بخشی از مقاله
چکیده :
باتوجه به فضای رقابتی شدیدی که بر بازارهای داخلی و خارجی سایه افکنده و مباحث مربوط به هزینه های تولید در راستای افزایش سودآوری و قدرت رقابت پذیری م حصولات شرکت، برآن شدیم تا با استفاده از ساز و کارها و کاربردهای برنامه ریزی خطی وآرمانی شروع به تهیه مدلی برای بهینه سازی تولیدات شرکت پتروشیمی تبریز نماییم تا از این طریق ضمن دستیابی به بخش اعظم اهداف استراتژیک شرکت با تعمیم آن به سایر مجتمع های پتروشیمی کاربرد آنرا عینیت بخشیم.
در این مقاله ضمن بیان کاربرد و نحوه مدلسازی خطی در تعیین مقادیر بهینه محصولات تولیدی شرکت پتروشیمی تبریز، الگوریتم و روش بهینه سازی عملیات موازنه جرمی محصولات کل مجتمع، خطوط تولید، تفکیک هزینه های متناسب و مستقل از تولید، محاسبه م اهانه متوسط هزینه های متناسب و مستقل از تولید، تعیین محدودیت های تامین هر خوراک و قیمت متوسط آن در بازار، تعیین محدودیت های فروش هر محصول و قیمت متوسط آن و تعیین محدودیت های تولید هر واحد بصورت ماهیانه با استفاده از رویکرد کاربرد مدلهای خطی نیز ارائه شده است. در نهایت این مدل ریاضی با هدف حداکثر سازی سود و با استفاده از برنامه نرم افزاری پیشرفته «MATLAB» کد نویسی و حل شده است.
.1 مقدمه :
پیچیده تر شدن شرایط و بزرگ تر شدن محیط رقابتی شرکت های پتروشیمی، باعث شده است که مدیران ارشد سازمان همواره نتوانند به آسانی در شرایط مختلف تصمیم گیری کنند. در حقیقت، پیچیدگی فرایندهای تولید، هزینه بالای عملیات و وسعت تشکیلات سازمانی، لزوم شیوه های تصمیم گیری مناسب و انجام تصمیمات بخردانه را برای مدیران صنایع پتروشیمی روشن می سازد.
کاهش هزینه ها و بهای تمام شده محصولات و رسیدن به سودآوری بیشتر و یا به عبارت بهتر حداکثر کردن سود از دغدغه های مدیریت شرکت پتروشیمی تبریز می باشد، از این رو برآن شدیم تا با استفاده ازکاربردهای برنامه ریزی خطی برای فرایندهای تولیدی شرکت، مدلی جامع تهیه نماییم که درصدد حداقل کردن هزینه های تولید، ضایعات و یا بالا بردن سود کل شرکت باشد.
در این مقاله مدل برنامهریزی خطی مورد اشاره به چندین منظور برنامهریزی و ارائه میشود. هدف این مدل آن است که با تعیین مقدار وزنی بهینه هریک از محصولات اصلی شرکت سود ناشی از تولید این محصولات بیشینه گردد. از آنجائیکه محصولات شرکت شامل انواع محصولات پلیمری - اصلی و فرعی - می شود. ما تولید ماهیانه هر محصول را با توجه به اطلاعاتی که از طریق مدیریت بازرگانی و فروش و مدیریت منابع مالی شرکت تهیه و ارسال شده بود را بررسی کردیم. تا با استفاده از این داده ها و نیز پارامترهایی مانند نوسانات بازار، حداکثر تقاضا، قیمت و میزان تولید ماهیانه را برای هر نوع محصول مشخص میکنیم.
.2 صنعت پتروشیمی و اهمیت توسعه آن
پتروشیمی صنعتی است که دامنه کاربرد محصولات آن بسیار گسترده است و سهم بالایی از تجارت جهانی را به خود اختصاص میدهد. نقش کلیدی صنعت پتروشیمی در جلوگیری از خام فروشی و کاهش وابستگی درآمد ملی به فروش نفت خام و افزایش تولید ناخالص ملی به منظور بستر سازی برای توسعه اقتصادی کشورهای مختلف جهان بر کمترکسی پوشیده است.
صنایع پتروشیمی، صنایعی هستند که سرمایه گذاری در آنها از ریسک و حساسیت بسیار بالایی برخوردار است، چراکه نیاز به سرمایه گذاری های بزرگ داشته، آلاینده محیط زیست بودهمعمولاً، مصرف انرژی بالا داشته، نیاز به توسعه و نوآوری دایمی در جهت استفاده از تکنولوژی های جدید و افزایش کیفیت تولیدات داشته و نیاز به مواد اولیه خام ارزان دارند. از این رو تصمیم گیری در این حوزه یکی از دغدغه های اساسی مدیران کشور بوده و همواره بدنبال راهکارهایی برای تصمیم گیری خردمندانه و بهینه در این حوزه میباشند .
3. کاربرد مدل برنامه ریزی خطی درتصمیم گیری
با افزایش رقابت در بازارهای جهانی، تغییرات سریع محیطی، افزایش هزینه های لجستیک، سازمانها به سمت دیدگاه های جدید در رابطه با نحوه مدیریت و اداره امور، قدم بر داشته اند. هدف این سازمان ها پاسخگویی به موقع به نیاز مشتریان با توجه به سلایق مشتریان و کاهش هزینه های تولیدی و لجستیکی می باشد .
در این مقاله، به کاربرد یکی از مهم ترین انواع تکنیک های تحقیق در عملیات که می تواند در شرایط مختلف مدیران را در امر تصمیم گیری یاری رساند، اشاره شده و در ادامه یک مدل مفهومی در خصوص استفاده از این تکنیک ها با توجه به شاخص های تاثیرگذار بر آنها ارائه خواهد شد. اگر وظایف تامین منابع مالی، تولید و فروش از وظایف اصلی هر بنگاه تولیدی قلمداد شود، برنامهریزی خطی در حل مسایل تولید، نقش خود را بیش از سایر قسمتها به خوبی نمایان ساخته است. بکارگیری موضوع ساخت مدل و نهایتاً استفاده از نتایج آن مهمتر از هر مساله دیگر در روش برنامهریزی خطی میباشد.
منابع موجود در شرکت، قیمت خوراک مجتمع و ستانده های واحدهای عملیاتی، قیود و محدودیتها که میتواند ناشی از منابع تولید، بازار، قوانین و روابط بین المللی باشد. لذا با توجه به فرایندهای موجود در صنایع مرتبط با نفت و گاز بخصوص سیستمهای تولید پیوسته ای که در صنایع پتروشیمی نظیر پتروشیمی تبریز حاکم است نیاز به یک برنامه ریزی تولید ادغامی جهت استفاده مطلوب از منابع انسانی و تجهیزات بیش از پیش احساس می شود تا از این طریق تمام محصولاتی که از منابع و تجهیزات مشترک استفاده میکنند بطور یکجا در نظر گرفته شوند .
.4 تعریف مسئله :
شرکت های پتروشیمی فرآورده های مختلفی را تولید و به بازار عرضه می کند. این فرآورده ها حاصل اختلاط برشها و اجزای مختلفی بوده که در واحدهای عملیاتی مختلف شرکت تولید شده و یا از سایر شرکتهای خارج از مجتمع خریداری می شوند که تعداد، مقدار و خواص فیزیکی و شیمیایی این مواد بستگی به نوع محصول تولیدی، چگونگی اختلاط اجزا و شرایط عملیاتی واحدهای مجتمع دارد
مسئله ای که باید حل شود این است که چه محصول و فرآورده ای تولید شود تا هدف حداکثرسازی درآمد حاصل از فروش به نحو مطلوبی تامین گردد. ضمن اینکه چه واحدهای عملیاتی با چه ظرفیتی کار کنند تا محصولات سودآور با کیفیت مورد نظر تولید شوند، با این رویکرد که میزان تقاضای بازار برای آن محصولات نیز حفظ و تأمین شود. به منظور تفهیم بهتر موضوع در شکل شماره یک بعنوان نمونه یک مجتمع شیمیائی با سه واحد تولیدی ذکر شده است.
شکل -1 نمونه یک مجتمع شیمیائی با فرض سه واحد تولیدی
با توجه به وضعیت اسمی تناژ خوراک و محصول واحدهای تولیدی مجتمع فرضی مطابق شکل فوق جدول شماره یک با سه واحدی که دارای سه نوع محصول تولیدی هستند معرفی شده است که متناسب با تناژ تولیدی مقادیر عرضه محصولات به بازار و قیمت هر واحد محصول آنها نیز مشخص می باشد.
جدول شماره -1 وضعیت اسمی تناژ خوراک و محصول واحدهای تولیدی مجتمع در حالت کارکرد با %100 ظرفیت
در جدول زیر - شماره - 2 اطلاعات مربوط به مقدار خوراک مورد نیاز برای تولید محصولات موجود در جدول شماره - 1 - بهمراه درصد تولید واحد در شرایط بهینه و سود عملیاتی به ازای تناژ هر واحد محصول و درنهایت سود حاصل از تولید کل مجتمع در این شرایط ارایه شده است. لازم به توضیح می باشد که قیمت خوراک واحد A مبلغ 20 دلار در هر تن فرض شده است.
جدول شماره -2 وضعیت تناژ خوراک و محصول واحدهای تولیدی مجتمع در حالت کارکرد بهینه و بدون محدودیت فروش محصول.
در جدول شماره 3 نیز خروجی حاصل از اطلاعات مربوط به شرایط مختلف تولیدی و به منظور مقایسه آنها جهت یافتن شرایط عملیاتی بهینه واحدهای مجتمع با درصدهای مختلف تولید واحدها برای سه نوع محصول متفاوت می باشدکه سود هر حالت نیز مشخص می باشد.
جدول شماره -3 سود در سایر شرایط درصد تولید واحدها
شرایط واقعی تولید مجتمع ها کمی متفاوت تر از شرایط کلاسیک می باشد، با توجه به سیاست های کشور و تغییر و تحولات بازار این پارامترها دستخوش تغییر و تحول می شوند. محدودیت های فروش و عرضه ناشی از کشش بازار و همچنین محدودیت تولیدی که از طریق الزام تولید آنها در قالب قوانین حاکمیتی کشور به مجتمع های تولیدی ابلاغ می شود.
دولت به منظور کنترل قیمت محصولات تولیدی و همچنی ن کنترل میزان عرضه و تقاضا در بازار داخلی همواره بخشنامه هایی به آنها ابلاغ میکند و محدودیت هایی برای آنها قایل می شود . جدول زیر - شماره - 4 معرف درصد تولید واحد در شرایط بهینه با اعمال محدودیت فروش برخی محصولات می باشد. لازم به توضیح است که قیمت خوراک واحد A مبلغ 20 دلار در هر تن فرض شده است.
