پاورپوینت توضیحات جامع در خصوص تأثیرات سلولی و بافتی نماتدها روی گیاهان، انواع روش های کنترل نماتدهای انگل گیاهی

بخشی از پاورپوینت

اسلاید 2 :

هدف این جلسه (جلسه هفتم)

توضیحات جامع در خصوص تأثیرات سلولی و بافتی نماتدها روی گیاهان، انواع روش های کنترل نماتدهای انگل گیاهی

اسلاید 3 :

1- اثرات تخریبی
جنس هایی مثل Paratylenchus تنها از یک سلول تغذیه می کنند و آسیب کمی می زنند.
برخی مثل Helicotylenchus علاوه بر سلولی که تغذیه می کنند به چند سلول مجاور نیز آسیب می رسانند.
Belonolaimus سلول های بیشتری از دو تای قبل را تخریب می کند.
Anguina به علت صدمه زدن به مریستم، حالت غیرطبیعی به اندام ها می دهد و برگ ها را زیگزاگی می کند.
Aphelenchoides از بافت مزوفیل برگ ها تغذیه می کند. مثلاً روی برگ داوودی لکه زاویه ای ایجاد می کند.
Ditylenchus اثرات عمومی بیشتری دارد و باعث تجزیه پکتات کلسیم که عامل اتصال سلول ها به هم است گردیده و سلول ها حالت اسفنجی پیدا می کنند. علاوه بر کوتولگی، باعث کلفت شدن اندام آسیب دیده یا ساقه ها می شود.
تأثیرات سلولی و بافتی نماتدها روی گیاهان

اسلاید 4 :

Trichodorus باعث کلفت شدن ریشه می شود. چون در ناحیه طویل شدن ریشه به خصوص ریشه های فرعی تغذیه می کند و رشد ریشه را متوقف می کند و ریشه های فرعی کلفت نیز ایجاد می کند.

Xiphinemaناقل ویروس و اکتوپارازیت است و روی میزبان و فقط در نوک ریشه گال ایجاد می کند.

از نماتدهای دیگر که ممکن است روی ریشه گال ایجاد کند Hemicycliophora است که از نماتدهای حلقوی می باشد.

نماتد گره ریشه Meloidogyne نیز گال ایجاد می کند.

Pratylenchus، Hirschmaniella و Radopholus در ریشه زخم ایجاد می کنند و سلول های پوست ریشه را تحت تأثیر قرار می دهند.

اسلاید 5 :

1- نفوذ استایلت به سلول هاست که مقدار تخریب بستگی به نوع سلول دارد.

2- مهاجرت نماتدها داخل بافت های گیاهی است. مهاجرت چه به صورت بین سلولی و چه درون سلولی، باعث تخریب مکانیکی می گردد. لازمه مهاجرت این است که تیغه میانی سلول و دیواره سلول تخریب شود که با فشار استایلت و آنزیم هایی مثل سلولازها و پکتینازها انجام می گیرد.
الف) تخریب مکانیکی

اسلاید 6 :

3- وقتی ریشه آسیب می بیند ترشحات بیشتر می شود و نوع ترشحات هم متفاوت است.
مثلاً : در ریشه های گوجه فرنگی آلوده به نماتد گره ریشه، مواد کربوهیدراتی داخل ریشه کاهش پیدا می کند و مواد بیشتر به بیرون از ریشه نشت می کنند. وقتی مواد قندی بیرون بروند باعث جذب قارچ هایی مثل ریزوکتونیا می شوند. چون قارچ ها نسبت به کربن هتروتروف اجباری هستند نمی توانند کربن مورد نیاز خود را تولید کنند و باید از منبع دیگری به دست بیاورند.

اسلاید 7 :

1- نماتد با ترشحات خود سبب بیماری زایی می شود. ایجاد سلول های تغذیه ای و لوله های تغذیه ای نماتدها در سلول ها برای برداشت دقیق تر مواد، در اثر ترشحات نماتد می باشد. این ترشحات تراوایی دیواره ی سلول گیاهی را تغییر می دهند و باعث افزایش سطح غشا و همچنین افزایش تراکم سیتوپلاسم می گردند.

2- از اثرات دیگر فیزیولوژیکی، هیپرتروفی (رشد بیش از حد حجم سلول) و هیپرپلازی (افزایش تعداد سلول ها بیش از حد طبیعی) و ایجاد گال می باشند.

3- مورد دیگر، تقسیم هسته سلول بدون تقسیم سیتوپلاسم است.
ب) اثرات فیزیولوژیکی

اسلاید 8 :

4- تخریب فعالیت مریستم، تغییر در فتوسنتز و تغییر توزیع مواد حاصل از فتوسنتز در ریشه و قسمت های هوایی، افزایش تنفس، افزایش تعریق و تعرق، تغییر در سطوح هورمون مثل افزایش تولید اکسین در بافت های گال و کارهای دفاعی از موارد دیگر می باشند.
مثلاً در گوجه فرنگی آلوده به M. incognita، هورمون های سیتوکینین و جیبرلین در ریشه ها کاهش می یابد.

اسلاید 9 :

در اثر آلودگی به نماتد مخصوصاً در محل تغذیه ای نماتد، یک سری از ژن ها بیشتر بیان می شوند (Up regulated) و تعدادی دیگر از ژن ها کمتر بیان می شوند (Down regulated) .
(Proteinase Inhibitors ) PIs موادی هستند که نماتد برای آلودگی تولید می کند. به هنگام بیماری زایی، ژن های مربوط به این مواد فعال می شوند.
ج) تأثیر بر روندهای مولکولی

اسلاید 10 :

ویروس های گیاهی متعددی توسط نماتدها منتقل می شوند. دو راسته Dorylaimida و Triplonchida دارای جنس های نماتد انگل گیاهی هستند که ناقل ویروس می باشند.
دامنه میزبانی ویروس ها و نماتدها وسیع است.
ویروس در Longidorus بین ادونتواستایلت و غلاف هادی استایلت و در Xiphinema در مجرای ادونتوفور و مجرای مری منتقل می شوند. در Trichodorus و Paratrichodorus ویروس ها از منفذ دهان تا انتهای مجرای مری قرار می گیرند.
د) انتقال ویروس های گیاهی توسط نماتدهای گیاهی

اسلاید 11 :

هم لاروها و هم مراحل بالغ، ویروس را منتقل می کنند اما امکان حفظ ویروس از مرحله ای به مرحله دیگر در لارو نماتد وجود ندارد.
اگر افراد بالغ آلوده به ویروس شدند تا آخر عمر قادر هستند ویروس را منتقل کنند.
ممکن است یک ویروس توسط نماتدهای گونه های مختلف منتقل شود و یک گونه نماتد، ویروس های مختلف را منتقل کند اما در هر حال رابطه بین ویروس و نماتد در زمان انتقال اختصاصی است به طور کلی خانواده Longidoridae و خانواده Trichodoridae ، ویروس های چندوجهی (Nepovirus) را منتقل می کنند.

اسلاید 12 :

نماتدهایی که با میزبان سازگاری نشان می دهند، انگل های پیشرفته هستند. این ها سلول ها را تخریب نمی کنند بلکه گیاه را بر اساس خواسته ی خود هدایت می کنند.
مثل نماتد گره ریشه، سیستی و مرکبات. این نماتدها سلول های سالم را پس از شروع آلودگی در اثر ترشحاتشان به نفع خود تغییر می دهند. در نماتد مرکبات سلول های پرستار ایجاد می شود که در اطراف سر نماتد بوده و دچار تغییر رنگ هم می شوند. این سلول ها مثل transfer cell در گیاهان عمل می کنند. در نماتدهای سیستی syncytium ایجاد می شود و در نماتد گره ریشه giant cell ایجاد می شود.
2- اثرات سازشی با گیاهان

اسلاید 13 :

کنترل نماتدها به خصوص نماتدهای انگل داخلی مشکل است. از بین روش های کنترلی، سه مورد در کنترل نماتدها اهمیت بیشتری دارد:
1- تناوب زراعی
2- استفاده از ارقام مقاوم
3- مواد شیمیایی ضد نماتد
روش های دیگری هم وجود دارند که در شرایط خاص و با محدوده ی اثر کمتر اعمال می گردند شامل: زودکاشت یا دیرکاشت، زود برداشت، غرقاب، سوزاندن، اصلاح خاک، بهداشت زراعی، دفع علف های هرز، استفاده از مواد گیاهی سالم، استفاده از آب داغ، آفتاب دهی، شخم تابستانه، کنترل زیستی، استفاده از گیاهان تله، قرنطینه و بازرسی و .
کنترل نماتدهای انگل گیاهی

اسلاید 14 :

با این روش غذای اصلی نماتد را از دسترس آن خارج می کنیم. هر چه دامنه میزبانی نماتد محدودتر باشد تناوب زراعی نتیجه بهتری می دهد. زمان تناوب به شدت آلودگی مربوط است. هر چه میزان آلودگی بیشتر باشد زمان تناوب را بیشتر در نظر می گیریم. مورد دیگر، نماتدی است که علیه آن تناوب اعمال می کنیم توان بقای نماتد در زمان اعمال تناوب تأثیر می گذارد.
تناوب زراعی معایبی نیز دارد: الف) ممکن است تناوب زراعی در برابر نماتدی بهکار ببریم و محصول جدید بکاریم که باعث فعال شدن نماتدهای در حال رکود مربوط به محصولات جدید باشد. 2) ممکن است محصول تازه کاشته شده بازارپسندی کافی نداشته باشد. 3) مشکل بعدی شرایط محلی است که محصول جدید توصیه میشود و ممکن است با محصول جدید سازگار نباشد و .
1- تناوب زراعی (Rotation) و آیش (Fallow)

اسلاید 15 :

آیش مرطوب بهتر از آیش خشک است. چون در آیش مرطوب تخمها تفریخ میشوند و در معرض آسیبهای بادی و آبی قرار میگیرد.
در اعمال تناوب زراعی و آیش باید علفهای هرز نیز کنترل شوند.
در تناوب زراعی به جای استفاده از گیاه دیگر، میتوان از رقم مقاوم همان گیاه بهره برد.

اسلاید 16 :

منظور از گیاه مقاوم در مورد نماتدها، گیاهی است که اجازه تولیدمثل و تکمیل چرخه زندگی را به نماتد ندهد. اما محدودیت این روش این است که در برابر تمام نماتدها رقم مقاوم شناسایی و معرفی نشده است. در مورد برخی جنسها مثل Meloidogyne, Heterodera, Globodera, Pratylenchus Tylenchulus, Rotylenchulus و. در مورد نماتدهایی که سلولهای تغذیهای تشکیل میدهند، در گیاه مقاوم بهجای تشکیل مکانهای تغذیهای، واکنش فوق حساسیت (HR) انجام میگیرد.
در رقم مقاوم و حساس نفوذ نماتد انجام میگیرد و پس از آن مقاومت یا حساسیت معنی پیدا میکند. رقم متحمل نیز رقمی است که گیاه با وجود تعداد زیادی نماتد، از نظر رشد و تولید محصول صدمه چندانی نبیند و بتواند جمعیت بالایی از نماتد بیمارگر را تحمل کند و زنده بماند.
2- استفاده از ارقام مقاوم (Resistant) یا متحمل (Tolerant)

اسلاید 17 :

3- نماتدکشها
نماتدکشها را میتوان به دو گروه نماتدکشهای تدخینی و غیرتدخینی طبقهبندی نمود.

الف) نماتدکشهای تدخینی (Fumigants)
این گروه شامل هیدروکربن های هالوژنه و ایزوتیوسیانات می شود. این ترکیبات فرار بوده و به صورت غیر اختصاصی، علاوه بر نماتدها بسیاری از حشرات و حتی قارچها و باکتری ها را از بین می برند.

اسلاید 18 :

هیدروکربن های هالوژنه
این گروه شامل متیل بروماید، اتیل دی بروماید، مخلوط D-D، دی برموکلروپروپان DBCP ، تلون و کلروپیکرین است.

اسلاید 19 :

متیل بروماید (Methyl Bromide)
متیل بروماید به شکل مایع در مخزن های فلزی عرضه میشود. از آن جایی که متیل بروماید مادهای بی بو است، یک ماده هشدار دهنده نظیر گاز اشک آور (کلروپیکرین) به آن اضافه می شود. از متیل بروماید در ضدعفونی بستر نهالستانها، گلخانهها و . استفاده میشود.

اسلاید 20 :

اتیل دی بروماید (EDB)
دارای خواص نماتدکش خوبی است و به میزان 120-80 لیتر در هکتار مصرف میشود.
مخلوط (D-D)
مخلوطی از دیکلروپروپان و دی کلروپروپن است.
دی برموکلروپروپان (DBCP)
این نماتدکش را بعد از کاشت هم میتوان در آب آبیاری استفاده کرد. اما به علت مشکلات مربوطه به بقایای سم، مصرف آن منسوخ گردیده است. این ماده در کارخانه موجب عقیم شدن کارگرها شده است.