دانلود مقاله بررسی اثر تنش آب بر کارایی مصرف آب دو رقم کلزا (Brassica napus L.)در شرایط آب و هوایی پاکدشت و کرج

word قابل ویرایش
9 صفحه
9700 تومان
97,000 ریال – خرید و دانلود

 

۱ ـ کوچکی، ع و ا، سلیمانی. .۱۳۷۷ اصول و عملیات کشاورزی در مناطق خشک (ترجمه).

۲- Clark,j. M ,.R.A Richards. and A. Condon. 1991 . Effect of drought stress on residual

transpiration and its relation with water use of wheat. Can.J.Plant. Sci. 71: 695-702. 3- Damato, A. and L. Giordano . 1987. Response of spring sown sugar beet at different irrigation volumes nitrogen and plant density in southern italy. Irrigation and
Drenaggio. 34: 2:3-9.
۴- Ehdaie,B., A.E. Hall., G.D. Nguyen. and J.G .Waines. 1991. Water use efficiency and

carbon isotope discrimination in wheat. Crop Sci. 31: 1282-1288. 5- Garrity,D. D. and C. Y.Sulivan . 1983. Moisture deficit and grain sorghum performance
drought stress condition. Agron.J. 75:997-1004.
۶- Hattendorf, M.J,. M.S. Redelfs,. B.Amos., L.R.Stone. and R .E.Gwin. 1988.
Comparative water use characteristics of six row crop. Agron. J.80: 80-85.

مقدمه و بررسی منابع

برخی از پژوهشگران از جمله استنهیل، کارایی مصرف آب۱ را از دو جنبه بسیار مهم هیدرولوژیکی و

فیزیولوژیکی مورد توجه قرار دادند(.(۱ از نظر هیدرولوژیکی کارایی مصرف آب در مرحله نـخـسـت بـا
کارایی استفاده از آب در آبیاری ارتباط پیدا کرده و توسط بوس و ناگسترین به صورت افزایش مقدار آب
در منطقه ریشه به دنبال آبیاری که به صورت نسبتی از کل آب مورد استفاده در آبیاری است، بیان میشـود

.(۱) از نظر فیزیولوژی یا روابط آب و گیاه کارایی مصرف آب عبارت از نسبت ماده خشک تولیدی به کل

مقدار آب استفاده شده برای تولید محصول میباشد. از آنجا که تعیین وزن ریشه دشوار است، فقط از مـاده
خشک بخشهای هوایی گیاه استفاده میشود. در گذشته، پژوهشگران بسیاری از اصطلاح نسبـت تـعـرق۲
استفاده میکردند که به صورت نسبت کل ماده خشک اندامهای هوایی یا وزن تر مربوط به جزء اقتـصـادی گیاه به مقدار آب تعرق یافته یا مقدار تبخیر و تعرق تعریف میشود(.(۱

ماسوجدک و تری ودی (۱۹۹۱) با مطالعه و بررسی اثر تنش آب بر کارایی مصرف آب چـنـیـن نتیجهگیری نمودند که به دلیل افزایش سیستم توسعه ریشهای در ارزن آفریقایی این گیاه از کارایی مصـرف آب بیشتری به میزان سه تا چهار برابر گیاهان زراعی معمول برخوردار است(.(۸

کلارک و همکاران (۱۹۹۱) رابطه خاصی را بین کارایی مصرف آب و تعرق در گـنـدم مشـاهـده

نکرده، اما بین اثرات متقابل ژنوتیپ و تیمار تنش اختلاف معنیداری را گزارش نمودند(.(۲

داماتو و جیوردانو((۱۹۸۷ با مطالعه توام تراکمهای ۶۰ و ۱۲۰ هزار بوته، مقدار کود ازته ۱۲۰ و ۱۸۰

کیلوگرم در هکتار و سه تیمار آبیاری ۰/۵، ۱ و ۱/۵ برابر مقدار تبخیر از سطح تشتک تبخیر کلاس A در گیاه چغندرقند مصرف کود ازته را سبب افزایش WUE دانسته و نشان دادند با ازدیاد مقدار آب، افـزایـش

بیشتری در کارایی مصرف آب مشاهده میشود(.(۳

اهدایی و همکاران (۱۹۹۱) بین تنش آب و مقدار کارایی مصرف آب در گندم همبستگی مـنـفـی مشاهده نموده و اظهار داشتند اصولاً این صفت ژنتیکی میباشد و قابلیت توارثآن حدود ۹۰ درصد است(.(۴
گاریتی و سولیوان (۱۹۸۳) اظهار داشتند که بروز تنش آبی خفیف با وجودی که صورت کسر WUE یعنی عملکرد را کمتر تحت تاثیر قرار میدهد. اما به واسطه فعالیت مکانیزم تنظیم اسمزی در این گیاه مخرج کسر

بیشتر کاهش یافته و WUE تا حدودی افزایش مییابد .(۶)

پرینار و ساندهو (۱۹۸۷) استفاده از کود ازته در افزایش WUE را تنها زمانی موثر دانستند که آب کافی برای رشد گیاه وجود داشته باشد. آنها اظهار داشتند که بهتر است به جای استفاده از پتانسیل عملکـرد،

عملکرد بهینه همراه با بیشترین مقدار کارایی مصرف آب را بهکار گیریم .(۱۱)

۱- Water Use Efficiency (WUE) 2- Transpriation Ratio

پازکیعنوانوهمکارانمقاله ۱۵

نورتن (۱۹۹۸) دلیل افزایش WUE کلزا به دنبال استفاده از ازت را کاهش مقدار تبخیر از سـطـح خاک به واسطه افزایش سریع پوشش گیاهی و افزایش تثبیت کربن به دنبال افزایش فتوسنتز و انـتـقـال کربوهیدارتها به دانه دانست. او بین استفاده از تیمارهای کودی و راندمان تعرق ارتباط کمتری را مشاهـده نموده و اظهار داشت که کاربرد کود ازته در کلزا سبب افزایش سطح برگ شده و بهواسطه افزایش مـقـدار فتوسنتز، میزان عملکرد و در نتیجه WUE حداکثر تا دو برابر افزایش مییابد. افزایش مصرف آب همراه بـا ازت سبب افزایش عملکرد دانه از ۳ به ۶ کیلوگرم در هکتار به ازای مصرف هر میلیمتر آب اضافی گردیـد

.(۱۰)

مندهام و همکاران (۱۹۹۰) با مطالعه اثر تنش آب و تاریخ کاشت از بهار (May) تا پاییز (Oct) در دو منطقه از تاسمانی۱ بر سه رقم کلزا به این نتیجه رسیدند که در هر دو منطقه کاشت زود هنگـام سـبـب گردید تا حداکثر مقدار محصولی معادل ۵ تن در هکتار حاصل شود. ولی کاشت تاخیری سبب کاهش مقدار محصول به ۲ و حتی کمتر از یک تن در شرایط تنش آبی میگردد. تحت این شرایط رقم حد واسط مارنو۲ به دلیل رشد بیشتر اندامهای هوایی در هر دو منطقه بیشترین مقدار محصول را تولید کرده و حداکثر کـارایـی مصرف آب را داشته و بذور تولیدی آن از بنیه۳ بیشتری برخوردار میباشند(.(۹ کیمبر و گریگور (۱۹۹۵)

گزارش کردند که با توجه به اثر همپوشانی بین دو شاخص تعداد غلاف و تعداد دانه در غلاف کلزا، کاهش تعداد غلاف به دنبال اعمال تنش در مرحله گلدهی تا حدودی توسط افزایش تعداد دانه در غـلاف جـبـران میشود. بنابراین به نظر میرسد، تنشهای خفیف آبی اثر چندانی بر مقدار WUE نداشته باشند .(۷) لذا بـا توجه به مجموع موارد ذکر شده، اهمیت آب و به ویژه زمان و میزان دقیق مصرف آن در مزرعه با استفـاده از محاسبه تبخیر و تعرق پتانسیل۴ بهعنوان یکی از راهکارهای تعیین مناسبترین دور آبیاری (فاصله زمانـی یک آبیاری تا آبیاری بعد) و مقدار آب مصرفی برحسب متر مکعب در هکتار در هر مرحله از آبیاری که به بیشترین میزان کارایی مصرف آب اقتصادی و بیولوژیک منجر شود، تحقیق مذکور انجام پذیرفت.

مواد و روشها:

به منظور بررسی اثر تنش آب بر ویژگیهای کمی و کیفی محصول کلزا دو رقم به نامهای طلایه و

PF 7045/91 در پاییز سال زراعی ۱۳۷۹ – ۱۳۷۸ در منطقه پاکدشت ورامین و ماهـدشـت کـرج کشـت گردیدند. آزمایشهای مورد نظر در قالب طرح فاکتوریل اسپلیت پلات اجرا شد که در آن دورهای آبیـاری

۴۵، ۶۵ و ۸۵ میلیمتر تبخیر از سطح تشتک تبخیر کلاس A5، همراه با مقدارهای آب مصرفی ۶۰، ۸۰ و ۱۰۰

درصد آب تبخیر شده از سطح تشتک تبخیر برای هر یک از دورهای آبیاری پس از خروج گیاه از مـرحلـه روزت به صورت فاکتوریل به عنوان عامل اصلی و دو رقم طلایه و PF 7045/91 به عنوان عامل فـرعـی، در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. به عنوان مثال در رابطه با دور آبیاری ۴۵mm

و مقدار آب مصرفی %۶۰ ، ۸ مرحله آبیاری تا انتهای دوره رشد گیاه صورت پذیرفت. بذرها روی ۶ خـط کاشت ۶ متری با فاصله ردیفهای ۲۵ سانتیمتر و فاصله بوته ۴/۵ سانتیمتر روی هر ردیف کشت شدنـد و برای تأمین حاصلخیزی خاک به ترتیب مقدار ۱۵۰ k/ha و ۶۰ kg/ha ازت و فسفر خالص از دو منبع کودی اوره و فسفات آمونیوم مورد استفاده قرار گرفت. برای اجرای دقیق آزمایش، ابتدا و انتهای کرتها مسدود و

۲- Marnoo 1- Tasmania
۴- Potential Evapotranspiration (PET) 3- Vigour
۵-Evaporation pan

۶۱ مجله علمی پژوهشی علوم کشاورزی

با توجه به مساحت آنها، دور آبیاری و مقدار آبی که به هر یک از آنها اختصاص یافت، براساس محاسـبـه تبخیر و تعرق پتانسیل روزانه انجام شده از سطح تشتک تبخیر کلاس A و با در نظر گرفتن این نکته که هر یک میلیمتر تبخیر و تعرق پتانسیل و یا به عبارت دیگر قرار گرفتن یک میلیمتر آب در سطح زمین به دنبال مصرف ۱۰ m 2 / ha آب حاصل می شود، حجم آب مشخصی برحسب لیتر در هر دور آبیاری برای آنها در نظر گرفته شد و بدین ترتیب با تغییر دور آبیاری و مقدار آب مصرفی با استفاده از روش آبیاری نشتی اقدام به اعمال تنش آبی از مرحله ساقه رفتن گیاه گردید. سپس با شلنگهای مخصوص آب به محل هـر کـرت رسانده شده و با اندازهگیری دقیق مقدار آن توسط کنتور، آب مورد نیاز هر کرت توسط یک بخش تنظـیـم کننده به شکل مساوی بین ۶ خط کاشت توزیع گردید، تا به این ترتیب با محاسبه نسبت عملکرد دانه بر آب مورد استفاده گیاه برحسب تبخیر و تعرق پتانسیل کارایی مصرف آب اقتصادی و با تقسیم میزان عملـکـرد بیولوژیک بر آب مصرفی، کارایی مصرف آب بیولوژیک محاسبه شد. البته به منظور بررسی اثر تنش آب با یک صفت گیاهی مناسب، مقدار محتوی نسبی آب برگ(RWC) 1 نیز قبل از آبیاری هر یک از کرتها با استفاده از تقسیم تفاضل وزن تازه برگ از وزن خشک برگ بر وزن اشباع برگ منهای وزن خشک بـرگ دقیقاً اندازهگیری گردیده و برای جلوگیری از ورود نزولات جوی و کاهش دقت آزمایش، سطح کرتها با پلاستیک مخصوصی پوشانده شد. پس از رسیدن محصول، مساحتی حدود ۴ مترمربع از منطقه برداشت نهایی۲

را برداشت کرده، توسط کمباین دانهها از غلاف جدا گردیده و پس از توزین به آزمایشگاه انتقال یافتند تا با محاسبه عملکرد در واحد سطح، برخی آزمایشهای تکمیلی دیگر نیز انجام گیرد. در این تحقیق برای تجزیـه آماری دادهها از برنامه Mstatc و برای مقایسه میانگین صفات از آزمون چند دامنهای دانکن استفاده گردید.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 9700 تومان در 9 صفحه
97,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد