بخشی از مقاله
چکیده
اکوتوریسم به معنای توریسم طبیعتگرد است که به طور ضمنی بر ویژگیهای طبیعی و بوم شناسی به عنوان بستر کلیه فعالیتهای انسانی و خصیصههای جغرافیایی تاکید دارد. با این حال ویژگی های فرهنگی و باستانشناسی و دیگر جاذبههای گردشگری را نیز از نظر درونی دارد.
بندر انزلی بزرگترین بندر شمال کشور است که با دارا بودن قابلیتهای بسیار قابل توجه، توانایی آن را دارد که به یکی از کانونهای مهم گردشگری تبدیل شود. از قابلیتهای این بندر برای گردشگری، اکوتوریسم است که میتواند علاوه بر طبیعتگردان داخلی، زمینه ساز جذب گردشگران خارجی باشد. در پی اهداف جذب گردشگر در انزلی در چند سال اخیر کارهای اساسی صورت گرفته که مهمترین آن طرح احداث منطقه گردشگری تالاب انزلی جهت توسعه اکوتوریسم و معرفی این بندر به عنوان منطقه آزاد تجاری است.
در این تحقیق سعی بر آن شده است که جاذبههای اکوتوریستی بندر انزلی بررسی شود و تأثیر این قابلیت در توسعه گردشگری بندر انزلی مورد بحث و توجه قرار گیرد و بدین منظور نوشتار حاضر با استفاده از روش پیمایشی و مطالعات میدانی، نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها را بر اساس الگوی SWOT مورد تجزیه و تحلیل قرار میدهد و در نهایت به ارائه راهبردهایی در جهت توسعه گردشگری بندر انزلی و در نهایت توسعه پایدار منطقه میپردازد.
مقدمه:
ترکیب اکوسیستم های خشکی و دریایی موجب پدیدار شدن زیستگاه هایی می شوند که به آنان تالاب یا مرداب می گوییم. بر اساس تعریف کنوانسیون رامسر، تالاب عبارت است از مناطق مردابی، آبگیر، تورب زار و مجموعه های آبی بصورت طبیعی، مصنوعی، دایم یا موقت با آب ساکن، جاری، شیرین، آب شور یا شور مشتمل بر آن دسته از آبهای دریایی که عمق آب در کشند پایین تر از 6 متر تجاوز نکند. هدف اصلی کنوانسیون رامسر در 1971 به امضای کشورهای متعهد از جمله ایران رسید، حفاظت و استفاده خردمندانه از تالاب ها از طریق اقدامات ملی و همکاری های بین المللی به منظور دستیابی به توسعه پایدار است
امروزه گردشگری در حال مبدل شدن به یکی از ارکان اصلی اقتصاد تجاری جهان است و بسیاری از برنامه ریزان و صاحبنظران از صنعت گردشگری بعنوان رکن اصلی توسعه اقتصادی یاد می کنند
در واقع گردشگری در بسیاری از کشورهای جهان یکی از پیچیده ترین کسب و کارهای بشری می باشد و بعنوان فعالیتی چند وجهی دارای کارکردها و اثرات مثبت گوناگون است
از جمله می توان اشاره به اشتغالزایی، کسب درآمد، جذب ارز و تقویت زیرساختهای اجتماعی، ارتقاء فرهنگی و... کرد
توسعه گردشگری میتواند از تک محصولی بودن کشور جلوگیری کرده و کمک بزرگی به توسعه اقتصادی کشور کند. از طرف دیگر جاذبه های طبیعی مانند تالاب و ساحل که به عنوان یک سرمایه ملی می باشد و نسل به نسل می باید منتقل شود تا آیندگان نیز از این زیبایی طبیعت بهره مند شوند آنچنان که ما شدیم، لذا اکوتوریسم با ایجاد رونق گردشگری نقش اساسی را می تواند در اقتصاد کشورها ایفا کند.
اکوتوریسم زیر مجموعه توسعه پایدار بوده و در میان تاثیرات و نقش های متفاوت اکوتوریسم سود رسانی به مردم محلی و ساکن در منطقه از مهمترین بخشها به شمار می رود. ایران از جمله کشورهای دارای جاذبه های طبیعی خاص و بی نظیر است که می تواند در کنار پیشینه ی تاریخی و فرهنگی خود از آنها نیز برای جذب گردشگر بهره گیرد.
با این وجود گردشگری دارای کارکردها و پیامدهای مختلفی است که باید در تمام فرایند برنامه ریزی مورد توجه قرار گیرد تا از گسترش اثرات منفی حتی الامکان جلوگیری شود
اثرات منفی در زیرساختها مقصد گردشگری معمولا در پی عدم رعایت الگوواره جای پای بوم شناختی در محیط های زیبا، حساس گردشگری ایجاد می گردد که موجب تخریب و آسیبهای زیست محیطی غیر قابل جبران این مناطق می شود
پیشینه ی تحقیق:
تغییرات وسیع و روز افزون در جوامع صنعتی و افزایش بی رویه جمعیت جهان و نیاز فزاینده به ذخایر سبب گردیده که ظاهر زمین تخریب و عوامل زیست محیطی در معرض نابودی جدی قرار گیرند
درآمد تونس از توریسم طی 5 ماه اول سال 1999 به 503 میلیون دلار رسیده است. تعداد بازدیدکنندگان از مناظر طبیعی و بیابانهای تونس در فصل اول سال 1999 به 1.147 میلیون نفر رسیده است که نسبت به میزان مشابه سال قبل 31.7 درصد افزایش نشان می دهد
بر طبق گزارش سازمان جهانی اکوتوریسم، در سال 2000 چیزی بیش از 60 درصد توریسم در سطح جهان اکوتوریسم بوده اند. بعلاوه بسیاری از کارشناسان پیشنهاد کرده اند که اکوتوریسم محور سود اقتصادی برای اقتصاد جامعه میزبان می باشد - رشیدی. - 1389 تا سال 2020 میلادی تعداد گردشگران در سرتاسر دنیا به رقمی حدود یک میلیارد و پانصد و شصت میلیون نفر خواهد رسید که 10 درصد درآمدهای جهانی را شامل می شود
در زمان گذشته ایران مهد تمدن و فرهنگ بوده و در این سرزمین پهناور شهرهای بزرگ و آباد وجود داشته است. دست اندازیهای نا معقول انسان، بهم خوردن تعادل حیاتی در طبیعت و نامساعد شدن آب و هوا را در پی داشت. منطقه کویر ایران که در حال حاضر هیچ موجود زنده ای قادر به زندگی در آن نیست، به گواه تاریخ زمانی مرکز تجارت ایران بوده و آثار باستانی پیدا شده در اطراف کویر، بهترین شاهد این مدعاست
روش تحقیق:
روش تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی با ترکیبی از روش تحقیق کتابخانه ای و میدانی است. در بررسی کتابخانه ای با مطالعهی منابع معتبر سعی شده است تجارب جهانی و داخلی در این زمینه و همچنین اهمیت و تاثیرات گردشگری بر توسعه اجتماعی و اقتصادی در برنامه ریزی توریسم و اکوتوریسم بررسی شود. در کنار این روش با مطالعه میدانی و مطالعه انواع جاذبه ها - طبیعی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی - و معرفی آنها به ارائه راهکارهایی جهت بهبود و توسعهی فعالیتهای گردشگری پرداخته می شود. در روش تحلیلی نیز از تکنیک SWOT استفاده شده است.
تکنیک SWOT، تحلیل بسیار مفیدی برای تحلیل موقعیت جاری و تصمیم گیری، ارزیابی پیامدها و گزینه برای انتخاب است و نه تنها چشم انداز کنونی بلکه فرصت ها و تهدیدات آتی را نیز در نظر می گیرد. SWOT حرف اول چهار کلمه انگلیسی با معادل فارسی :S قوت، :W ضعف، :O فرصت، :T تهدید است.
مدل SWOT یکی از ابزارهای استراتژیک تطابق نقاط قوت و ضعف درون سیستمی با فرصت ها و تهدیدات برون سیستمی است. مدل SWOT تحلیل سیستماتیکی را برای شناسایی این عوامل و انتخاب استراتژی که بهترین تطابق بین آنها را ایجاد می نماید ارائه می دهد
