بخشی از مقاله
چکیده
برکسی پوشیده نیست که امروزه نوآوري نقش حیاتی و محوري در رشد اقتصاد پایدار و معیشت زندگی مردم ایفا میکند. تاکنون تحقیقات فراوانی درخصوص نظامهاي ملی نوآوري دنیا خصوصاً کشورهايOECD و در حال توسعه بعمل آمده است. یکبار نظام ملی نوآوري ایران از سوي آنکتاد مورد مطالعه قرار گرفت و رهنمودهایی چندان قانع کننده و محکم ارائه نگردید و هنوز ارتقاء نظام ملی نوآوري کشور علیرغم تأکید در برنامههاي پنجساله که توسعه در هالهاي از ابهام قرار دارد و نیازمند بازنگري و اهتمام جدي در رشد و شکوفایی آن احساس میشود.
به همین دلیل در این مقاله سعی شده است ضمن تحلیل وبررسی موضوعی نظام ملی نوآوري ایران و بر شمردن نقاط قوت و ضعف آن با ارائه مدل حلقه مارپیج سه گانه 1 - Triple Helix - تمرکزبر روي تقویت و پویایی این سیستم شده است. امید است که یافته هاي این مقاله براي برنامهریزان و تصمیمگیران رده بالاي مدیریتی کشور با توجه بر تأکید بحث هاي روز اقتصاد مقاومتی، اشتغال و ثروت ملی براي رشد و پویایی و شکوفایی اقتصادي ایران موثر و مقبول افتد.
مقدمه:
هنگامی که آتش بس در جولاي سال 1953 امضاء شد،اقتصاد کره جنوبی در ورطه نابودي کامل قرارگرفت. 3 سال جنگ مداوم، اقتصاد کره را کلاً در هم نوردید و فقط بخش غیرقابل توجهی توانست خود را از چنگال خانمانسوز جنگ نجات دهد. در سال 1962 دولت کره جنوبی اولین برنامه پنجساله توسعه اقتصادي خود را پیاده کرد. این برنامه بیشتر روي صنایع صادراتی کاربر مانند نساجی، پوشاك و کفش متمرکز شده بود.در این سال،کشور کره در ایجاد موسساتی مانند موسسه علوم و فناوري و موسسه علوم پیشرفته همت گماشت.
بین دهه1970 تا دهه 1980 نگرش سیاستی کره تغییر کرد.این بار کشورکره تمرکز خودرا روي صنایع سنگین مانند: پتروشیمی، کشتیسازي، صنایع ماشینی، وسایل مصرفی الکترونیکی قرار داد. نتیجه کلیدي حاصل از اتخاذ این سیاست در جهت صنعتی شدن،ادغام چند صنعت با یکدیگررادر پی داشت. شرکتها براي گرفتن منابع مالی خارجی سرمایهگذاري در صنایع سنگین از حمایت برخوردار شدند. در آن زمان، نوآوري کمتر مورد توجه قرار گرفته بود و نظام آموزش عالی در طول زمان با وجود موسسات تحقیقاتی تأمین مالی شده از سوي دولت رشد کرده بود.
از دهه 1980 به بعد توجه دولت بیشتر معطوف به تسریع در صنایع دانشبنیان با فناوري بالا مانند صنایع نیمه هادي قرار گرفت. این مرحلهگذار در دهه 1990 بشتر بر روي صنایع دانشبنیان متمرکز گردید. در گذر زمان، سرمایهگذاري قابل توجهی در ایجاد شهرهاي صنعتی و پاركهاي علم و فناوري بوجود آمد. برنامه ملی تحقیق و توسعه R&D با هدف کمک به شرکت هاي خصوصی و به منظور توسعه فناوري بالا مورد توجه جدید دولت قرار گرفت.
در این دوره بیشترین حجم سرمایهگذاري از بخش دولتی به سمت بخش خصوصی سرازیر گردید. تا سال 2007 سهم مخارج R&D در بخش خصوصی 8درصد بود. این سهم از سرمایهگذاري از طریق مشوقهاي مالیاتی دولتی براي R&D و واردات فناوريهاي خارجی تأمین شد. - کیم، {1} - 1989 در دهه 2000، تحول بزرگی در نظام آموزشی ایران طی برنامه پنج ساله سوم توسعه اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی بوقوع پیوست.
در واقع میتوان گفت این دهه نقطه عطفی در تاریخ آموزش عالی در ایران به حساب میآید. با تصویب برنامه سوم توسعه از سوي قانونگذار، به منظور اجراي اهداف توسعه آموزش عالی، نام وزارت " فرهنگ و آموزش عالی" به وزارت " علوم، تحقیقات و فناوري" تغییر نام یافت و وظایف جدید برنامه ریزي در جهت حمایت، ارزیابی، نظارت و توسعه سیاستهاي تحقیقات و فناوري و اولویت به مسئولیتهاي قبلی وزارت مذکور اضافه شد. - انتظاري، [1] - 2009 مروري بر اسناد بالادستی مانند برنامه سوم [2] و چهارم توسعه [3]، چشمانداز توسعه ایران 1404 و قانون تشکیل وزارت علوم، تحقیقات و فناوري نشان از سیاستهاي توسعهاي در جهت علوم و فناوري و تا حدودي مقوله نوآوري بوده است.
