بخشی از مقاله
چکیده :
امروزه نیاز به سیستمهایی جهت تسهیل فرآیند کنتورخوانی در شرکتهای آب و فاضلاب شهری احساس میشود. از همین رو شیوههایی که بتواند در راستای تسهیل فرآیند برداشت و قرائت کنتور و همچنین پایین آوردن درصد خطا ضمن ایجاد مدیریت بهتر برای مدیران مشترکین و درآمد عمل کند، گام بزرگی در جهت درآمد زایی شرکتهای آب و فاضلاب، ضمن کاهش هزینههای جانبی چاپ و توزیع قبوض خواهد بود.
به همین دلیل تیم عملیاتی نویسندگان این مقاله با انجام آزمایشی قرائت کنتور مشترکین آب شهر و محاسبه و صدور قبض در محل، طبق تعرفههای مصوب وزارت نیرو در سطح شهر همدان موفق به انجام این مهم گردیدند. از آنجا که این روش به طور همزمان هم شامل قرائت و هم شامل محاسبه و توزیع قبوض است کاهش چشمگیری در هزینههای چاپ و توزیع قبوض، صرفهجویی در مصرف کاغذ و همچنین نیروهای انسانی محاسبهگر خواهد داشت؛ کنترل از مرکز کنتورخوانها توسط مدیران و ثبت اطلاعات روزانه و همچنین پایش و بهروز رسانی نقشهها در هر بار قرائت از دیگر مزایای این روش میباشد.
-1 مقدمه
اطلاعات طبیعیترین شیء در جهان هستی است که برای ادامه حیات هر سلول زنده در جهان ضروری است. اطلاعات پدیدهای اساسی است که به واسطه نظامهای مشترکی از نمادها توسط موجودات زنده، دستگاههای مکانیکی یا ترکیبی از آنها طی تمدنهای مختلف انتفال داده میشود
آنچه مسلم است یکی از ارکان مهم تصمیمگیریها و برنامهریزیها، اطلاعات دقیق و بهنگام میباشد. جهت جمعآوری، ذخیره و بازیابی اطلاعات با حجم زیاد آن چارهای به جز استفاده از ابزار ماشینی وجود ندارد. یکی از این پدیدهها سیستم اطلاعات جغرافیایی یا به طور خلاصه GIS میباشد.[ 1] امروزه رایانهها و تبلتها به یکی از وسایل معمول و مرسوم در جامعه تبدیل شده که برای انجام کارهای روزمره از آنها استفاده میشود
جهت فراهم آوردن سرعت همزمان با دقت باید فرآیندها هرچه بیشتر به سمت استفاده از این دستگاهها سوق داده شوند. فرآیند کنتورخوانی و صدور قبض نیز از این قاعده مستثنا نبوده و تا حدودی وارد این عرصه شده است. در حال حاضر کنتورهای مشترکین شهری به شیوه های مرسوم و با استفاده از دستگاه های ثبت دستی i i در محل انجام میگیرد؛ به این شیوه که با مراجعه مأمور قرائت کنتور به درب منزل مشترک عدد کنتور در این دستگاهها ثبت و ذخیره میشود.
پس از انجام قرائت مأمور به محل شرکت آب و فاضلاب مراجعه نموده و با تخلیه و بارگذاری اطلاعات قرائت شده در نرم افزارهای مرتبط عملیات محاسبه قبض برای هر مشترک آغاز میگردد، سپس عملیات چاپ قبوض در الگوهای مخصوص صورت گرفته و در پایان قبوض صادر شده در اختیار مأمور توزیع قرار داده میشود تا با مراجعه مجدد به درب منازل مشترکین، قبض را در اختیار آنان قرار دهد.
اساساً اطلاعات را به دو دسته اطلاعات فیزیکی و الکترونیکی میتوان دسته بندی کرد. وجوه تمایز ایندو به این شرح است: اول، تفاوت بین نسخه اصلی و کپی در اطلاعات فیزیکی وجود دارد اما در اطلاعات الکترونیکی خیر. دوم، توانایی تشخیص ایجاد روی نسخه فیزیکی وجود دارد. یعنی اگر اطلاعات فیزیکی تغییر کند امکان اطلاع از تغییرات وجود دارد اما در مورد اطلاعات الکترونیکی این امر برقرار نیست و سوم، تعیین اصالت نسخه.[2]
در تعریف فرآیندهای جدید، باید به سمتی پیش رفت که اطلاعات بیشتر الکترونیکی و کمتر فیزیکی باشد. در شیوه نویسندگان این مقاله به این امر توجه ویژه شده است.
همانگونه که توضیح داده شد، در این فرآیند تعداد دفعات مراجعه مأمور به درب منزل مشترک دوبار خواهد بود؛ به دیگر بیان به میزان دوبرابر تعداد مشترک هر شهر در هر بار قرائت، مراجعه صورت می پذیرد.
در فرآیند قرائت، توزیع و صدور قبوض باید حداقل یک نیرو جهت هماهنگ کردن کنتورخوانها و بارگذاری اطلاعات در دستگاه های ایشان، یک نیرو جهت تخلیه دستگاهای کنتورخوانها و ثبت فعالیت روزانه آنان، یک نیرو جهت صدور و چاپ قبض و یک نیرو جهت توزیع قبوض دخالت داشته باشند - در این پژوهش حداقل نیرو برای صدور یک قبض در نظر گرفته شده است، بدیهی است با توجه به حجم مشترکین کلانشهرها تعداد این نیروها اضافه میشود - . با توجه به هزینه های ایاب و ذهاب همچنین حقوق و دستمزد هر نیرو و همچنین هزینههای چاپ قبوض بر روی الگوهای پیشفرض شرکت آب و فاضلاب منطقی به نظر میرسد که روشی انتخاب شود که بتواند این هزینهها را کاهش داده و بر درآمد شرکتهای آب و فاضلاب اضافه نماید.
روش پیشنهادی نویسندگان این مقاله جهت کاهش هزینههای گفته شده روش »قرائت و صدور قبض در محل« به صورت همزمان میباشد. این روش برای اولین بار در سراسر کشور در سطح شهر همدان اجرایی گردید که نتایج حاصل از آن در مقاله حاضر گنجانده شده است.
با استفاده این روش و محاسبه مجموع هزینهها، تفاوت معنی داری بین روشهای فعلی و روش پیشنهادی برای هر قبض مشاهده شد.
-2بیان مسأله و روش
در تعریف سیستمهای اطلاعات جغرافیایی آمده است که در واقع رشتههای علمی بهدنبال یک مطلب هستند: ایجاد مجموعهای قدرتمند از ابزار برای جمعآوری، مرتب سازی، بازیافت، تبدیل و نمایش اطلاعات فضایی از جهان واقعی برای دستیابی به اهداف خاص.[1] در مطلب بالا دو عامل اساسی موثر بر تعریف سیستمهای اطلاعات جغرافیایی مطرح میشوند: اول آنکه، در رشتههای گوناگون علمی، تعاریف مختلفی برای سیستمهای اطلاعات جغرافیایی میتوان یافت و دوم آنکه، یک سیستم اطلاعات جغرافیایی شامل مجموعهای از ابزار است که متخصصین هر یک از این رشتهها در بهبود روش کارشان مورد بهرهبرداری قرار میدهند.
باید درنظر داشت که اطلاعات نقشه رقومی شده از یک نقشه تمیز داده میشوند و سیستمهای اطلاعات جغرافیایی در واقع این اطلاعات رقومی شده را در خود جای میدهند.[1,3] اطلاعات توصیفی غیر گرافیکی - غیر از نقشهها - شامل اطلاعات تشریحی ذخیره شده در یک پایگاه اطلاعاتی است درباره عوارضی که روی نقشه میتوان یافت. به طور معمول این عوارض شامل نقاط فیزیکی قابل مشاهده - مانند ساختمان یا خیابان - میشوند.
یکی از منابع اصلی، نقشه است که در شناخت محیط و مطالعات مختلف توسعه و عمران پایه و سرآغاز سایر فعالیت-هاست. بنا به وسعت، حجم کار و نیاز هر یک از مراحل مطالعه، برنامه و طرح و تا اجرا و نظارت در مقیاسهای مختلف نقشه با اطلاعات مناسب مورد بهرهبرداری میباشد.[4] در پژوهش حاضر از نقشههایی با مقیاس 1:2000 بر پایه نقشه-های سازمان نقشهبرداری کشور، استفاده گردید.
با توجه به تعریف سامانه GIS عاملیت آن را میتوان به چهار بخش اصلی تقسیم کرد: ورود، ذخیره و مدیریت، پردازش و تحلیل و بالاخره خروجی گرفتن از داده ها.
مراحل گفته شده در بالا را میتوان در این پژوهش مشاهده نمود به گونهای که: ورود اطلاعات بر روی نقشهها در محیط نرم افزاری GIS انجام شد. سپس در مراحل بعد و پس از تولید قالب اندرویدی قابل نصب بر روی تبلت، نقشهها بارگذاری شد. با مراجعه به محل، عدد کنتور قرائت و مورد پردازش واقع شد. در نهایت خروجی به صورت قبض چاپی ارائه گردید.
فرآیندهای مبتی بر سیستم اطلاعات جغرافیایی که بتوانند هر یک از روشهای معمول را تسهیل کنند باید به ساده-ترین شکل به کار گرفته شوند.[5] روش پیشنهادی نویسندگان مقاله، در عین پیچیدگی محاسبات و فرآیندها، بسیار ساده و کاربرپسند ارائه شده است.
همه ساله در شرکتهای آب و فاضلاب شهری برای قرائت کنتورهای مشترکین از روشهای مرسوم در این حوزه استفاده میشود. چراکه نگرش شرکتهای آب و فاضلاب در این مورد نگرشی است مبتنی بر کسب درآمد در مقابل ارائه خدمات، بنابراین هر روشی که بتواند مجموع هزینههای برداشت اطلاعات مشترکین تا صدور قبض را کاهش دهد به طور حتم مورد استقبال واقع خواهد شد.
