بخشی از مقاله
چکیده :
بهینه سازي مصرف انرژي و کاهش آلاینده هاي زیست محیطی یکی از دغدغه هاي اساسی صنایع، خصوصا صنایع نفت، گاز و پتروشیمی است و تاکنون روشهاي گوناگونی چه در مرحله طراحی اولیه و چه در مرحله اصلاح واحدهاي موجود مورد بررسی و استفاده قرار گرفته اند. از آنجا که اصلی ترین راه اتلاف انرژي در پالایشگاه ها سیستم فلرینگ بوده و عمدتا بیشترین میزان آلاینده هاي زیست محیطی نیز از همین سیستم متصاعد می گردد، توجه به بهینه سازي عملکرد و اصلاح این بخش از اهمیت بسزائی برخوردار بوده و هست.
تا به امروز روشهاو راهکارهاي گوناگونی جهت كاهش و یا بازیابی گازهاي ارسالی به فلر ارائه گشته که عمدتا بر روي اصلاح واحدهاي تولید کننده گازهاي ارسالی به فلر معطوف گشته اند. اما می توان به کمک طراحی یک سیستم خاص فشرده سازي گاز، میزان فلرینگ پالایشگاه را بطور چشمگیري کاهش داده و از این طریق گازهایی که تاکنون سوزانده می شدند را جمع آوري و سپس بعنوان خوراك براي سیستم هاي همچون HRSG , Fuel Gas Turbines تبدیل نمود .پیرو این فرآیند آلودگی ناشی از سوختن گازها نیز بطور بسیار محسوسی کاهش خواهد یافت.
این سیستم در قیاس با طرح آماك که هم اکنون در کشور در حال کار است از مقیاس بسیار کوچکتري برخوردار بوده و در واقع گاز فشرده حاصل از این سیستم با فشاري بسیار کمتر مصارفی متفاوت از مصارف محصول آماك را خواهد داشت. لذا سادگی و کارکرد فوق العاده آن سبب گردیده تا بازگشت سرمایه اي 9 ماه را داشته باشد. در این مقاله روشی بمنظور بازیابی گازهاي ارسالی به فلر جهت استفاده مجدد در واحدهاي فرآیندي ارائه گردیده و در واقع سیستمی خاص جهت تطابق هرچه بیشتر با شرایط پالایشگاه گازي و نفتی ایران ارائه گردیده است.
مقدمه
کلمه فلر براي توصیف یک مشعل بی حفاظ - باز - که گازهاي مازاد را می سوزاند به کار برده می شود .این پدیده معمولاً در تأسیسات بالا دستی نفت ،پالایشگاه ها و صنایع پترو شیمیایی و همچنین در واحدهاي شیمیایی به منظور حفظ ایمنی کارکنان و تجهیزات موجود در محل اتفاق می افتد.
سیستم فلر یک جزء بسیار مهم از مفهوم ایمنی پالایشگاه می باشد .هدف اصلی فلر سوزاندن گازهاي هیدروکربنی,ترکیبات ارگانیک فرار و بخارات حاصل از احتراق به اتمسفر می باشد.بدون دود کردن شعله فلر با استفاده از بخار زدن,گاز سوخت انجام می گیرد.فلرهاي با ارتفاع زیاد براي جریان زیاد گاز و فلرهاي با ارتفاع کم همراه با محفظه احتراق همانند زباله سوزها جهت سوزاندن گازهاي غیر سمی استفاده می شوند.آشفتگی شعله فلر باعث پدیده برگشت شعله خواهد شد که جهت جلوگیري از آن استفاده الزامی می باشد.
گازهاي فلر شامل محصولات باارزشی می باشد که می توان توسط سیستم هاي بازیافت مدرنی جمع آوري ,فشرده و خنک نمود و بعنوان گاز سوخت پالایشگاه و نیروگاه ها استفاده نمود صاحبان صنایع و کارخانجات و کلیه مراکزي که در انجام فعالیت هاي خود با محیط زیست در ارتباط می باشند، بایستی طرح هایی به منظور واکنش به وضعیت هاي اضطراري همچون سیل، زلزله، انتشار مواد شیمیایی و هسته اي را مدنظر داشته باشند. مواقع اضطراري موقعیت هایی ناگهانی می باشند که در آن مواد خطرناك و سایر موادي که می توانند اثرات منفی جدي بر روي سلامتی و ایمنی افراد و محیط زیست ایجاد کنند، آزاد شده و یا رها شدن آنها قریب الوقوع باشد و در پی این حادثه عواقب زیان بار بر روي سلامتی افراد و محیط زیست حادث شود.
طرح واکنش در شرایط اضطراري برنامه کامل و دقیقی از مجموعه اي از فعالیت هاي گروهی و اجتماعی در جهت مهار و به حداقل رساندن اثرات یک حادثه غیر مترقبه می باشد که مستلزم تدابیر اصلاح کننده فوري فراتر از حد معمول و طبیعی آن بوده تا بدین وسیله از جان انسان ها حفاظت شده ، جراحات به حداقل برسد و توانایی مهار حادثه حالت مطلوب یافته و آسیب به محیط زیست و اموال نیز کاهش یابد. این طرح ها بایستی خطرات بالقوه را شناسایی نموده، سیستم هاي مربوط به پیشگیري از حوادث را ایجاد نموده و مکانیسم هاي مناسب جهت به حداقل رساندن خطرات و آسیب حاصل از بروز این حوادث را ارائه نماید.
اقدامات مؤثر در کاهش فلرینگ :
اقدامات مؤثر در کاهش فلر منوط به عوامل مختلف نرم افزاري و سخت افزاري می باشد که در ذیل به تعدادي از آنها اشاره می شود :
-1 در درجه اول ،باید شرایط واحدهاي فرآیندي بگونه اي تنظیم شوند که در شرایط عادي ،کمترین مقدار فلرینگ را داشته باشیم
- تنظیم صحیح شیر کنترلهاي فشار بب،پایش دوره اي شیرهاي اطمینان ،شناسایی گلوگاههاي ایجاد فلرینگ در واحدها ،مانیتورینگ میزان فلرینگ واحد ها تا حد ممکن - و در یک کلام پیشگیري از فلرینگ در شرایط عادي .
-2 در مرحله بعد ،چنانچه به هر دلیلی وجود فلرینگ در شرایط عادي اجتناب ناپذیر باشد ،استفاده از سامانه هاي بازیافت گازهاي فلر کمک شایانی به کاهش هزینه هاي ناشی از فلرینگ می نماید .این سامانه ها که عمدتاً بر مبناي استفاده از کمپرسورها یا اجکتورهاي گازي و یا اجکتورهاي مایع استوار هستند ،کمک می کنند تا بخش عمده گازهاي ارسالی به فلر بازیافت شده و از آن بعنوان سوخت واحدها استفاده شود.در برخی مجتمع هاي پتروشیمی ،حتی پتانسیل بازیافت ترکیبات با ارزش مثل اتان و اتیلن و پروپان و بوتان از گاز فلر وجود دارد که می توانند بعنوان سوخت و یا حتی خوراك مجتمع استفاده بشوند .
بهینه سازي مصرف انرژي و کاهش آلایندهاي زیست محیطی یکی از دغدغه هاي اصلی صنایع نفت،گاز و پتروشیمی می باشد . امروزه با گسترش صنعت پالایش و فرآوري نفت و گاز در کشور و با عنایت به این امر که کشور ما در میان تولیدکنندگان آلاینده هاي هیدروکربنی ناشی از از سوزاندن گاز در فلر و یا تخلیه آن به محیط زیست ،رتبه سوم را در جهان داراست .تدوین یک برنامه جامع و اجراي پژوهش هایی در راستاي کاهش این معضل امري ضروري می باشد .از آنجاییکه اصلی ترین راه اتلاف انرژي در پالایشگاه هاي گاز سیستم فلرینگ بوده و عمدتاً بیشترین میزان آلاینده هاي زیست محیطی نیز از همین سیستم متصاعد می گردد ،توجه به بهینه سازي عملکرد و اصلاح این بخش از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد .
تا کنون روش ها و راهکارهاي گوناگونی جهت کاهش و یا بازیابی گاز هاي ارسالی به فلر ارائه گردیده است که عمدتاً بر روي اصلاح واحدهاي تولید کننده گازهاي ارسالی به فلر معطوف گشته است .
در شرکت ملی گاز ایران ،یکی از راهکارهاي اساسی جهت ارتقا وضعیت زیست محیطی در راستاي دستیابی به توسعه پایدار و بهینه سازي مصرف انرژي به منظور ایجاد ارزش افزوده بیشتر در پالایشگاههاي گاز کشور به عنوان عمده ترین منابع انتشار آلاینده هاي هوا و گازهاي گلخانه اي در این شرکت ،توجه به موضوعات مختلف فنی ،عملیاتی و ملاحظات HSEفلرها به منظور کاهش و بازیابی گازهاي ارسالی به مشعل و در نهایت جلوگیري از انتشار آلاینده ها و گازهاي گلخانه اي می باشد .
اقدامات انجام شده در پالایشگاه چهارم مجتمع گاز پارس جنوبی :
بهینه سازي مصرف انرژي و کاهش آلایند ه هاي زیست محیطی یکی از دغدغه هاي اصلی صنایع اصلی نفت ،گاز و پتروشیمی می باشد .از آنجاییکه اصلی ترین راه اتلاف انرژي در پالایشگاههاي گاز سیستم فلرینگ بوده و عمدتاً بیشترین میزان آلاینده هاي زیست محیطی نیز در همین سیستم متصاعد می گردد ،توجه به بهینه سازي عملکرد و اصلاح این بخش از اهمیت بسزایی برخوردار می باشد .لذا در راستاي کاهش فلرینگ در پالایشگاه چهارم مجتمع گاز پارس جنوبی برنامه هایی در دست اجرا می باشد که به شرح تفصیلی آن می پردازیم :
-1 اجراي راه حل دائمی مسیر احیا در واحد نم زدائی
