عملکرد شایسته و رقابت پذیري را به ارمغان آورد.
با توجه به نظر اقتصاددان سیاسی لیبرال کلاسیک آدام اسمیت" پیشی گرفتن منطقی منافع خود از رقیب هاي فردي که منجر به حداکثر شدن سود در همان زمان می شود را افزایش منافع عمومی می دانند و دلیل آن را - اصل از طریق مکانیزم بازار دست نامرئی - براي تامین بهترین کالا ذکر کردند. در بازار رقابتی امروز دنیا شرط بقا و سودآوري داشتن "مزیت رقابتی" است و شرط لازم براي مزیت رقابتی نیز داشتن استراتژي مناسب میباشد.
در دنیاي واقعی کسبوکار محصولات و خدمات فروختهشده توسط فروشندگان مختلف داراي کیفیت یکسان نیستند. در این میان شرکتها در تلاش هستند در این رقابت تنگاتنگ به روشهاي مختلف تمایزهاي هر چند جزئی در محصولات و خدمات ایجاد کنند و به این ترتیب آنها را با قیمت بالاتري عرضه کنند، اما دستیابی به سوددهی به این روش چندان آسان هم نیست. رقبا براي معامله با شرکاي ارز و اعطاي شرایط کسب وکار مطلوب در پارامترهاي فعال از عوامل فوق بهره می برند.
طبیعتا براي موفقیت هر شرکت عوامل مختلفی دخیل میباشند. اولین عامل موفقیتهاي شرکت ، بهره گیري از یک استراتژي منسجم همه سونگر و کاربردي است که با مشارکت پرسنل سازمان تدوین و کلیه برنامههاي شرکت حول آن محور طراحی شده است. از دیگر علل موثر بر حرکت رو به جلوي شرکت می توان به کیفیت محوري نیروي انسانی متخصص و کارآمد، سازماندهی و استفاده بهینه از نیروي انسانی،حضور مستمر و قوي در بازارهاي جهانی و توجه ویژه به پروژه هاي تحقیقاتی اشاره کرد. تحولات سریع تکنولوژیکی، افزایش خطرات جهانی شدن و انتظارات خصوصی سازي از ویژگی هاي محیطی هستند که سازمان هاي تجاري کنونی با آن مواجهند.
عوامل بسیار مؤثر و کارا در دستیابی به مزیت رقابتی به طور روزافزون مورد توجه سازمان هاي نوین قرار گرفته است. همانطور که می دانیم مزیت رقابتی در صورتی بدست می آید که بنگاه بتواند محصول جدیدي را توسعه دهد یا خدمات برتري در مقایسه با رقبا عرضه کند یا همان محصولات و خدمات موجود را در قیمت پایینتر یا کیفیت بالاتر ارائه نماید. این مسئله محقق نخواهد شد مگر اینکه بنگاه بتواند به عوامل تولید متفاوتی که توسط رقبا نادیده گرفته شده است دست یابد.
حال سؤال اینجاست که در دهه اخیر کدام عوامل است که شرکت ها با دستیابی به آنها می توانند از رقیبان خود پیشی گرفته، سودشان را بالا ببرند؟ همانطور که می دانیم برخی از مزیت ها در صورتی بدست می آیند که بنگاه اولین عامل استفاده کننده از آن مزیت در بازار باشد. و برخی دیگر از مزیت ها که به آنها مزیت ناعادلانه نیز اطلاق می شود؛ در صورتی رخ می دهند که یک بنگاه بعلت دسترسی به عواملی که سایر رقبا نمی توانند آنها را بدست آورد و براي خود مزیت رقابتی ایجاد نماید.
براي درك مناسب هر موضوعی ابتدا لازم است تعریف و مفهوم آن ارائه گردد. بدیهی است هرچه قدر تعریف ارائه شده از جامعیت بیشتري برخوردار بوده و کارا باشد درك مناسب تري از موضوع حاصل می گردد. در این راستا چند تا از تعاریف ارائه شده توسط صاحب نظران در رابطه با مزیت رقابتی به شرح زیر ارائه می شود
- مزیت رقابتی عبارت از میزان فزونی جذابیت پیشنهادهاي شرکت در مقایسه با رقبا از نظر مشتریان است.
- مزیت رقابتی ارزشی است که سازمان به مشتریان خود عرضه می کند، به نحوي که در آن زمان این ارزش توسط رقباي بالقوه و بالفعل عرضه نمی شود.
- مزیت رقابتی تمایز در ویژگی ها یا ابعاد هر شرکتی است که آن را قادر به ارائه خدمات بهتر از رقبا - ارزش بهتر - به مشتریان می کند.
- مزیت رقابتی ارزش هاي قابل ارائه شرکت براي مشتریان است به نحوي که این ارزش ها از هزینه هاي مشتري بالاتر است.
توجه به تعاریف فوق و سایر تعاریف ارائه شده در مورد مزیت رقابتی گویاي این است که ارتباط مستقیم ارزش هاي مورد نظر مشتري، ارزش هاي عرضه شده شرکت و ارزش هاي عرضه شده توسط رقباي شرکت الزامات و ابعاد مزیت رقابتی را تعیین می کند. چنانچه از دیدگاه مشتري مقایسه ارزش هاي عرضه شده شرکت با ارزش هاي عرضه شده رقبا بیشتر به ارزش هاي مورد نظر و انتظامات او سازگارتر و نزدیکتر باشد می توان گفت که آن شرکت در یک یا چند شاخص نسبت به رقباي خود داراي مزیت رقابتی است به نحوي که این مزیت باعث می شود که شرکت در عرصه بازار نسبت به رقباي خود در نزدیکی به مشتري و تسخیر قلب وي برتري داشته باشد.
-1-2 مفهوم مزیت رقابتی
در صنایع مختلف بعضی از شرکت ها صرف نظر از اینکه سود متوسط آن صنعت بالا یا پایین است، سودآورتر از بقیه اند. این عملکرد برتر به علت داشتن عوامل خاص و غیرقابل تقلید است که عملکرد بهتر نسبت به رقبا را نتیجه می دهد. این مهارت ها و دارایی هاي منحصر به فرد منابع مزیت رقابتی اند
منابع یا مهارت ها براي آنکه منبع مزیت رقابتی پایدار باشند باید چهار ویژگی اساسی داشته باشند:
- باید با ارزش باشند؛
- باید بین شرکت هاي موجود و رقباي بالقوه کمیاب باشند؛
- به راحتی قابل تقلید نباشند؛
- نباید معادل استراتژیک جایگزینی براي آن منبع یا مهارت وجود داشته باشد
