بخشی از مقاله
چکیده
هر ساله هزینه هنگفتی براي تثبیت دامنه هاي لغزشی کنار جاده، به روش ژئوتکنیک صرف می شود. امروزه این روش توسط روش زیست مهندسی که داراي هزینه هاي بسیار پایین می باشد، جایگزین شده است. براي این امر نیاز به دانستن خصوصیات زیست فنی گونهها است. لذا در این مطالعه به بررسی خصوصیات زیست فنی ریشه - تعداد ریشه، نسبت سطح ریشه به خاك و مقاومت کششی ریشه - در گونه توسکاي ییلاقی پرداخته شد.
بدین منظور تعداد 8 پایه درختی به طور تصادفی انتخاب و روش دیواره پروفیل براي اندازه گیري ویژگی هاي زیستی مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که نسبت سطح ریشه به سطح خاك با افزایش عمق کاهش می یابد و بیش از %90 ریشه ها در 80 سانتی متر اولیه حضور دارند.
حداکثرعمق ریشه دوانی 100 سانتی متر است و میزان ریشه با افزایش عمق کاهش می یابد. آزمون همبستگی اسپرمن اختلاف معنی دار بین نسبت سطح ریشه به خاك با قطربرابر سینه درخت وشیب دامنه را نشان نداد. میانگین مقاومت کششی 16/29 مگاپاسکال بود و مقاومت کششی ریشه ها با افزایش قطرآنها به صورت توانی کاهش می یابد. نتایج حاصله باعث افزایش آگاهی در مورد ویژگیهاي زیست فنی این گونه جنگلی می گردد.
مقدمه
%10 از کل هزینه هاي جاده سازي به حفاظت و نگهداري جاده ها اختصاص دارد، اما عملاَ هزینه صرف شده براي این کار بیشتر از این مقدار است. جاده ها همواره در معرض تخریب توسط دامنه هاي لغزشی هستند، بنابراین براي کاهش هزینه حفاظت و نگهداري ناگزیر به تثبیت دامنه ها هستیم. روش سنتی تثبیت دامنه استفاده از سازه هاي ژئوتکنیک است اما امروزه این روش پر هزینه را می توان با روش زیست مهندسی که داراي هزینه هاي بسیار پایین تر است جایگزین کرد. استفاده از گیاهان به منظور پایدارسازي شیب و کنترل فرسایش زیست مهندسی نامیده می شود
استفاده از زیست مهندسی داراي مزایاي فراوانی می باشد ازجمله:
- این قبیل پروژهها کمتر نیازمند ماشین الات سنگین هستند بنابراین هزینه و اثرات منفی ناشی از کاربرد اینگونه وسائل کاهش می یابد.
- استفاده از زیست مهندسی در مراحل اولیه ایجاد فرسایش موجب صرفه جویی در هزینه ها و حداقل اثرات منفی به جاده و تاسیسات اطراف آن می شود.
- استفاده از گیاهان بومی موجب صرفه جویی در هزینه می شود. تنها هزینه مصرفی، هزینه تهیه، جا به جایی و مستقرکردن میباشد.
- زیست مهندسی در مناطق حساس و پرشیب که ماشین آلات توانایی کار کردن ندارند قابل اجرا است.
- بررسی سازه هاي زیست مهندسی در طی سال هاي متمادي نشان داده که علاوه بر پایدار بودن این سازه ها در ابتداي استقرار، با گذشت زمان بر پایداري آنها افزوده می شود. علاوه براین در صورت صدمه دیدن این سیستم ها توانایی خود تجدیدي دارند.
- بعد از استقرار، ریشه گیاهان شروع به مسلح سازي و خارج کردن رطوبت اضافی خاك می نماید که این عامل کلید پایداري بلند مدت دامنه می باشد.
- زیست مهندسی علاوه بر کارکرد فنی، موجب زیبایی منظر و حفظ رویشگاه و زیست گاه می گردد. - . - Lewis, 2000 گرچه این روش براي دامنه هاي با لغزش سطحی مناسب است اما در دامنه هاي داراي لغزش عمقی بکار بردن تلفیقی این دو روش نسبت به تنهایی به کار بردن روش ژئوتکنیک نتیجه بسیار بهتري دارد. براي امر زیست مهندسی نیاز به دانستن خصوصیات زیست فنی گونه ها داریم.
مواد و روش ها
این مطالعه در سري 1پارسل 3جنگلهاي تنیان که یک منطقه لغزشی است انجام گرفت. تعداد 8 پایه درختی به طور تصادفی انتخاب شد. در فاصله یک متري از طوقه درخت، پروفیلی به عرض 120 و طول 80 وبه عمق رسیدن به انتهاي ریشه حفرشد
در دیواره رو به درخت افق هاي 10 سانتی متري جدا شد در هر افق تعداد ریشه و قطر ریشه اندازه گیري شد و ریشه هاي عمق 25-35 براي تست مقاومت کششی ریشه برداشت شد - عبدي، . - 1388 مقاومت کششی این ریشه ها با دستگاه اینسترون استاندارد تست شد.
نتایج
پراکنش RAR در رابطه با عمق
نتایج پژوهش نشان داد که شاخص RAR با افزایش عمق خاك کاهش می یابد. نمودارشکل - 1-1 - گویاي این کاهش در یکی از نمونه ها است.
نمودار:1-1 تغییرات RAR در رابطه با عمق
همان طور که در جدول - 1-1 - مشاهده می شود بیش از RAR %90 در عمق کمتر از 80 سانتی متر رخ می دهد.
میانگین تعداد ریشه در هر افق
نتایج نشان داد که تعداد ریشه با افزایش عمق کاهش می یابد نمودار - 2-1 - تغییرات میانگین تعداد ریشه در هر افق خاك را در رابطه با عمق نشان می دهد.
نمودار:2-1 تغییرات میانگین تعداد ریشه در رابطه با عمق
عمق نفوذ ریشه
همان طور که درجدول - 2-1 - نشان داده است حداکثر عمق نفوذ ریشه در پروفیل ها 100سانتی متر و حداقل عمق نفوذ 70 سانتی متر است.
جدول : - 2-1 - عمق نفوذ ریشه در پروفیل ها
ارتباط بین قطر درخت و RAR
جدول - 3-1 - همبستگی بین RAR با قطر درخت و شیب دامنه را نشان می دهد با توجه به جدول بین RAR و این دو پارامتر ارتباط معنی داري وجود ندارد و همبستگی بین RAR و قطر درخت ضعیف و RAR با شیب دامنه قوي است.
جدول - : - 3-1 ارتباط بین شاخص RAR با قطر برابر سینه درخت و شیب دامنه
