مقاله در مورد بهبود و بهسازی لرزه ای ساختمانهای بنائی

word قابل ویرایش
13 صفحه
4700 تومان

بهبود و بهسازی لرزه ای ساختمانهای بنائی

بهبود و بهسازی لرزه ای ساختمانهای بنائی
چکیده :
ساخت ساختمانهای خشتی در نقاط مختلف دنیا و از جمله ایر ان و با توجه به وسعت گسترده سطح کویر در کشور بدیهی است که بخش زیادی از ساختمانهای روستایی را دربرمی گیرد و در ساخت این ساختمانها ، در اکثر موارد ، کوچکترین مسائل فنی در نظر گرفته نشده است.
سازگاری مناسب ، اقتصادی بودن ، سهولت و سرعت در تهیه از جمله پار امترهایی است که در این نوع مصالح (خشت ) را در منطقه کویر فرانموده است و به دلیل مسائل اقتصادی هم اکنون نیز ساخت این ساختمانها در کشورمان ادامه دارد.

لذا در این مقاله روشهایی برای بهبود لرزه ای این ساختمانها (خشتی) پیشنهاد شده است.

مقدمه :
کشور ایران از جمله کشورهایی است بر روی کمربند زلزله آلپاید که از کوههای هیمالیا تا دریای مدیترانه گسترش دارد واقع است و در دهه های اخیر در ایران چندین زلزله بزرگ و مخرب روی داده است که موجب تلفات سنگینی شده اند . مثل زلزله منجیل ۱۳۶۹ و زلزله بم ۱۳۸۲ که سبب مرگ دهها هزار تن شده . بر اساس آمار رسمی در سال ۱۳۷۰ حدود ۴۲ درصد از جمعیت ایران در روستاها زندگی می کنند و بنا

به دلایل اقتصادی ساخت ساختمانهای خشتی هم اکنون نیز در این مناطق مشاهده می گردد.
در این مقاله به روشهای مقاوم سازی ساختمانهای خشتی در کشور خودمان با توجه به مصالح ارزان موجود اشاره گردیده است.
رفتار لرزه ای ساختمانهای خشتی :
تکانهای لرزه ای بزرگ غالباً بر ساختمان تاثیر می گذارند . این تاثیر نه تنها به خاطر شدت نیروهای بکار رفته ، بلکه بیشتر بدین علت است که سازه ها برای تحمل نیروهای افقی طراحی نمی شوند.
سازه های با مصالح بنائی عمدتاً مقاومت کششی بسیار کمی دارند و توجه به این ویژگی ، مهمترین مسئله در مقاوم سازی ساختمانهای بنائی می باشد.
ساخت وساز ساختمانهای خشتی :

خانه های خش تی به دلیل تنوع آب و هوایی هر منطقه از کشور، به شیوه های مختلفی ساخته می شود . علاوه بر تنوع آب و هوایی ، دسترسی آسان و اقتصادی بودن ساخت چنین ساختمانهایی در ساخت آنها تاثیر بسزایی دارد و در ساخت آنها از مصالح
ارزان قیمت که در خود مناطق یافت می شود ، استفاده می گردد. مصالحی که در ساخت این گونه ساختمانها مصرف می شود اغلب : خشت، ملات ، سنگ ، تیرهای چوبی و شاخه های چوب می باشد. خشت که از قدیم در نقاط مختلف ساخته می شده دارای دو روش ساخت می باشد : یکی روش خشت زنی دستی و دیگری روش خشت زنی مکانیکی که با سر عت بیشتری نسبت به روش دستی انجام می گیرد .
مهمترین مسئله در بدست آوردن خشت مطلوب، عمل آوردن خشت به روش درست می باشد که در طول مدت عمل آوری خشت بستگی کامل به مواد تثبیت کننده ای دارد که در ساخت آن بکار می رود. این مواد تثبیت کننده عمدتاً سیمان یا آهک می باشد، در آزمایشهای مختلفی که در این مورد انجام شده، موید این حقیقت است که تثبیت خشت با سیمان به شدت مقاومت فشاری خشت را افزایش می دهد.
ملات استفاده شده در ساختمانهای خشتی عمدتاً از گل و کاهگل ، گل آهک و شفته آهک ، گچ و خاک می باشد. از سنگ ساختمانهای خشتی ع مدتاً در کرسی چینی استفاده می شده و از سنگهای ناهموار به شکل لاشه چینی استفاده می شود.
در پوشش سقف ساختمانها خشتی معمولاً از تیرهای چوبی استفاده می شود . و بدلیل دسترسی آسان روستاییان به چوب درختان ، به کار بردن این ماده در سقف به شدت رو به افزایش بوده است.
اعضای اصلی ساختمان های خشتی و اشکالات موجود در ساخت آنها :
مهمترین عناصر ساخته شده در ساختمانهای خشتی عبارتند از : شالوده ، دیوار ، بازشو ، نعل درگاهی ، کلاف قائم و افقی و سقف.

شالوده :
دیوارهای باربر در این گونه ساختما نها ، بر روی شالوده شفته آهکی یا شالوده سنگی ، عمدتاً قرار می گیرد و بندرت در تماس مستقیم با زمین ملاحظه می شوند . عدم اجرای کرسی چینی در برخی موارد در ساختمانهای خشتی باعث گردیده که بر اثر عوامل جوی مثل باران و برف قسمت پایینی دیوارها باربر خشتی تخریب شده و باعث لاغری دیوارهای باربر در قسمت پایین آن گردد. این موضوع باعث ناپایداری سازه و کاهش سطح مقطع می شده و سبب افزایش تنش فشاری در دیوار خواهد شد. و در این حالت با اندک بار جانبی واژگون می شود.

دیوار :
بر اساس آیین نامه های مختلف ، دیوار باربر به دیوا ری گفته می شود که نسبت طول به ضخامت آن ، بیش از ۳ الی ۴ برابر باشد. در صورتی که نسبت طول به ضخامت کمتر از مقادیر فوق باشد، این عضو ستون خواهد شد . اشکال ستونهای خشتی آن است که به هنگام وقوع زلزله و بر اثر بارهای جانبی زلزله و خروج از مرکزیت بارهای قائم ستون ها ، به همراه نیروی محوری لنگر خمشی قابل توجهی در ستونها ایجاد شده و به دلیل ضعف این اعضا در ناحیه کششی و رفت و برگشت بارهای زلزله ، ستونها به سرعت دچار انهدام کلی خواهند شد.
بازشو :
ایجاد بازشوهای وسیع در دیوارهای باربر خشتی یکی از عمده ترین ضعفهای موجود در ساخت چنین ساختمانهایی می باشد . اما به دلایل معماری و نورگیری فضاهای ساختمان ، نمی توان بازشوها را در نظر نگرفت . لذا می توان با محدود کردن مقادیر ابعاد بازشو طبق آیین نامه های مختلف ، ابعاد بازشو را تحت کنترل درآورد.
نعل درگاهی :
نعل درگاهیه ا تیرهایی هستند که جهت انتقال بارهای ثقلی قسمت بالای بازشو به دیوارهای طرفین بازشو به کار می روند . از جمله موارد ضعف که در ساختمانهای ساخته شده خشتی دیده می شود ، عدم وجود نعل درگاه یا امتداد نیافتن نعل درگاه بر روی دیوارهای طرفین بازشو می باشد که در نهایت باعث تخریب دیوار خواهد شد.
کلاف بندی در ساختمان خشتی به دو صورت قائم و ا

فقی اجرا می شود و برای عملکرد بهتر کلاف بندی بهتر است که کلافهای افقی و قائم ، اتصال مناسبی به هم داشته باشند، تا به هنگام وقوع زلزله ، ساختمان یکپارچه عمل کند . در ساختمانهای خشتی کلاف بندی به روش معمول با چوب انجام می شود و در اکثر موارد دیده می شود که کلاف بندی انجام نمی شود و فقط چند تیرک افقی که با هم ارتباطی ندارند در لابلای رجهای خشت گذاشته می شده و فقط از گسترش ترکهای ناشی از نشست جلوگیری می کند.

سقف :
به طور کلی ، برای عملکرد بهتر سازه در برابر زلزله ، بهتر است سقف سبک باشد و به صورت یک دیافراگم صلب عمل نماید زیرا در هنگام وقوع زلزله رابطه شتاب و جرم رابطه ایی مستقیم می باشد، لذا در ساختمانهای خشتی ساخته شده ، بیشتر از سقفهای سنگین ( تیر چوبی و کاهگل) استفاده می شود و یکی دیگر از ضعفهای آن می باشد.

بهبود رفتار لرزه ای ساختمانهای خشتی :
بهبود رفتار لرزه ای یکی از اقداماتی است که در آن باید پیوستگی و اتصال کافی بین تمام اجزای اصلی سازه ، دیوارها ، کفها و بامها رعایت شود.
اقداماتی که در بهبود رفتار لرزه ای صورت می پذیرند عبارتند از :
۱- تقویت مصالح
۲- تقویت اجزای سازه ای
۳- تقویت ساختمان به عنوان یک کل
۴- سخت کردن پی ها
۵- پایداری کردن عملکرد سازه
۶- محدود ساختن جابه جایی ها.
در اثر عمل و عکس العمل امواج زلزله ، دیوارهای متقابل را به سرعت رانش داده و عدم هیچگونه اتصال و کلاف بندی در بین نعل درگاهها و پوششهای طاق با اسکلت بنا ابتدا طاق فضا فرو می ریزد، سپس قوسهای نعل درگاه که در جهت ارتعاشات زلزله واقع شده در اثر رانش دیوارها شکسته و فرو می ریزد . از این رو با تدابیری خاص می توان تا حد امکان بناهای خشتی را در مقابل خطر زلزله مقاوم کرد.
تقویت ساختمانهای خشتی در مقابل حرکت زمین و زلزله :
اصولاً در بناها ، کلاف دیوارهای بنای خشتی را از یکدیگر جدا می سازد . به علت استفاده از پوشش قوس به عنوان نعل درگاه فقط استقرار پا طاق بر روی نبشهای دربند می باشد . این مکان محل انتقال نیرو از قوس به سطح پاکار خواهد بود . چنانچه در زیر قوس و یا در دل قوس ( تنگ قوس ) به کار رود کلاف مقاومتی بین قوس و نعل درگاه و دیوارهای پاکار به وجود می آید .

این روش حرکت دیوار و طاق را از هر جهت به شک ل لوله میسر ساخته و پیشگیری از تخریب قوس (سقف) را در مقابل حرکات زمین و زلزله بوجود می آورد ، برای اجرای این اقدام به فاصله یک متر پایین تر از سطح پاکار چوب مشته ( عضو عمومی) که آن نیز می گویند کار گذارده می شود . برای این کار از چوب مقاومی که س طح آن بوسیله قیر و یا قطران و یا دوغاب « شاخص » را به آهک اندود شده باشد استفاده می شود ، دیوار چینی تا سطح پای قوس ، اجرا می شود.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4700 تومان در 13 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد