بخشی از پاورپوینت
اسلاید 3 :
نشاط ،سلامت،آمادگی جسمانی ،حوصله کار در سایه ورزش عمومی و همگانی تامین می شود .
مقام معظم رهبری
اسلاید 4 :
عنوان :دوپینگ خونی و دستکاری خون برای افزایش عملکرد در ورزش
اسلاید 5 :
دوپینگ خونی چیست؟
در این نوع دوپینگ ورزشکاران خون خود یا دیگری را گرفته و آن را نگه می دارند و پیش از مسابقه آن را دوباره به بدنشان تزریق می کنند تا شمار گلبول های قرمز خود را افزایش دهند.
در بدن گلبولهای قرمز اکسیژن را از ریه به تمام نقاط بدن می برند هر چه اکسیژن بیشتر به عضلات برسد استقامت افزایش پیدا میکند بنابراین ورزشکار سریعتر و طولانی تر می تواند فعالیت کند اما قوانین دوپینگ خونی را ممنوع کرده است.
شایعترین نوع دوپینگ خونی شامل تزریق اریتروپوئتین (EPO)، تزریق مواد شیمیایی مصنوعی که میتوانند اکسیژن را حمل کنند، و انتقال خون است که همه آنها بر اساس فهرست مواد و روشهای ممنوع سازمان جهانی ضددوپینگ (WADA) ممنوع شدهاند.
اسلاید 6 :
EPO به طور طبیعی در بدن تولید میشود. این هورمون بوسیله کلیهها تولید میشود و باعث میشود که مغز استخوان برای تولید سلولهای قرمز تحریک شود. سلولهای قرمز خون اکسیژن را در خون حمل و نقل میکنند، بنابراین هر افزایشی در شمار این سلولها میزان اکسیژنی که خون میتواند به عضلات بدن حمل کند، تشدید میکند. نتیجه نهایی استقامت بیشتر فرد خواهد بود.
دوپینگ خونی با افزایش فراهمآوری اکسیژن به عضلات در حال فعالیت، خستگی را کاهش میدهد. این کار حداکثر نیرویی را که عضلات تولید میکنند، افزایش نخواهد داد، بلکه به عضلات اجازه خواهد داد که برای مدت درازتری کار بیشتری انجام دهند.هنگامی که اریتروپوئیتین به دلایل مشروع پزشکی مورد استفاده قرار میگیرد، به درمان کمخونی ناشی از سرطان یا بیماری کلیوی کمک میکند.
اسلاید 7 :
در روش دوپینگ با انتقال خون، خون فرد را میکشند و آن را برای چند ماه ذخیره میکنند تا زمانی که بدن این خون را جایگزین کند. بعد پیش از مسابقات، ورزشکار دوباره خون ذخیرهشده را به خود تزریق میکند.
نتیجه کار مشابه تزریق اریتروپوئیتین است استفاده از اریتروپویتین اگزوژن Exogenous Erythropietin و یا تزریق خون برای افزایش کارایی ورزشی در ورزشهای استقامتی مدت ها پیش تحت بررسی بوده است که هر دو تکنیک یادشده ( دوپینگ خون ) نامیده می شود.
این روش برای اولین بار در المپیک مونترال ۱۹۷۶ توسط یکی از دوندگان فنلاندی به کار گرفته شد. روش دوپینگ خونی بدین ترتیب است که چند روز قبل از مسابقه ورزش کار به ارتفاع بلندی برده می شود و به علت بلندی و کاهش فشار اکسیژن خون شریانی ، ماده ای به نام اریتروپویتین آزاد شده ،افزایش غلظت هموگلوبین وهماتوکریت باعث افزایش دریافتی اکسیژن در بافت های عضلانی در حال فعالیت و همچنین باعث بهبود ظرفیت هوازی و استقامتی عضلانی می شود. – افزایش سلولهای قرمز خون.
اسلاید 8 :
WADA میگوید با به کارگیری روش شناسایی اریتروپوئیتین در سال ۲۰۰۰ دوباره گرایش به تزریق خون برای انجام دوپینگ افزایش یافته است.
این افزایش قدرت با دوپینگ خونی ممکن است به معنای تفاوت میان مدال طلا و نقره باشد، یا شکستن یا نشکستن یک رکورد جهانی باشد.
ورزشهایی که بیش از همه در معرض دوپینگ خونی هستند، دوهای استقامت از ۸۰۰ متر به بالا،شنای در مسافات طولانی، دوچرخهسواری، و نیز شاید قایقرانی
اسلاید 9 :
تکنیکهایی که می تواند دوپینگ خون را در ورزشکاران مشخص کند شامل : جداسازی انواع گلبولهلی قرمز ( جهت بررسی تزریق خون فرددیگر به ورزشکار ) و سن گلبولهای قرمز ( جهت بررسی تزریق خون فرد به خودش ) است . در ضمن این تکنیکها بسیار وقت گیر و گران است .
معمولا ” از دست دادن آب بدن (دهیدراتاسیون) در ورزش هم باعث افزایش هماتوکریت می شود افزایش هماتوکریت به بیش از ۵۵ درصد احتمال خطر سندرم افزایش چسبندگی خون ، سکته ، نارسایی قلبی و حتی مرگ را بالا می برد.
ورزشکاران جوانی که از دوپینگ خون استفاده می کنند در معرض خطر بالائی برای ابتلا به سندرم هایپرویسکوزینه ( افزایش غلظت خون ) قرار دارند از آنجا که میزان تعریق در این افراد یالاتر است خطر دهیدراتاسیون و به دنبال آن ابتلا به سندرم هایپرویسکوزینه در این افراد به دنبال ورزش بالا می رود.
اسلاید 10 :
دوپینگ خون همچنین ریسک عفونتهایی چون ایدز ( HIV ) و هپاتیت ( HBV ) را افزایش می دهد . پزشکانی که ورزشکاران استقامتی را تحت کنترل دارند باید ورزشکاران را از خطر استفاده از دوپینگ خون یا اریتروپویتین ( Epo ) مطلع سازند.
دوپینگ با خون دیگری چیست؟ گرفتن خون از دیگری ذخیره کردن آن وبعد تزریق آن خون قبل از فعالیت ورزشی.
در سال ۲۰۰۴ روشد برای تشخیص دوپینگ با خون دیگری پیدا شد بنابراین ورزشکاران به روشی دیگر برای دوپینگ روی می آورند یعنی ذخیره خون خودشان به مقدار زیاد وتزریق دوباره آن به خودش پیش از فعالیت ورزشی. وادا آژانس بین المللی مبارزه با دوپینگ آزمایش جدیدی را ابداع کرده که اساس آن بررسی دقیق این سلولهاست روشهای دوپینگ همراه با پیشرفت علم بهروز میشود
اسلاید 11 :
سریعتر بالاتر، قویتر ژنتیکتر
ورزش > دیگر ورزشها – شاید در آینده نزدیک، دیدن مامور کنترل دوپینگی که با یک ظرف کوچک بهدنبال بازیکنان به رختکن میرود، بیشتر از اینکه روح جوانمردی را در ورزش تقویت کند، یادآور خاطرات گذشته باشد.
دوپینگ در ورزش، همپا با شکستهشدن رکوردها، بالارفتن تواناییهای تکنیکی ورزشکاران و برداشتهشدن مرزهایی که پیشتر نمادی از محدودیت نوع بشر بودند پیشرفت میکند. و حالا پس از استروئیدها که بهتازگی رسواییهای بیشتری از ورزشکاران به خاطر استفاده از آنها شنیده میشود، نوبت به روشی پیچیده، بنیادی و واقعا نگرانکننده رسیده است؛ دوپینگ ژنتیک.
بر خلاف روشهای قبلی دوپینگ، در این روش، ورزشکار داروی خاصی به بدنش وارد نمیکند بلکه با استفاده از روشهای ژندرمانی که برای بیماریهای خاصی مورد استفاده قرار میگیرند، ساختار ژنتیک خود را بهگونهای هدفمند تغییر میدهد. با وجود اینکه استفاده از این روش هنوز رسما گزارش نشده است و بیشتر در سطح حیوانات آزمایشگاهی آزمایش شده، سازمانهای ضددوپینگ در سراسر جهان پیشاپیش استفاده از آن را ممنوع کردهاند. آژانس جهانی ضددوپینگ در سال ۲۰۰۴ استفاده از این روش را ممنوع اعلام کرد.
اسلاید 12 :
با این حال در سالهای اخیر ۲مورد استفاده از این روش گزارش شده است. ۴سال پیش، توماس اشپرینگاشتاین، مربی دوومیدانی آلمانی به خاطر استفاده از رپوکسیژن برای بالابردن توان شاگردانش دادگاهی شد. با استفاده از این روش درمانی، گلبولهای قرمز بیماران مبتلا به کمخونی بیشتر میشود و وقتی که پای ورزشکاران فریبکار در میان باشد، گلبول قرمز بیشتر یعنی گردش بیشتر اکسیژن در خون و بالارفتن توان بدن. این اقدام اشپرینگاشتاین را آغاز عصر دوپینگ ژنتیک میدانند. در المپیک پکن هم یک متخصص چینی به یک خبرنگار آلمانی که خود را مربی شنا جا زده بود، تزریق سلولهای بنیادی را پیشنهاد کرده بود.
با این حال دانشمندان معتقدند استفاده از این روشها فعلا امکانپذیر نیست. یکی از اهداف احتمالی بیشتر روشهای دوپینگ ژنتیک، «فاکتور رشد شبه انسولین یک» است؛ دلیل آن هم ساده است؛ این هورمون تأثیر مستقیمی روی رشد ماهیچهها دارد. البته تا آنجا که مسئله ژن مطرح باشد، احتمال دوپینگ هم در ابعاد مختلف مطرح است.
اسلاید 13 :
زمینه کار میکنند حمایت میکند. برخی روشها برای شناسایی دوپینگ ژنتیک، بررسی موارد بهجامانده از دستکاری ژنتیک است اما بررسی و شناسایی این موارد بسیار سخت است و بهسرعت در بدن از بین میروند. بنابراین حتی اگر نسل اول آزمایشهای شناخت دوپینگ ژنتیک موفق باشند، نمیتوان امیدواری چندانی به موفقیت همیشگی آنها داشت. به جای این روشها، دانشمندان بهدنبال شناسایی تغییرات دیگری هستند که این روشها در بدن ایجاد میکنند. برای نمونه افزایش فاکتور رشد شبه انسولین یک، باعث بالارفتن سطح اسیدهای چرب بدن میشود.
به زبانی سادهتر میتوان گفت دانشمندان وقتی که به ورزشکاری مظنون شوند، به جای اینکه دنبال ژنهایی که احتمالا تغییر یافتهاند بگردند، تأثیرات جانبی روشهای دوپینگ ژنتیک را در بدن او جستوجو میکنند؛ یعنی حتی اگر ورزشکار دوپینگی تغییراتی شیمیایی در داروهای نیروزا ایجاد کند تا در آزمایشها نامرئی بماند، نمیتوانند اثرات آن را هم پاک کند. با این شیوه آزمایش حتی میتوان روشهای فعلی دوپینگ مانند روشهای هورمونی یا استروئیدی را هم تشخیص داد. البته دانشمندان امیدوارند ورزشکاران به خاطر چیزی بالاتر از آزمایشهای پیشرفته، از دوپینگ ژنتیک صرفنظر کنند.
اسلاید 14 :
ژندرمانی که از آن برای دوپینگ ژنتیک استفاده میشود هنوز به تکامل نرسیده است و استفاده از آن، ریسک زیادی را متوجه ورزشکاران میکند. برای نمونه برخی بیماران که به خاطر ناکارآمدی سیستم ایمنی خود از ژندرمانی استفاده میکنند مبتلا به سرطان خون میشوند. سال گذشته در مقالهای که در مجله علمی ساینس منتشر شد، درباره این روش جدید دوپینگ اینطور نوشته شده بود: «ورزشکاران و مربیانی که دانش کمی از ژنتیک دارند به غلط دستاوردهای بهاصطلاح علمیای را که در مجلات ورزشی تبلیغ میشوند جدی میگیرند. وقتی که علم هنوز در پروسه تکمیلشدن است، وقتی که سلامت افراد ممکن است به خاطر استفاده از روشهایی که هنوز بهصورت علمی اثبات نشدهاند به خطر بیفتد و مخصوصا وقتی که بهصورت کلی، دانش بشری درباره علم ژنتیک پایین است تبلیغات، نگرانکننده هستند
اسلاید 15 :
اریتروپویتین
به افزايش گلبول هاى قرمز (Erythrocythemia )منظوربااستفاده از روش هاى مصنوعى و به افزايش توانائى حمل اکسیژن خون و متعاقب آن افزايش قابليت دريافت اکسیژن توسط عضلات،دوپينگ خون گفته مى شود. هدف از اين کار، افزايش توانائى حمل اکسیژن در خون و بنابراين افزايش قدرت استقامتی آن شخص مى باشد.
موارد مصرف : اريتروپويتین برای درمان کم خونی ناشی از فقدان
اريتروپويتين درنارسايي مزمن كليو ي بكار مي رود.
مكانيسم اثر: اين دارو با تحريك گيرنده هاي خود در سلول ها ي مادرمولدگويچه ها ي قرمز در مغز استخوا ن، تكثير وتمايز اريتروئيدها راتحريك مي كند.
اسلاید 16 :
فارماكوكينتيك : پس از تزريق وريدي به بيماران داراي نارسايي كليو ي،نيمه عمردارو حدود 6 4 ساعت مي باشد. بخش ناچيزي از دارو درگويچه ها ي قرمز واندكي نيز در كبد متابوليزه و بخش ي ازطريق كليه هادفع مي شود.
موارد منع این دارو ها :این دارو ها در مبتلایان اریتروئید و زیادی کنترل فشار خون نباید مصرف شود
عوارض جانبی :عوارض جانبی این دارو عبارت اند از : افزایش فشار خون یا بیشترشدن آن بصورت وابسته به مقدار مصرف ، افزايش ميزان پلاكت ها بصورت وابسته به مقدارمصرف كه با ادامه درمان برگش تپذيراست ، علائم شبه آنفلونزا و آنافيلاكسي .
تداخل هاي داروئي : در صورت مصرف همزمان اين دارو با داروهاي مهاركننده آنزيم مبدل آنژيوتانسين يا تجويز آن درافرادي كه كليرانس پتاسيم آنان كاهش يافته ، خطر بروز زيادي پتاسيم خو ن افزايش مي يابد. اين دارو با بالا بردن غلظت هموگلوبين ، اثر داروهاي موثر در آنژين صدري را افزايش مي دهد.
اسلاید 17 :
هشدارها:
- در صورت ابتلاي بيمار به بيماري ايسكميك عروقي ، ترومبوسيتوز،سابق ه تشنج ،بيمار يها ي بدخيم ونارسايي مزمن كبدي بايد با احتياطمصرف شود.
-قبل و در طو ل درما ن با اي ن دارو، فشارخون، هموگلوبين و الكترولي تها بايد دقيقاكنترل شوند.
-ساير عوامل ايجاد كننده كمخوني درنارسايي مزمن كليوي مثل كمبود آهن يافولاN يا ويتامينB12 بايد تصحيح شوند.
-در صورتي كه در هنگام مصرف دارو،درد مداوم شبه ميگرني بروز كرد، علامت افزايش شديد و ناگهان ي فشار خون
ميباشد.
-اين دارو ممكن است مقدار مورد نيازهپارين را افزايش دهد.
-وجود همزمان عفونتها يا بيماريهاي التهابي ممكن است موجب تغيير پاسخ درماني به اين دارو شود
اسلاید 18 :
نکات قابل توجه :
-در صورتي كه فشارخون بيمار كنترل نگرديد، مصرف اين داروبايد قطع شود.
-در طول مدت مصرف اين دارو، درصورت نياز بايد مكمل آهن مصرف شود.
-در صورتي كه تزريق وريدي اين داروبا سرعت كم حداقل در عرض 5دقيقه انجام شود، احتمال بروز علائم شبه آنفلوآنزا كاهش مي يابد.
-مقدار دارو در تزريق زيرجلد ي معمولا 30 20 % كمتر از مقدار تزريق وريدي دارواست و اين نكته بايد هنگام تغييرا ت مصرف دارو در نظر گرفته شود. حداكثرحجم مجاز اين دارو كه مي توان بصورت زيرجلدي در يك ناحيه تزريق نمود، 1ميلي ليتر است .
-در صورت كمبود آهن، مسموميت باآلومينيوم يا عفونت، اثر دارو به شدت كاهش مي يابد.
اسلاید 19 :
مقدار مصرف : اریتروپویتین به دو شکل اپویتین آلفا و بتا موجود است . هر چند اثربخشي باليني اي ن دو شكل يكسان است ، امامقدار مصرف آنها متفاو ت است .
• الف : اپويتين آلفا:كم خوني ناشي از نارسايي مزمن كليو يدر بيماران تحت همودياليز:
بزرگسالان :
از راه تزريق زيرجلدي ياتزريق داخل وريدي در ابتدا units/kg 50 سه بار در هفته كه براساس پاسخ ايجادشده هر 4 هفته units/kg 25 به مقدار قبلي افزوده مي شود. اگر ميزان افزايش هموگلوبين از حد 2g/100ml درماه تجاوزكرد، بايد دفعات تجويز دارو به 2 بار درهفته كاهش يابد. حداكثر مقدارمصرف units/kg 600 در هفته و در 3 مقدار منقسم مي باشد. مقدار تجويزنگهدارنده وقت يغلظت هموگلوبين به g/100ml 12 10 رسيد( units/kg 300100 )در هفته است كه در 2-3مقدار منقسم مصرف مي شود.
کودکان فقط از طریق داخل وریدی :
مقدار مصرف اولیه مشابه بزرگسالا ن است، ولي مقدار مصرف نگهدارنده )وقتي غلظت هموگلوبين به g/100ml 11 9/5 رسيد( در كودكا ن با وزن كمتر از 10 كيلوگر م، units/kg 150 75 ، سه بار درهفته ،كودكا ن با وزن بين 30 10 كيلوگر م، units/kg 150 60 ، سه
بار در هفته، وكودكا ن با وزن بيش از 30 كيلوگرم، units/kg 100 30 ، سه بار در هفته مي باشد.
اسلاید 20 :
کم خونی ناشی از نارسایی مزمن کلیوی در بیماران بزرگسال تحت دیالیز صفاتی
از راه تزريق زيرجلدي يا تزري ق داخل وريدي در ابتدا units/kg 50 دوبار در هفته كه براساس پاسخ ايجاد شده هر 4
هفته units/kg 25 به مقدار قبلي افزوده مي شود.مقدار مصرف نگهدارنده )وقتي غلظت هموگلوبين به ml kg/100 12-10 رسيد( units/kg 100 50 در هفته، در دو مقدارمساوي منقسم مي باشد.
کم خونی علامتی شدید با منشا ء کلیوی بیماران بزرگسالی که هنوز تحت دیالیز قرار نگرفته اند :
ترجيحااز راه تزريق زير جلدي در ابتدا units/kg 50 و 3 بار در هفته كه براساس پاسخ ايجاد شده هر 4 هفته units/kg 25 به مقدار قبلي افزوده مي شود. حداكثر مقدارتجويز units/kg 600 در هفته در 3 مقدار منقسم
مي باشد. مقدار مصرف نگهدارنده وقتي غلظت هموگلوبين به12g/100ml10 رسيد( units/kg 300 50 در هفته است كه در 3 مقدارمنقسم توصيه مي شود.
