بخشی از مقاله
چکیده:
کانه زایی مس- نقره گرماب پایین در 290 کیلومتری جنوب شرق شاهرود - منطقه خارتوران - ، در پهنه ساختاری ایران مرکزی و در زیر پهنه سبزوار در توالی آتشفشانی- رسوبی کرتاسه پسین رخ داده است. کانه زایی در کانسار گرماب پایین از لحاظ جایگاه تکتونیکی در حوضه پشت کمانی - Back- arc - تشکیل شده است. سنگ های میزبان ماده معدنی شامل تراکی آندزیت، آندزیت بازالت و سیلتستون می باشد. بیشترین حجم دگرسانی مربوط به دگرسانی کلریتی و سیلیسی است. ژئومتری ماده معدنی صفحه ای و ورقه ای شکل بوده و شامل کانی های پیریت، کالکوپیریت، مس خالص و مگنتیت می باشد. ماده معدنی به صورت بافت های توده ای- نیمه توده ای، نواری و لامینه، دانه پراکنده و رگه-رگچه ای دیده می شود.
بر اساس مقایسه این کانه زایی با تیپ های مختلف سولفید توده ای آتشفشان زاد - VMS - ، از جهات مختلف از جمله محیط تکتونیکی تشکیل، محیط زمین شناسی ته نشست، سن کانه زایی، نوع سنگ های میزبان و همراه، دگرسانی سنگ میزبان، ژئومتری ماده معدنی، کانی شناسی و بافت و ساخت ماده معدنی بیشترین شباهت را با کانسار های تیپ بشی - Besshi-type - نشان می دهد.
مقدمه:
کانسار سولفید توده ای مس - نقره گرماب پایین، ×در 290 کیلومتری جنوب شرق شاهرود و در 150 کیلومتری جنوب شرق شهر بیارجمند - منطقه خارتوران - ، در کنار روستای گرماب پایین و اسبکشان واقع می باشد. رخداد این کانه زایی به صورت یک افق معدنی در توالی آتشفشانی- رسوبی کرتاسه پسین دیده می شود. مطالعات زمین شناسی، سنگ شناسی، کانی شناسی، ژئومتری، بافت و ساخت ماده معدنی و مطالعات ژئوشیمی به نظر می رسد، کانه زایی مس - نقره در توالی آتشفشانی- رسوبی در جنوب شرق شاهرود، در اثر فعالیت های آتشفشانی- بروندمی در داخل یک حوضه ریفتی در حال نشست، که توسط رسوبات تخریبی پر می شده است و با نفوذ و خروج ماگما همراه بوده است، به صورت کانه زایی سولفید توده ای مس- نقره آتشفشانزاد رخ داده است.
هدف از این مقاله، تعیین تیپ کانه زایی سولفید توده ای گرماب پایین می باشد. از آنجایی که کانسار گرماب پایین بعد از کانسار سولفید توده ای مس- روی نوده - مغفوری و همکاران، - 1390، به عنوان دومین کانه زایی سولفید توده ای در پهنه ساختاری سبزوار می باشد، مشخص کردن تیپ کانه زایی جهت اکتشاف و یافتن ذخایر جدید بسیار حائز اهمیت است. بدین منظور خصوصیات این کانه زایی از جهات مختلف با تیپ های مختلف نهشته های سولفید توده ای آتشفشان زاد - VMS - مقایسه شده است.
بحث:
زمین شناسی منطقه وکانه زایی:
محدوده معدنی گرماب پایین در قسمت جنوبی پهنه سبزوار، یکی از پهنه های چند گانه خرده قاره شرق ایران مرکزی می باشد، قرار گرفته است. واحد های گسترش یافته در این منطقه از قدیم به جدیدعمدتاً شامل آهک توده ای اربیتولین دار کرتاسه پایین، سنگهای آتشفشانی آندزیتی-×داسیتی و آذرآواری های وابسته، به همراه چرت و رادیولاریت و آهک کرم رنگ گلوبوترونکانادار به سن کرتاسه پسین، گنگلومرای چند زادی متشکل از قطعات آهکی و آتشفشانی کرتاسه - معادل کنگلومرای پالئوسن کرمان - و در نهایت کنگلومرای چند زادی خاکستری با سیمان ضعیف به سن پلیوسن میباشد - شکل . - 1
نمائی از محدوده نقشه های زمین شناسی ساده شده 1/100000 اسبکشان - کهنسال، - 1386، دارین - وحدتی دانشمند، - 1377 و درونه - قائمی و موسوی حرمی، - 1387 به همراه موقعیت کانسار ها و اندیس های منطقه مورد مطالعه: - 1کانسار منگنز نخلک، - 2اندیس مس-منگنز کوه قطربونه، - 3کانسار مس گرماب پایین، - 4 اندیس مس سلم رود، - 5 کانسار کائولن اسبکشان، - 6 اندیس منگنز شمال شرق اسبکشان، - 7 اندیس مس ایزد پناه و - 8 کانسار منگنز کرمی کانه زایی مس- نقره در کانسار گرماب پایین به شکل چینه کران × - stratabound - و چینه سان - stratiform - در جایگاه چینه ای خاصی رخ داده است - ×شکل . - 2 افق کانه دار در منطقه شامل دو زیر افق معدنی کانه دار در کانسار گرماب پایین می باشد،در واحد 1 توالی میزبان، بیشتر شامل آندزیت و آندزیت بازالت است، رخ داده است.
بر اساس تقسیم بندی Franklin et al., - 2000 - نهشته های VMS شامل نهشته های تیپ بایمدال فلسیک - Kuroko type - ، سیلیسیکلاستیک فلسیک - Bathurst type - ، تیپ بایمدال مافیک - Noranda type - ، تیپ پلیتیک مافیک - Besshi type - و تیپ مافیک - Cyprus type - می باشند. این تقسیم بندی بیشتر بر اساس لیتو استراتیگرافی و محیط تکتونیکی ته نششت توالی میزبان می باشد که با بازنگری Piercey, 2011در آن، این رده بندی کامل و به شکل - 3 - ارائه گردیده است.
