بخشی از مقاله
چکیده
سرمایه در گردش بعنوان منبعی مهم برای بهبود عملکرد شرکتها و یکی از دلایل عمده جلوگیری از پریشانی مالی و یا حتی ورشکستگی اغلب شرکتها است. اگر مدیریت سرمایه در گردش صحیح نباشد احتمال دارد فروش و سود شرکت کاهش یابد و چه بسا شرکت در پرداخت به موقع دیون و تعهدات خود ناتوان بماند. هدف از این تحقیق، تعیین عوامل موثر بر مدیریت سرمایه در گردش شرکت های سیمانی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.
سرمایه در گردش لازم و خالص مانده وجه نقد بعنوان دو شاخص برای مدیریت سرمایه در گردش بکار برده شد. برای انجام تحقیق مذکور از مدلهای رگرسیونی تلفیقی با اثرات ثابت و اثرات تصادفی استفاده شده است که برای انتخاب مدلهای مناسب از آزمون هاسمن و F لیمر استفاده شده است. سپس دادهها به صورت پانل در قالب27 شرکت و در طی دوره 8 ساله با استفاده از نرم افزارهای Excel و Eviews تجزیه و تحلیل شده است.
نتایج تحقیق نشان داد که رشد شرکت، گردش وجه نقد عملیاتی و عملکرد شرکت بصورت مثبت بر خالص مانده نقد تاثیر دارند. همچنین مشخص شد، شرکتهای نسبتا بزرگتر، سرمایه گذاری کمتری در سرمایه در گردش دارند. درنهایت هیچ گونه شواهدی مبنی بر تاثیر اهرم و رشد تولید ناخالص داخلی بر مدیریت سرمایه در گردش وجود ندارد.
-1 مقدمه
تغییرات سریع جهانی در ابعاد مختلف اجتماعی و به ویژه در تکنولوژی و اقتصاد باعث فراز و نشیب زیادی در عمر و عملکرد سازمانهای تجارت محور شده است. در این میان سازمانهایی موفقند که علاوه بر اهداف بلند مدت، اهداف کوتاه مدت را هم مورد ملاحظه قرار دهند زیرا لازمه رسیدن به اهداف بلندمدت بقا و فعالیت سازمان در کوتاه مدت است. بطوریکه علاوه بر پاسخگویی به تعهدات کوتاه مدت از انعطاف لازم در ترکیب دارایی ها و منابع برخودار باشند تا از فرصتهای پیش رو به بهترین نحو ممکن استفاده کنند.
این مهم مسئولیت مدیران را در اجرای فعالیتها سنگین تر نموده است. مدیریت سرمایه در گردش و تصمیمات مربوط به آن هم از این قاعده مستثنی نبوده، بلکه با افزایش ریسک ناشی از تحولات سریع اهمیتی بیش از پیش پیدا نموده است
مدیران واحدهای انتفاعی در شرایط مختلف و با توجه به عوامل داخلی و خارجی، همچنین ریسک و بازده باید مناسبترین ترکیب سرمایه در گردش را انتخاب کنند. استراتژی بهترین ترکیب سرمایه در گردش با انتخاب مناسب دارایی های جاری و بدهی های جاری امکان پذیر است که آن را مدیریت سرمایه در گردش می نامند و عبارت است از تعیین حجم و ترکیب منابع و مصارف سرمایه در گردش بطوری که ثروت سهامداران حداکثر گردد
بررسی، کنترل، برنامه ریزی و تجدید نظر در ارتباط با سرمایه در گردش منجر به افزایش توان نقدینگی، افزایش بازدهی، افزایش توان بازپرداخت بدهی ها و در نهایت تداوم فعالیت تجاری خواهد شد
-2 بیان مساله
تجربه نشان داده است که اغلب شرکتهایی که با پریشانی مالی مواجه شده و نهایتا سرنوشت آنها به ورشکستگی کشیده شده است، یکی از دلایل عمده آن مدیریت نامناسب سرمایه در گردش می باشد . اگر مدیریت سرمایه در گردش صحیح نباشد احتمال دارد فروش و سود شرکت کاهش یابد و چه بسا شرکت در پرداخت به موقع دیون و تعهدات خود ناتوان بماند.
سرمایه در گردش تحت عنوان دارایی ها و بدهی های جاری تعریف شده و به شرح ذیل تشریح می گردد:
سرمایه در گردش مازاد داریی های جاری بر بدهی های جاری می باشد و شاخصی از توانایی شرکت در انجام تعهدات مالی کوتاه مدت را بیان می کند
اهمیت سرمایه در گردش بخاطر اندازه گیری داریی های نقد در ایجاد پشتوانه ای مطمئن برای اعتبار دهندگان و همچنین جهت اندازه گیری ذخیره نقد در دسترس برای رویارویی با شرایط احتمالی و عدم اطمینان از موجودی نقد شرکتها می باشد
سرمایه در گردش یک شرکت مجموعه مبالغی است که در دارایی های جاری سرمایه گذاری می شود، اگر بدهی های جاری از دارایی های جاری یک شرکت کسر شود سرمایه در گردش خالص بدست می آید
مدیریت سرمایه در گردش عبارت است از تعیین حجم و ترکیب منابع و مصارف سرمایه در گردش به نحوی که ثروت سهامداران افزایش یابد
هدف مدیریت سرمایه در گردش، انتخاب ترکیبی از دارایی های جاری و بدهی های کوتاه مدت بمنظور دستیابی به یک تعادل میان سودآوری و ریسک برای شرکت است
ایجاد تعادل در دارایی های جاری و بدهی های جاری از اهمیت خاصی برخوردار است بطوریکه تصمیم گیری در مورد یکی بر روی دیگری تاثیر زیادی می گذارد
بنابراین در این تحقیق بدنبال پاسخگویی به سوالات زیر هستیم:
الف- چه عواملی بر مدیریت سرمایه در گردش تاثیر دارند؟
ب- تاثیر این عوامل از لحاظ روابط چگونه است؟ آیا مثبت است یا منفی؟
-3 پیشینه تحقیق
تحقیقاتی که بر مدیریت سرمایه در گردش صورت گرفته بیشتر به رابطه میان مدیریت سزمایه در گردش و سودآوری پرداخته است و کمتر پژوهشی به رابطه میان خود متغییرها - عوامل شرکتی و خارج از شرکت - با مدیریت سرمایه در گردش پرداخته است.
کیایی - - 2005 در تحقیقی با عنوان "بررسی و تبیین استراتژی های مدیریت سرمایه در گردش در شرکتهای پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران" به این نتیجه رسید که رابطه بسیار ضعیفی بین نسبتهای سودآوری - بازدهی - و استراتژی مدیریت سرمایه در گردش وجود دارد که از لحاظ آماری معنی دار نیست.
رضا زاده و حیدریان - 1389 - در تحقیقی تحت عنوان " تاثیر مدیریت سرمایه در گردش بر سود آوری شرکتهای ایرانی" دریافتند که مدیریت می تواند با کاهش میزان موجودی ها و تعداد روزهای دوره مطالبات برای شرکت ارزش آفرینی کند. علاوه بر آن کوتاه تر ساختن چرخه تبدیل به نقد هم موجب بهبود سود آوری شرکتها می شود.
ایزدی نیا و تاکی - - 1389 به بررسی تاثیر مدیریت سرمایه در گردش بر قابلیت سود دهی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادارتهران پرداختند. نتایج رگرسیون نشان می دهد چرخه تبدیل وجه نقد با بازده دارایی ها یک رابطه معکوس و معنی داری را به وجود آورده است و همچنین سرمایه گذاری بالا در موجودی کالا و حساب های دریافتنی منجر به پایین آمدن سوددهی می شود. متغیرهای کلیدی استفاده شده در این تحلیل، دوره موجودی کالا، دوره حساب های دریافتنی، دوره حساب های پرداختنی و چرخه تبدیل وجه نقد می باشد.
عبدل نژاد - - 1386 در پایان نامه خود تحت عنوان" میزان همبستگی بین نوع استراتژی سرمایه در گردش با بازده و ریسک سهام در شرکتهای بورس اوراق بهادار تهران" در چند صنعت مورد بررسی قرار داد و رابطه معناداری بین این متغییرها نیافت.
