بخشی از مقاله
چکیده:
ریزجلبکها موجودات میکروسکوپی هستند که در دو محیط دریایی و آب شیرین یافت میشوند. از ریزجلبکها در آبزی پروری برای تولید نرمتنان دو کفه استفاده میشود، همچنین برای مراحل نوجوانی صدف دریایی، سخت پوستان و برخی از گونههای ماهی و برای زئوپلانکتونها در زنجیره غذایی آنها استفاده میشود. تولید مکملهای درمانی از ریزجلبکها یک بازار مهم محسوب میشود. ریزجلبکها، نخستین گیاهان عالی تولیدکننده اکسیژن، فرآیندی که منجر به پیدایش اتمسفر کنونی زمین گردید، محسوب میشوند و مهمترین مصرف کنندگان دی اکسیدکربن و همچنین نخستین سطح از زنجیره غذایی اکوسیستم های آبی را تشکیل میدهند.
مقدمه
ریزجلبکها موجودات تک سلولی میکروسکوپی هستند که قادر به تبدیل انرژی خورشیدی به شیمیایی از طریق فتوسنتز هستند. آنها حاوی ترکیبات زیستی متعددی هستند که برای استفاده تجاری مورد توجه قرار گرفته است. واژه جلبک از سطوح طبقه بندی محسوب نمیگردد بلکه اصطلاحی است که برای نامیدن کلیه جلبکهای میکروسکوپی اعم از پروکاریوتی و یوکاریوتی بکار میرود و آنها را از جلبکهای ماکروسکوپی متمایز میسازد.
علی رغم این که برخی از سیستم های طبقه بندی، سیانوباکتری و پروکلروفیتها را به سبب ماهیت پروکاریوتی آنها، جزء جلبکها و همچنین باکتریها تقسیم بندی نمیکنند اما به دلیل فیزیولوژیکی، که توانایی انجام فتوسنتز بدون تردید چشمگیرترین آنها محسوب می گردد، این میکروارگانیسم ها غالباً در گروه جلبک ها جای میگیرند و حجم قابل توجهی از متون مرتبط با جلبک شناسی را به خود اختصاص می دهند.
جاندارانی که تحت نام کلی جلبک طبقه بندی میشوند در حقیقت گروه وسیع و متنوعیاز موجودات زنده عموماً فتوسنتز کننده را تشکیل میدهند که از نظر شکل، فیزیولوژی و زیستگاه طبیعی تفاوتهای چشمگیری با یکدیگر دارند. به عنوان مثال، در حالیکه اندازه ریز جلبک ها از حد چند میکرون فراتر نمی رود، طول برخی از جلبکهای ماکروسکوپی به بیش از 60 متر میرسد و از سوی دیگر، به دلیل تنوع تکاملی که طی میلیونها سال حاصل شده است جلبکها قادرند در زیستگاههای بسیار متنوع از لحاظ دما - مناطق قطبی تا چشمههای آب گرم - و شدت نور تابشی رشد کنند. ریزجلبکها، نخستین گیاهان عالی تولید کننده اکسیژن، فرآیندی که منجر به پیدایش اتمسفر می شود هستند.
علاوه بر این جلبکها مهمترین مصرف کنندگان دی اکسید کربن و نیز نخستین سطح از زنجیره غذایی اکوسیستم های آبی را تشکیل میدهند. از ریزجلبکها میتوان برای تولید گستردهای از متابولیتها مانند پروتئین، چربی،کربوهیدرات، کارتنوئیدها و یا ویتامینها برای سلامت، تغذیه و مواد افزودنی، مواد آرایشی و برای تولید انرژی استفاده کرد. از ریزجلبکها همچنین به منظور افزایش ارزش غذایی موادغذایی و خوراک دام با توجه به ترکیب شیمیایی آنها استفاده میکنند.
همچنین آنها نقش بسیار مهمی در پرورش آبزیان دارند و میتوان آنها را در لوازم آرایشی و بهداشتی استفاده کرد. ریزجلبکها دارای ویژگیهای اساسی هستند که آنها را برای فعالیتهای فنی و تجاری - منبع عالی از پروتئین و اسید چرب اشباع شده - Colla et al. 2007 - ، رنگدانهها - Sajlata, 2008 - ، ویتامینها و فنلها - Madhyastha - and Vatsala 2007 - به یک موجود مفید تبدیل کرده است
امروزه از اسپیرولینا برای استخراج فیکوسیانین، رنگدانههای فتوسنتزی آبی رنگ استفاده میشود. یکی دیگر از جلبکها که بعنوان غذا استفاده می شود جلبک سبز کلرولا است. این مقاله برخی کاربردهای مهم ریزجلبکها را مورد بررسی قرار داده است .
کاربردها
-1 ریزجلبک و لوازم آرایشی
رنگدانه ریزجلبکها از ویژگیهای خاص هر یک از گونه هاست از جلبکها در لوازم آرایشی به عنوان عامل ضخامت، اتصال آبو آنتی اکسیدان استفاده میشود. بعضی از گونههای ریزجلبک به منظور مراقبت از پوست استفاده میشوند که از جمله آنها میتوان به آرترواسپیرا و کلرولا اشاره نمود
عصاره جلبک به طور عمده در محصولات مراقبت از پوست - به عنوان مثال کرم ضد پیری، محصولات مراقبت از طراوت پوست و نرم کننده - کاربرد دارد. ریز جلبک ها در حفاظت از آفتاب و محصولات مراقبت از مو نیز کاربرد دارندمثلاً فیکوسیانین موجود در جلبک سبزآبی عامل ایجاد درماتیت ناشی از استفاده در تستهای پوستی است.
-2 ریز جلبک ها و رنگهای غذایی
رنگدانه ریزجلبکها در شرایط تجاری به عنوان ماده رنگ آمیزی مواد غذایی طبیعی و مواد تشکیل دهنده لوازم آرایشی و بهداشتی استفاده میشود. برخی از ریزجلبکها حاوی مقادیر قابل توجهی از کاروتن علاوه بر بتا کاروتن میباشند
بیش از 40 کاروتن و زانتوفیل در جلبکها شناسایی شده است. بتا کاروتن به عنوان یک رنگ دهنده غذا و یک افزودنی به منظور افزایش رنگ گوشت ماهی و زرده تخم مرغ و در جهت بهبود سلامت و باروری دانه مورد تغذیه گاو استفاده میشود.گزانتوفیل لوتئین است و در برنامه رنگ آمیزی مواد مخدر و لوازم آرایشی و بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرد.
فیکوبیلینهای مشتق شده از آرترواسپیرا به عنوان نشانگر فلورسنت و همچنین به عنوان رنگ مواد غذایی و محصولات آرایشی و بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرد - مقاله جلبک به عنوان مواد مخدر آینده - . بتاکاروتن طبیعی دارای خواصی است که برتری خاصی نسبت به بتاکاروتن مصنوعی دارد. بتاکاروتن طبیعی محلول در چربی است و به تازگی توسط موسسه ملی سرطان اعلام شد که بتاکاروتن خاصیت ضد سرطانی دارد. و در کنترل میزان کلسترول و کاهش خطرات بیماریهای قلب موثر است. لذا یافتههای جدید در خصوص ارزش غذایی بتاکاروتن باعث افزایش تقاضای آن گردیده است.
