تحقیق در مورد دانلود مقاله همکاری در بخش مبادلات الکتریکی

word قابل ویرایش
22 صفحه
8700 تومان
87,000 ریال – خرید و دانلود

همکاری در بخش مبادلات الکتریکی

مقدمه:
همکاری در زمینه های مختلف بین کشورهای در حال توسعه می تواند بسیاری از نگرانیهای مشترک آنان را برطرف سازد. مسائل و مشکلات پیش بینی نشده- وجود مشترکات فراوان در بحث توسعه اقتصادی- لزوم ایجاد نوعی همگرای و همدلی و استفاده از امکانات و توانمندیهای یکدیگر در بخش های مختلف اقتصادی، صنعتی و تکنولوژی در کنار تلاش این کشورها در زمینه رفع نیازمندیهای متقابل می تواند زمینه رفع این نیازمندیهای مشترک و هم پوش در بخشهای مختلف را فراهم آورد.
در دو بخش گذشته ما به زمینه های ممکن گسترش همکاری اقتصادی بین ایران و حمل و نقل ریلی و جاده ای پرداختیم. در این بخش نیز همکاری در زمینه انرژی الکتریکی امکان مبادله در این حوزه را مورد بررسی قرار می دهیم.

می توان ادعا نمود که بخش سوخت و انرژی در توسعه کشورها و بهبود سطح زندگی مردم نقش حساسی داشته و ارکان اصلی توسعه اقتصادی کشورها محسوب می شود در این میان انرژی برق نیز در هر کشوری به عنوان زیر بنای توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به حساب می آید، به طوری که رشد انرژی الکتریکی به عنوان شاخصی جهت اندازه گیری رشد(GDP) تولید ناخالص داخلی ارزیابی می گردد(امراللهی، ۱۳۸۳).

در این راستا کشورهای آسیای مرکزی دارای ذخایر مناسبی از نظر انرژی(اعم از گاز، نفت و انرژی الکتریکی) هستند. افزایش روز افزون مصرف انرژی بحق در ایران و شرایط متفاوت جغرافیایی و آب و هوایی ایران و کشورهای منطقه آسیای مرکزی می تواند زمینه بسیار مناسبی را از لحاظ مکمل بودن شبکه های تولید و انتقال انرژی الکتریکی در شرایط مختلف فراهم آورد. در این بخش کشورهای دارای شرایط مناسب تولید و توزیع برق در آسیای مرکزی را که شامل تاجیکستان، ترکمنستان و قرقیزستان می شود را مورد بررسی قرار می دهیم. سپس در ادامه با توجه به شرایط منطقه ای به ایران و افغانستان نیز به عنوان دو کشور دارای قابلیت ترانزیت انرژی الکتریکی اشاره خواهد شد و در نهایت به بررسی مزایای اتصال شبکه های تولید و توزیع برق بین ایران و کشورهای مذکور می پردازیم.

ابتدا ضروری است به صورت مجزا وضعیت تولید، مصرف و صدور انرژی الکتریکی در کشورهای آسیای مرکزی پرداخته شود.
الف: قرقیزستان
قسمت اصلی منابع آبی آسیای مرکزی با پتانسیل هیدر و انرژی در قرقیزستان و تاجیکستان وجود دارد. قرقیزستان دومین کشور پرآب منطقه بعد از تاجیکستان است. این کشور قرارادهایی را برای ساخت نیروگاههای جدید و صدور برق به امضاء رسانده است(صفری،۱۳۸۳). قرقیزستان دارای رودخانه های متعددی است که با استفاده از آنها می توان ۱۵۰ نیروگاه مگاوات برق تولید نمود. در حال حاضر ۶ پست هیدروالکتریک در این کشور کار می کند و ظرفیت تولید آنها ۳۶۰ مگاوات است. این کشور برای راه اندازی چند نیروگاه دیگر در حال مذاکره قزاقستان است. باید گفت که با وجود روخانه هایی که منابع عظیم تولید انرژی محسوب می شوند پتانسیل بسیار بالایی در زمینه تولید برق در این کشور وجود دارد(آپیشف، ۱۳۸۳).
میزان برق تولیدی این کشور هم اکنون ۲/۱۲ میلیارد کیلووات ساعت است که بخشی از آن با توجه به نیاز دو کشور قزاقستان و ازبکستان به این دو کشور صادر می شود.(ویژگیهای اقتصادی قرقیزستان). همچنین بدلیل شرایط سخت جغرافیایی تاجیکستان سیستم انرژی جنوب و شمال این کشور به صورت مجزا پایه ریزی شده است. با هدف تامین برق قسمت شمالی تاجیکستان خط انتقال برق«کانی باد- باتکند» احداث شد که با استفاده از آن سالانه ۸۵۵ میلیون کیلو وات ساعت برق قرقیزستان به تاجیکستان صادر می شود(رسول اف، ۱۳۸۳). با توجه به شرایط خاص ژئوپلتیکی و منطقه ای قرقیزستان در انرژی برق منطقه آسیای مرکزی، می توان گفت امکان تشکیل یک بلوک انرژی در زمینه برق برای جبران کاستیهای منطقه ای این نوع از انرژی در کشورهای آسیای مرکزی وجود دارد.
ب: ترکمنستان
ترکمنستان نیز از نظر تولید برق دارای وضعیت نسبتا مناسب و مطلوبی است. این کشور در سال ۲۰۰۳ به میزان ۱۸/۱۵ مگاوات ساعت برق تولید کرده است که از این مقدار ۱/۵ مگاوات ساعت را به کشورهای همسایه صادر نموده است. ۹۹ درصد نیزوگاههای تولید برق این کشور با سوختنهای فسیلی کار می کنند.(ابوالوردی، ۱۳۸۵) کالای صادراتی ترکمنستان به ایران پس از گاز انرژی برق است(ایران، ۱۳۸۶). این کشور بر پایه قراردادی ده ساله سالانه ۶۴۰ میلیون کیلووات ساعت برق به ارزش ۱۲/۸ میلیون دلار به ایران صادر می کند. برق انتقالی ترکمنستان به ایران هم اکنون از طریق دو خط بالکان آباد علی آباد کتول و سرخس ترکمنستان- سرخس ایران انجام می گیرد. شبکه انتقال ۴۳۰ کیلوولت مرو- مشهد با امکان انتقال ۴۰۰ مگاوات برق نیز به عنوان سومین مسیر انتقال برق ترکمنستان به ایران هم اکنون در حال احداث است. ایران همچنین برق صادراتی ترکمنستان به ترکیه را از طریق خطوط انتقال برق خود ترانزیت می کند و سالانه ۶۰۰ میلیون کیلووات ساعت برق صادراتی ترکمنها را به ترکیه می رساند(همسایگانی با فرهنگ مشترک( امراللهی، ۱۳۸۳). این ترانزیت برق توسط دو خط هوایی kv400 و kv200 صورت می گیرد.(ابوالوردی، ۱۳۸۳).
اوج مصرف برق در ایران در فصل تابستان رخ می دهد و براساس توافقنامه های موجود بین ایران و ترکمنستان در این فصل ایران از ترکمنستان برق وارد می کند. در زمستان نیز که مصرف برق در ترکمنستان به اوج می رسد ایران به ترکمنستان برق صادر می کند چرا که ایران در زمستان نیاز کمتری به برق دارد. در نخستین مرحله انتقال برق ترکمنستان به ایران شبکه برق بالکان آباد به گنبد در استان گلستان متصل شد و در مرحله بعد قرار است تا سال ۱۳۸۷ یک خط دیگر نیز برق مرو را به مشهد منتقل کند. بدین ترتیب ظرفیت انتقال برق ترکمنستان به ایران به ۴۰۰ مگاوات خواهد رسید. ترکمنستان قرار است در طول ده سال حدود ۵۰۰ میلیون دلار برق به ایران صادر کند(ایران، ۱۳۸۶).
به طور خلاصه وضعیت فعلی مبادله برق بین ایران و ترکمنستان به این شرح است:
واردات برق(در مقابل تحویل کالا یا وجه) و ترانزیت برق به ترکیه گنبد- بالکان آباد، ۴۰۰ کیلوولت(فعلا ۲۳۰ مگاوات با ۲۳۰ کیلوولت برق دارد) سرخس- شاتلیق، ۲۳۰ کیلوولت، ۱۰۰ مگاوات.
مشهد- مای(مرو) ۴۰۰ کیلوولت، ۴۰۰ مگاوات(در دست احداث). لازم به ذکر است که در برخی موارد شبکه برق ترکمنستان به صورت سنکرون و نه جزیره ای به شبکه برق ایران متصل شده است(امراللهی، ۱۳۸۳).

در مجموع می توان گفت مواردی همچون ویژگیهای نسبتا مشترک اقتصادی، قرابت جغرافیایی و وضعیت نسبتا همگون ژئوپلتیک در کنار اشتراکات تاریخی و فرهنگی ایران و ترکمنستان، زمینه ها و بسترهای مناسب و مساعد گوناگونی از جمله بخش حمل و نقل نفت و گاز و برق جهت همکاری گسترده دو جانبه فراهم آمده است. گسترش همکاریهای اقتصادی ایران و ترکمنستان می تواند زمینه و الگوی مناسبی را برای همکاری با سایر کشورهای منطقه آسیای مرکزی پی ریزی کند و فراهم آورد.

تاجیکستان:
تاجکستان کشوری کوهستانی است، بطوریکه ۹۳ درصد مساحت آنرا کوهستان تشکیل داده است. بالاترین نقطه آن قله سامانیان با ارتفاع ۷۴۹۵ متر از سطح دریا و پایین ترین آن L300 متر ارتفاع از سطح دریا در سیر دریا واقع شده است(جمهوری تاجیکستان). آبهای این کشور ۴/۵۵ درصد از مجموع حجم کل آبهای منطقه آسیای مرکزی را شامل می

شود(رسول اف، ۱۳۸۳). طبق برآوردهای به عمل آمده تاجیکستان از لحاظ وسعت(۱۴۳۱۰۰ کیلومتر مربع) هشتاد و پنجمین کشور دنیاست، در حالیکه از لحاظ ذخایر هیدرو انرژی با ظرفیت بالقوه تولید ۵۲۷ میلیارد کیلووات ساعت پس از چین، روسیه، آمریکا، برزیل، زئیر، هندو کانادا در مقام هشتم قرار دارد(رسول اف، ۱۳۸۳). در حال حاضر تاجیکستان هر ساله تنها ۴۷/۱۶ میلیارد کیلووات ساعت برق تولید می کند که دلیل اصلی عدم استفاده از کل ظرفیت بالقوه تولید برق این کشور، مشکلات اقتصادی و عدم امکان تامین منابع مالی مورد نیاز برای

احداث نیروگاههای برق- آبی جدید است(جمهوری تاجیکستان). از ۶۰۰ رود و رودخانه فصلی موجود در این کشور سالانه بیش از ۵۰ کیلومتر مکعب آب حاصل می شود که ۶۰ درصد از آنها مربوط به حوزه آمودریا و ۳۴ درصد به حوزه سیر دریاست. در زمان حاکمیت اتحاد جماهیر شوروی و در این کشور ایستگاههای کوچک و بزرگ برق- آبی کیلووات ساعت ایستگاه برق- آبی نورسک ساخته شد(رسول اف، ۱۳۸۳).

هزینه احداث این نیروگاه را ایران متقبل شده است(روابط دو جانبه ایران و تاجیکستان) به طور کلی این کشور ظرفیت تولید برق ۵ درصد از کل انرژی الکتریکی جهان را داراست(رسول اف، ۱۳۸۳).
صادرات برق یکی از اقلام عمده صادراتی تاجیکستان است. این کشور در فصل بهار و تابستان مازاد تولید برق دارد که آن را به کشورهای همسایه به ویژه ازبکستان صادر می کند و در فصل پاییز و زمستان که از تولید برق نیروگاههای برقی- آبی این کشور به علت کاهش میزان آب و یخبندان برخی رودخانه ها کاسته می گردد، برق وارد می کند(جمهوری تاجیکستان)
پس از فروپاشی شوروی اقتصاد تاجیکستان و بخصوص بخش صادرات برق آن بدلایلی از جمله مشخص نبودن مالکیت خطوط برق، با مشکلاتی روبرو شد. مشکلات اقتصادی این کشور با وقوع جنگ داخلی تشدید شرط در اواخر دهه ۱۹۹۰ بود که تاجیکستان برنامه های اصلاح و بازسازی اقتصادی خود را آغاز نمود این کشور همچنین بدلیل مشکلات فنی ساخت برخی از نیروگاههای برق- آبی خود را متوقف نمود. اما با این وجود ساخت تعداد دیگری از آنها ادامه دارد. برخی از این نیروگاهها عبارتند از:

۱- نیروگاه برقی رانمون: قدرت تولید برق این نیروگاه ۳۶۰۰ مگاوات ساعت است که ساخت آن در سال ۱۹۷۸ آغاز و هنوز بخشهایی از آن تکمیل نشده است. حجم ظرفیت آبی آن ۸/۱۱ میلیارد متر مکعب است که می تواند نیازهای برق و آبیاری را تامین نماید. هزینه ساخت این نیروگاه ۸۰۰ میلیون دلار است که حدود ۱۲۵ میلیون دلار دیگر برای تکمیل آن مورد نیاز است(رسول اف، ۱۳۸۳).

۲- نیروگاه برقی شوراب: این نیروگاه دارای ظرفیت تولیدی ۶۰۰ مگاوات است و کار احداث آن تکمیل شده است(رسول اف، ۱۳۸۳).
۳- نیروگاه برق سنگ توده ۱: قدرت تولید برق این نیروگاه ۶۷۰ مگاوات است. تا سال ۲۰۰۴ حدود ۱۰۰ میلیون دلار در این نیروگاه هزینه شده است که ۳۰۰ میلیون دلار دیگر نیز جهت تکمیل آن لازم است(رسول اف، ۱۳۸۳). قرارداد احداث و تکمیل این نیروگاه که قرار بود به ایران واگذار شود همراه با نیروگاه راکون با روسیه منعقد شده است.(maleki,2006).

۴- نیروگاه برق سنگتوده ۲: قدرت تولید برق این نیروگاه ۲۲۰ مگاوات است. قرارداد احداث آن با ایران منعقد شده است و ایران هزینه احداث آنرا نیز به ارزش ۳۰۰ میلیون دلار متقبل شده است(maleki,2006). قرارداد احداث این نیروگاه در جریان سفر رئیس جمهور تاجیکستان به ایران در دی ماه ۱۳۸۴ به امضاء رسید. در این قرارداد مقرر شد در مرحله اول ایران ۱۸۰ میلیون دلار برای احداث پروژه سنگتون ۲ به صورت اعتبار ۱۰ ساله در اختیار تاجیکستان قرار دهد. عملیات این احداث این پروژه در تاریخ ۱/۱۲/۱۳۸۴ و با حضور وزرای نیروی ایران و افغانستان و رئیس جمهورر تاجیکستان آغاز گردید. اهمیت انجام این پروژه برای تاجیکستان بسیار زیاد است به طوری که در صورت بهره برداری از آن این کشور خواهد توانست علاوه بر

تامین برق خود هر ساله میزان زیادی برق به دیگر مشورها نیز صادر کند. بر همین اساس یک یادداشت تفاهم سه جانبه به منظور انتقال برق از مسیر افغانستان به ایران تنظیم و به امضا وزرای نیروی سه کشور رسید. این پروژه توسط شرکت سنگاپ و با نظارت و طراحی شرکت مهیاب قدس و به مدت ۵ سال اجرا می شود. عملیات جاده سازی و دسترسی آسان به محل پروژه نیز به طول ۱۴ کیلومتر توسط شرکت مهیاب قدس طراحی و توسط وزارت راه تاجیکستان اجرا شد(روابط اقتصادی و تجاری دو جانبه ایران و تاجیکستان).

از نیروگاههای مذکور تنها دو نیروگاه(راغون و سنگ توده ۱) می توانند تولید برق تاجیکستان را تا دو برابر افزایش دهند. استفاده مناسب و موثر از این منابع به تاجیکستان امکان می دهد که نه تنها نیازهای خود را تامین کند بلکه میزان نیاز به انرژی برق کشورهای آسیای مرکزی و حتی خارج دور را تامین نماید(رسول اف، ۱۳۸۳).
۵- ایستگاه برق آبی نورسک: این ایستگاه ظرفیت تولید ۷/۲ میلیون کیلو وات ساعت را دارد(رسول اف، ۱۳۸۳). ایران هزینه احداث این نیروگاه را که در سال ۲۰۰۴، ۵۰۰ میلیون دلار برآورد شده است به عهده گرفته است (maleki,2006).

تاجیکستان در تابستان با ۵/۲ میلیارد کیلووات ساعت مازاد تولید برق روبروست که آن را به کشورهای همسایه قزاقستان- قرقیزستان و ترکمنستان و ازبکستان می فروشد و در زمستان کمبود برق مصرفی خود را از این سه کشور و به قیمت جهانی وارد می کند. همچنین قرارداد احداث خط برق از طریق مرز ترکمنستان به شهر مشهد از شبکه برق تاجیکستان به امضا مقامات سه کشور رسیده است(رسول اف، ۱۳۸۳).

افغانستان:
افغانستان دارای ساختار اقتصادی توسعه نیافته و بالطبع فقدان دسترسی منظم و کافی به انرژی الکتریکی است. تنها ۶ درصد از جمعیت این کشور به برق دسترسی دارند و حدود ۲۷۰ مگاوات برق در شبکه تولید و توزیع برق این کشور وجود دارد که ناشی از شرایط بحرانی و خاص این کشور طی سالهای گذشته است. این کشور وجود دارد که ناشی از شرایط بحرانی و خاص این کشور طی سالهای گذشته است. این کشور هم به گسترش شبکه توزیع و هم به افزایش تولید و عرضه برق نیاز دارد که در میان مدت و بلند مدت قابل حصور است. از این کشور باید مقدار زیادی انرژی الکتریکی وارد کند. شرایط جغرافیایی خاص افغانستان در منطقه می تواند در صورت فراهم شدن زیر ساختهای انتقال و توزیع برق این کشور را به مسیر مناسبی برای ترانزیت انرژی آسیای مرکزی به پاکستان و جنوب آسیا تبدیل کند(Chart ton2007). همچنین این کشور موقعیت ترانزیتی و گذرگاهی بسیار مناسبی برای انتقال و ترانزیت انرژی الکتریکی کشورهای قرقیزستان و تاجیکستان به ایران و پاکستان دارد.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 8700 تومان در 22 صفحه
87,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد