بخشی از مقاله
چکیده
پدافند غیر عامل که با هدف استمرار فعالیتهاي زیر بنایی، تامین نیازهاي حیاتی، تداوم خدمات رسانی عمومی و تسهیل اداره امور شهر در شرایط تهدید و بحران و کاستن از آسیب پذیري مستحدثات، تجهیزات، نیروها و حفظ و تامین امنیت جانی ساکنین، برنامه ریزي، طراحی و اجرا می گردد؛ امروزه بیش از پیش مورد توجه بوده و از ابعاد کلان ملی تا حوزه هاي محلی را در بر گرفته و حتی طراحی و احداث ساختمان ها و نحوه استقرار مبلمان شهري را نیز مد نظر قرار می دهد. بطوریکه شایسته است، بایستی هرگونه برنامه ریزي در سطوح کلان و خرد با اصول پدافند غیر عامل انجام گرفته و در برنامه ریزي هاي شهري در قالب ضوابط و مقررات به اصول پدافند غیر عامل و قابلیتهاي آن توجه شده و نسبت به کاهش آسیب پذیري شهرها اقدام شود.
در این تحقیق که بصورت توصیفی تحلیلی و با بررسی هاي کتابخانه اي انجام می گیرد به لزوم بکارگیري پدافند غیر عامل در برنامه ها و طرح هاي شهري پرداخته شده و رابطه بین پدافند غیر عامل و مدیریت بحران در شرایط بحرانی تبیین شده است. چرا که هرگونه برنامه ریزي شهري بر اساس اصول و اهداف پدافند غیر عامل، تاثیر مستقیم بر عملکرد مدیریت بحران در شرایط بحرانی در شهرها و خدمات رسانی مناسب خواهد داشت.
-1 مقدمه
پدافند غیر عامل1 به مجموعه اقداماتی اطلاق می شود که مستلزم بکارگیري جنگ افزار نبوده و با اجراي آن می توان از وارد شدن خسارات مالی به تجهیزات و تاسیسات حیاتی و حساس نظامی و غیر نظامی و تلفات انسانی جلوگیري نموده و یا میزان این خسارات و تلفات را به حداقل ممکن کاهش داد. در تعریف دیگري می توان پدافند غیر عامل را مجموعهاي از برنامه ریزي ها، طراحی ها و اقدامات دانست که باعث کاهش آسیب پذیري در مقابل تهدیدات دشمن میشود. در زمانهاي گذشته چنین دفاعی مرسوم بوده است و هنوز آثار آن در محلات قدیمی شهرها مشاهده می گردد.
بعنوان مثال وجود کوچه هاي تنگ و باریک به همراه سقف هاي کوتاه از تاخت و تاز اسب در داخل محیط هاي شهري جلوگیري می نماید و یا اتصال بام ساختمانها به یکدیگر به دفاع بهتر از شهرها کمک می کرده است. همچنین وجود قلعه و برج و بارو و خندق ها در مناطق شهري نمایانگر پدافند غیر عامل می باشد. با گسترش شهرها و تغییر جنگها و محورهاي تهدید نقش پدافند غیرعامل پیچیده تر شده و متاسفانه در کشور ما پیشرفت مناسبی نداشته است.
امروزه مشاهده می گردد که در کشورهاي پیشرفته دنیا از قبیل چین , رعایت اصول پدافند غیر عامل بصورت قانون تدوین شده و در طراحی هاي شهري مشاهده می گردد. امروزه هم زمان با پیچیده تر شدن جنگ ها و بکارگیري تکنولوژي و فن آوري هاي نوین در جنگهاي اخیر، پدافند غیر عامل نیز چهرههاي متفاوتی را به خود گرفته است.درحال حاضر عمدهترین هدف پدافند غیرعامل، ایمن سازي و کاهش آسیبپذیري زیرساخت هاي مورد نیاز مردم است تا بتدریج شرایطی را براي امنیت ایجاد نماید.
این اقدامات اگر به صورت یک برنامه ریزي و طراحی در توسعه نهادینه شود، در آینده تداعی گر آینده اي روشن در زمینه پدافند غیر عامل خواهد شد. توجه به اصول پدافند غیر عامل در برنامه ریزي هاي شهري و مدون نمودن قوانین و آیین نامه هایی براي رعایت این اصول آمایش سرزمین، برنامه ریزي منطقه اي، برنامه ریزي شهري و نظارت بر رعایت این اصول در ساخت و سازها لازم و ضروري است و می بایست در تمامی برنامه ریزي ها مورد توجه قرار گیرد.
-2 پیشینه
اقدامات پدافند غیرعامل شامل استتار، اختفاء، پوشش، فریب، تفرقه و پراکندگی، استحکامات و سازههاي امن و اعلام خبر می باشد. استفاده از پدافند غیر عامل در طول تاریخ و در اکثر تمدنها وجود داشته و در برخی مکانها بصورت هوشمندانه اي از آن استفاده شده است. ذیلا به برخی تجارب تاریخی استفاده از پدافند غیر عامل اشاره می گردد.
در خصوص دیوار چین 364 - قبل از میلاد - ،ویل دورانت در کتاب تاریخ و تمدن چین آورده است که »شی هوانگ تی« مردي که به چین وحدت بخشید، یکی از نخستین کارهایش متصل کردن و کامل ساختن دیوارهاي دفاعی مجزایی بود که براي حفظ چین از اقوام بربري شمال ساخته شده بود.دیوار چین که هزار و پانصد مایل 24/5 - کیلومتر - طول دارد و در نقاط مختلف آن دروازه هاي بزرگی به سبک آشوري تعبیه شده، عظیمترین ساختمانی است که بشر تاکنون برپا داشته است. ولتر در عظمت آن می گوید: اهرام مصر در برابر آن چیزي جز تودههاي سست و بیاعتبار نیست.
در طی سالیان دراز مردان بیشماري در راه ساختن آن جان دادند و خیلی ها در این خصوص میگویند: این دیوار مایه انهدام یک نسل و نجات نسلهاي بسیار شده است. این دیوار در جنگ بین چین و بربریان گرچه نتوانست از هجوم آنان به طور کامل جلوگیري کند، اما از شمار یورشهاي آنها کاست. بربریان هون2 که راه خود را به چین مسدود یافتند به غرب روي آورده، به اروپا سرازیر شدند و به ایتالیا رسیدند و لذا دیوار چین موجب مصون ماندن چین و فرو افتادن روم گردید.
