دانلود پاورپوینت اکولوژی برنج

بخشی از پاورپوینت

اسلاید 1 :

فصل اول
مقدمه،  مبداء اوليه برنج:

نام برنج از زبان هندي گرفته شده است كه به آن اريسي (Arisi) مي‌گويند. در زبان انگليسي به برنج Rice‌ گفته مي‌شود كه همان نام عمومي برنج است. در زبان فرانسه Rizو در استان گيلان به برنج (بج) (Bej) و به خوشه آن (ورزه) (Vorze) و به شلتوك آن جو مي‌گويند.

كشت برنج كه امروزه در تغذيه صدها ميليون انسان در سرتاسر جهان نقش مهمي را عهده‌دار است. در چين و هندوستان سابقه هفت هزار ساله دارد، اما كشت برنج در ايران از 2000 سال پيش متداول بوده است. در زمان هخامنشيان، اشكانيان و ساسانيان نيز در ايران برنج كشت مي‌شده است. هم‌اكنون در استان‌هاي گيلان و مازندران از مناطق توليد برنج در كشور هستند.

اعتقاد بر اين است كه منشاءoryza sativa  متداولترين گونه برنج، قاره آسيا است. 90درصد كل توليد برنج از آسياست، از جمله كشورهايي مثل چين، هندوستان، ژاپن، كره، جنوب شرقي آسيا و جزاير مجاور اقيانوس آرام كشت مي‌شود. در خارج از آسيا، كشورهايي مثل برزيل و ايالات متحده با توليد 5/0درصد از برنج مصرفي جهان، بيشترين مقدار توليد را دارند.

اسلاید 2 :

برنج از آن جهت در تغذيه انسان قرار مي‌گيرد كه داراي حدود 7/7% پروتئين، 2/75% مواد غيرازته، 4/0% چربي، 2/2% سلولز و 5/0% خاكستر مي‌باشد.

قابليت هضم برنج به مراتب بيش از سيب‌زميني، نان چاودار، گندم شير و ساير محصولات غذايي است. از نظر ارزش غذايي و ميزان كالري توليدي، برنج بر اكثر مواد غذايي مورد مصرف انسان برتري دارد. تغذيه مداوم با دانه‌هاي برنج كه داراي مقدار كمي ويتامين B1 است، در انسان ايجاد مرض بري‌بري مي‌نمايد.

برنج حدود 2000 سال است كه در چين و هندوستان كشت مي‌شود. اين گياه از آسياي جنوب شرقي به چين وارد و بعد به آسياي صغير، اروپا و آفريقا گسترش يافت.

اسلاید 3 :

فصل دوم
طبقه‌بندي و گياه‌شناسي برنج
1-2- طبقه‌بندي برنج

برنج از جنس Oryzaو خانواده Poaceae‌ (Gramineae) و قبيله Oryzaeتعلق دارد و داراي دو گونه زراعي مي‌باشد كه عبارتند از:

1. Oryza Sativa: كه گونه زراعي مهم برنج مي‌باشد و داراي 24=n2 كروموزم و گونه زراعي مهم برنج مي‌باشد.
2. Oryzaglaberrima: منشاء آن آفريقاست و نسبت به گونه O.sativaقدمت و تنوع ژنتيكي كمتري دارد.

نكته مهمي كه در مورد اين دو گونه وجود دارد، اين است كه گونه O.sativaنسبت به O.glaberrimaاز اهميت بيشتري برخوردار است، زيرا گونه آفريقايي داراي دانه‌هايي با رنگ تيره و كيفيت پاييني است.

اسلاید 4 :

O.Sativaداراي سه تيپ يا سه زيرگونه زراعي مختلف است كه در قاره آسيا، اروپا و آمريكا كاشته مي‌شود و همچنين تمام برنج‌هاي زراعي ايران در اين گونه‌ها قرار دارند.

1. تپپ اينديكا (Indica)
2. تيپ ژاپونيكا (Japonica)
3. تيپ جاوانيكا (Javanica)

در شكل 1-2 و جدول 1-2، به ترتيب مي‌توان شكل اشكال پانيكول و خصوصيات مورفولوژيك ديگر اين سه تيپ، گونه O.Sativaرا مشاهده و بررسي كرد.

اسلاید 5 :

2-2- گياه‌شناسي برنج

برنج گياهي است كه داراي ارقام زودرس كه طول دوره رشد 130 تا 145 روز و ارقام متوسط‌رس كه طول دوره رشد 150 تا 160 روز و اقام ديررس با طول دوره رشد 170 تا 180 روز مي‌باشد.

قسمت‌هاي مختلف گياه عبارتند از:

1-2-2- ريشه:

مشخصات سيستم ريشه‌اي برنج، بستگي به واريته، بافت خاك، حاصلخيزي خاك،‌ تهويه خاك و وضع رطوبتي آن دارد. عموماً ريشه برنج، سطحي و افشان بوده و حداكثر در عمق 20 تا 25 سانتيمتري خاك نفوذ مي‌كند. هر چقدر رشد برگ‌ها بيشتر باشد، بر رشد ريشه‌ها مي‌افزايد.

ريشه‌ها در زمان ظهور خوشه به حداكثر رشد خود مي‌رسند و بعد از آن ميزان  تلفات ريشه‌ها به مراتب بيش از توليد ريشه‌هاي جديد مي‌باشد.

2-2-2- ساقه:

ساقه برنج، بندبند و توخالي بوده، در فواصل مختلف ساقه، جداره‌هاي سختي قرار دارد كه در آن قسمت‌ها، ساقه توپر مي‌باشد و گره نام دارد.

فاصله بين دو گره را ميان گره مي‌نامند. واريته‌هاي زودرس معمولاً ميانگره‌هاي كمتري نسبت به واريته‌هاي ديررس دارند و سرعت رشد ساقه‌هاشان سريعتر مي‌باشد.

اسلاید 6 :

3-2-2- برگ:

برگ برنج از پهنك و غلاف تشكيل شده است و طول پهنك از پايين بوته به طرف بالا افزايش مي‌يابد. پهنك برگ دراز و باريك بوده و معمولاً در برنج معمولي (O.Sativa) كركدار و در برنج آفريقايي (O.galaberrima) بدون كرك است.

برگ‌هاي اين گياه، متناوب بوده و در دو جانب متقابل ساقه قرار دارند. تعداد برگ‌ها در ارقام مختلف برنج متفاوت بوده: در ارقام زودرس، 14 تا 15 برگ، در ارقام متوسط‌رس، 16 تا 17 برگ و در ارقام ديررس، تعداد برگ‌ها 18 تا 19 برگ بر روي هر ساقه مي‌باشد. افزايش دماي هواي پيرامون، در زياد شدن سطح برگ، اثر تعيين كننده‌اي داشته و موجب بيشتر شدن تعداد برگ‌ها مي‌گردد.

اسلاید 7 :

4-2-2- پنجه‌زني:

پنجه‌ها به جوانه‌هاي اوليه گياه گفته مي‌شوند كه در صورت مساعد بودن شرايط آب و هوايي، تبديل به ساقه مي‌شوند. از مرحله 4 تا 5 برگي شدن گياه پنجه‌زني آغاز مي‌گردد. پنجه‌ها در مراحل اوليه رشد براي تامين مواد غذايي خود از ساقه اصلي استفاده مي‌كنند و اين عمل تا ظهور حداقل 3 برگ و 4 ريشه ادامه مي‌يابد.

قدرت توليد پنجه در برنج، خيلي زياد بوده، بطوري كه هر بوته برنج معمولاً بين 4 تا 5 پنجه توليد مي‌نمايد.

5-2-2- ساختمان گل‌آذين:

.1گل‌آذين برنج به صورت پانيكول (خوشه) بوده و فرق آن با گل‌آذين سنبله، در اين است كه در پانيكول هر سنبلك داراي دم باريك و بلندي مي‌باشد و به همين دليل به آن خوشه سنبل هم گفته مي‌شود.

.2پانيكول در ارقام مختلف برنج به شكل‌هاي فشرده، باز يا نيمه باز است. البته از نقطه نظر اصلاحگران، نباتات در توليد واريته‌هايي كه گل آن بيشتر باز باشد، بهترند، زيرا مقدار دگرگشني و در نتيجه توليد بذر آن بيشتر است.

.3طول پانيكول، 20 تا 30 سانتيمتر و از تعدادي انشعاب تشكيل شده است.

.4گل برنج، داراي 2 عدد پالئا توسعه يافته به رنگ زرد، صورتي يا سياه بسته به رقم مي‌باشد.

.5بسياري از گونه‌هاي برنج، بدون ريشكند. ليكن گونه‌هاي ديگري نيز وجود دارند كه داراي ريشك‌هايي به طول 1 تا 10 ميليمتر مي‌باشند.

6-2-2- گرده‌افشاني و لقاح:

برنج گياهي است خودگشن، بين 0 تا 3 درصد دگرگشني دارد. گرده‌افشاني تقريباً همزمان با باز شدن گل‌ها در شرايط طبيعي روي مي‌دهد و به علت آنكه دگرگشني در اين گياه با مشكل مواجه است.

اسلاید 8 :

فصل سوم
اكولوژي برنج
1-3- تعريف اكولوژي:

واژه اكولوژي از ريشه يوناني اُيكوس (Oikos) به معني خانه مشتق شده كه اكولوژي به معني مطالعه و بررسي خانه است و منظور از خانه، كره زمين است.

اكولوژي طبق تعريف هكل: قواعدي است كه از واكنش‌هاي متقابل حيوانات و گياهان و محيط غيرحياتي پيرامون آن بحث مي كند.

علمي اكولوژي تاكيد بر مطالعه جنبه‌هاي رفتاري همراه با روابط متقابل اجزاي حياتي و غيرحياتي محيط دارد. اكولوژي گياهي به تاثيري كه شرايط محيطي از جمله نور، حرارت، آب و خاك بر روي رشد گياه مي‌گذارد.

اسلاید 9 :

2-3- خصوصيات اكولوژي برنج:

برنج محصول عمده مناطق گرمسيري و مرطوب مي‌باشد و در منطقه‌اي كشت مي‌شود كه مقدار بارندگي سالانه حداقل 1000ميليمتر باشد. در عرض‌هاي جغرافيايي حدود 45 درجه نيز محصول خوبي توليد مي‌كند.

نكته قابل توجه اين است كه طبق گزارش‌هاي پژوهشي، برنج مي‌تواند بيشترين عملكرد را در يك آب و هواي مديترانه‌اي و نه در محيطي گرمسيري كه به طور وسيعي كشت مي‌شود، توليد نمايد.

1-2-3- الگوي نمو گياه برنج

برنج تغييرات زيادي  را در الگوي نمو از طريق سازگاري به عوامل اقليمي درجه حرارت، عمق غرقاب كردن و طول روز نشان مي‌دهد. سازگاري به عمق غرقاب كردن و درجه كنترل آب باعث ايجاد سه گروه زراعي برنج شده است.

1) برنج آپلند 2) برنج مرطوب كه در آب كمتر از يك متر عمق كشت مي‌شود. 3) برنج آب عميق كه در آب بيش از يك متر عمق كشت مي‌شود.

اسلاید 10 :

با توجه به طول روز، ارقام سنتي برنج مرطوب كه در فصل مرطوب كشت مي‌شوند، معمولاً به روزهاي كوتاه واكنش نشان مي‌دهند. ارقام جديد با عملكرد بالا و بسياري از ژنوتيپ‌هاي زودرس فصل خشك يا آپلند حساسيت ضعيفي به طول روز دارند. برنج‌هاي آب عميق ممكن است شديداً به طول روز حساس باشند. اين سازگاري‌ها منجر به دامنه تقريباً نامحدود الگوهاي نمو، به ويژه به صورت اثرات متقابل درجه حرارت، طول روز شده كه در هر گروه زراعي وجود دارد.

استانسل (1975)، برنج مرطوب را به سه دوره تقسيم كرده است: دوره رويشي كه با آغاز گلدهي پايان مي‌پذيرد. دوره زايشي كه در بازشدن گل‌ها ختم مي‌شود و دوره پر شدن دانه‌ها كه در بلوغ و رسيدن پايان مي‌پذيرد و از آنجا كه برنج مرطوب داراي دو تيپ با دوام و كم دوام است. در تيپ‌هاي بادوام در مرحله رشد رويشي، يك تاخيري وجود دارد كه باعث مي‌شود در طي آن حداكثر پنجه‌زني، طويل شدن ساقه‌ها و شروع پانيكول بطور متوالي رخ مي‌دهد.