whatsapp call admin

مقاله در مورد حسابداری بهای تمام شده ( حسابداری صنعتی )

word قابل ویرایش
90 صفحه
16700 تومان
167,000 ریال – خرید و دانلود

حسابداری بهای تمام شده ( حسابداری صنعتی )

فصل اول : مفاهیم حسابداری بهای تمام شده

گفتار اول : حسابداری بهای تمام شده ( حسابداری صنعتی )
آنچه که در کشور ما به عنوان حسابداری صنعتی خوانده می شود حوزه ای از حسابداری است که با اندازه گیری و ثبت و گزارش اطلاعات مربوط به اقدام بهای تمام شده سر و کار دارد .
۲ ـ موارد کاربرد حسابداری بهای تمام شده :
کاربرد اولیه اطلاعات مربوط به بهای تمام شده در تصمیم گیری ها و ارزیابی عملکردهای توسط مدیران است که در داخل ساختمان توسط مدیران به منظور ارزیابی فعالیتهای سازمان یا نیروی انسانی و یا به عنوان مبنای برای اتخاذ تصمیم بکار برده می شود .

۳ ـ حسابداری مالی و حسابداری بهای تمام شده :
حسابداری مالی : با تهیه آن دسته از اطلاعات سر و کار دارد که برای استفاده کنندگان خارجی از مؤسسه نظیر سرمایه گذاران و بستانکاران و تحلیلگران مالی و اتحادیه های کارگری و علاقه مندان خارجی تهیه می شود .
حسابداری بهای تمام شده : با گردآوری و تحلیل اطللاعاتی در مورد بهای تمام شده کالا و خدمات مؤسسات سر و کار دارد که مورد استفاده مدیران مؤسسه در امر برنامه ریزی ، کنترل و تصمیم گیری واقع می شود .

۴ ـ هزینه برای بهای تمام شده :
بهای تمام شده به معنی منابع از دست رفته در برابر تحصیل کالا و خدمات مورد نیاز هنگامیکه این منابع حاصل می شود بهای تمام شده تبدیل به هزینه می شود و آن دسته از اقلام بهای تمام شده که هنوز مورد منفعت قرار نگرفته به صورت دارایی در حسابها و صورتهای مالی نشان داده می شود .

۵ ـ تعریف زیان و تفاوت آن با هزینه :
هزینه ها در برابر درآمدها قرار می گیرند تا سود و زیان یک دوره مالی را مشخص سازند درآمد : قیمت کالایی است که فروخته می شود و یا خدمتی که عرضه می شود در برخی موارد کالاها و خدمات خریداری شده به قصد تحصیل انتفاعی بدون آنکه سودی از آنها حاصل شود ارزش خود را از دست
می دهند این گونه اقلام بهای تمام شده اصطلاحاً تبدیل به زیان شده و در صورت سود وزیان از درآمد کسر می شوند .

۶ ـ دستمزد و انواع آن :
۲ نوع دستمزد داریم : دستمزد مستقیم ، دستمزد غیر مستقیم
۱ ـ دستمزد مستقیم : آن دسته از کارگرانی را که مستقیماً در ارائه خدمات یا تبدیل مواد مستقیم به کالای ساخته شده دخالت دارند و بدون دخالت آنها تولید و ارائه خدمات امکان پذیر نیست ، دستمزد این گونه کارگران را به عنوان دستمزد مستقیم محاسبه می کنیم . مثال : کارگران خط تولید یا مونتاژ

یک کالا .
۲ ـ دستمزد غیرمستقیم : دستمزد آن دسته افراد که در تولید کالا و یا ارائه خدمات دخالت دارند اما بطور مستقیم حساب نمی شوند را می نامند : مانند سه کارگران یا بازرسان .
۷ ـ مواد و انواع آن :

به طور کلی ما ۲ نوع مواد داریم :
۱ ـ مواد مستقیم : آن دسته از موادی که در تولید کالا نقش اساسی را دارند
۲ ـ مواد غیر مستقیم : آن دسته از موادی که در تولید کالا نقش اساسی را ندارند
مثال مواد مستقیم مانند : چوب در مبلمان و یا پارچه در لباس و مواد غیر مستقیم مانند : روغن جلاء دهنده در مبلمان و غیره . . .
مواد مستقیم : محتوای اصلی محصول تولید شده را تشکیل می دهد

۸ ـ سر بار تولید : تمام اقلام بهای تمام شده محصول به استثنای مواد مستقیم و دستمزد مستقیم اصطلاحاً سر بار می نامند .
مهمترین اجزای سر بار عبارتند از : مواد غیر مستقیم و دستمزد غیر مستقیم و هزینه های عمومی کارخانه نظیر استهلاک ساختمان و تجهیزات کارخانه .

فصل دوم : روشهای طبقه بندی مفاهیم بهای تمام شده
گفتار ۱ : طبقه بندی مفاهیم بهای تمام شده محصول براساس عوامل و عناصر تشکیل دهنده محصول
عناصر تشکیل دهنده محصول را می توان به ۲ گروه تقسیم کرد :
۱ ـ عواملی که مستقیماً در امر تولید نقش دارند همچون دستمزد مستقیم و مواد مستقیم و سایر اقلام که تولید کالا مستقیماً به آنها وابسته نیست ولی استفاده از آنها اجتناب ناپذیر است این دسته را

سر بار تولید گویند که در فصل قبل توضیح داده شد .
مثال : فرض کنید شرکتی در طول یک دوره مالی معین اقلامی از بهای تمام شده به شرح زیر صرف تولید میز و صندلی کرده است .
مواد: ورق نئوپان ۰۰۰/۱۵۰ دستمزد: کارگران چوب بر ۰۰۰/۱۸۰
چوب ( الوار ) ۰۰۰/۱۱۰ کارگران مونتاژ قطعات میز ۰۰۰/۱۹۰

چسب ۸۰۰ کارگران نقاش ۰۰۰/۱۷۰
پیچ ومیخ ۰۰۰/۱ سرپرستان و سرکارگران ۰۰۰/۲۰
سرایدار و نگهبان ۰۰۰/۱۰
جمع مواد ۸۰۰/۲۶۱ جمع دستمزد ۰۰۰/۵۷۰
سایر اقلام بهای تمام شده :
اجاره ساختمان کارخانه : ۰۰۰/۷۰ حقوق کارکنان اداری ۰۰۰/۸۰ جمع کل سایر اقلام
آب و برق و گاز و تلفن : ۰۰۰/۲۰ استهلاک و تجهیزات کارخانه ۰۰۰/۲۱ ۰۰۰/۲۱۵
اجاره دفتر شرکت : ۰۰۰/۱۶ استهلاک و تجهیزات دفتری ۰۰۰/۸
در جدول ۲۰۱ اقلام مربوط به بهای تمام شده شرکت صنایع چوب نشان داده شده است .
مواد مستقیم دستمزدمستقیم سر بار جمع
ورق نئوپان
الوار چوب
چسب
میخ و پیچ
چوب بر
منتاژ کار

نقاش
سرکارگر
سرایدار و نگهبان
اجاره کارخانه
آب و برق کارخانه
استهلاک و تجهیزات کارخانه ۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۱۱۰

۰۰۰/۱۸۰

۰۰۰/۱۹۰
۰۰۰/۱۷۰

۸۰۰
۰۰۰/۱

۰۰۰/۲۰

۰۰۰/۱۰
۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۲۰
۰۰۰/۲۱ ۰۰۰/۱۵۰
۰۰۰/۱۱۰
۸۰۰
۰۰۰/۱
۰۰۰/۱۸۰
۰۰۰/۱۹۰

۰۰۰/۱۷۰
۰۰۰/۲۰
۰۰۰/۱۰
۰۰۰/۷۰
۰۰۰/۲۰
۰۰۰/۲۱
جمع ۰۰۰/۲۶۰ ۰۰۰/۵۴۰ ۸۰۰/۱۴۲ ۸۰۰/۹۴۲
۲ ـ طبقه بندی مفاهیم بهای تمام شده براساس ارتباط با فرآیند تولید: به ۲ قسمت تبدیل می شود :
۱ ) بهای تمام شده هزینه های تبدیل : اقلام از بهای تمام شده اند که برای تبدیل مواد اولیه به کالای ساخته شده به کار می روند .
۲ ) بهای تمام شده هزینه های اولیه تولید : اقلامی از بهای تمام شده اند که مستقیماً در امر تولید دخالت دارند .

مثال : مثلاً اقلام بهای تمام شده در یک کارخانه به شرح زیر است .
مواد مستقیم : ۰۰۰/۸۰۰ دستمزد مستقیم : ۰۰۰/۹۰۰ سر بار : ۰۰۰/۳۰۰
هزینه تبدیل : ۰۰۰/۲۰۰/۱ = ۰۰۰/۳۰۰ + ۰۰۰/۹۰۰ = سر بار + دستمزد مستقیم
بهای تولید : ۰۰۰/۷۰۰/۱ = ۰۰۰/۸۰۰ + ۰۰۰/۹۰۰ = مواد مستقیم + دستمزد مستقیم
نکته : اما بهای تمام شده محصول فقط { ۰۰۰/۸۰۰ + ۰۰۰/۹۰۰ + ۰۰۰/۳۰۰ } می باشد .

۳ ـ طبقه بندی مفاهیم اقلام بهای تمام شده در رابطه با حجم تولید :
۱ ) اقلام متغیر بهای تمام شده که اقلامی هستند که با افزایش حجم تولید مقدار آنها نیز افزایش
می یابد مثلاً اگر درصورتیکه بهای تمام شده متغیر ( هزینه های متغیر ) مواد مستقیم برای هر واحد محصول ۱۰۰ ریال باشد هرگاه تعدادی از کالاهای ساخته شده ۱ واحد افزایش یابد جمع بهای متغیر نیز ۱۰۰ ریال افزایش می یابد .

۲ ) اقلام ثابت بهای تمام شده : آن دسته از اجزای بهای تمام شده را تشکیل می دهند که جمع آنها رابطه مستقیم با حجم تولید ندارند و در محدوده معینی از تولید مقدار آنها ثابت است .
مثال : فرض کنید بهای اجاره یک انبار در صورتی که حجم تولید شرکت بین ۵ تا ۱۵ هزار واحد باشد مبالغی در حدود ۰۰۰/۱۵ ریال در ماه باشد اما اگر پیش بینی می شود که حجم تولید کمتر از ۵ هزار واحد است می توان انبار کوچکتری با بهای اجاره ماهانه ۰۰۰/۱۰ ریال اجاره کرد .

۳ ) اقلام نیمه متغیر بهای تمام شده :
این اقلام را گاهی به عنوان بهای تمام شده مختلط نیز می نامند زیرا ویژگیهای هردو گروه اقلام متغیر و ثابت بهای تمام شده را با هم دارند یعنی نه کاملاً ثابت هستند نه کاملاً متغیرند مثلاً جزء ثابت یا آبونمان ربطی به حجم استفاده از تلفن ندارد و همواره ثابت است و همواره ثابت است اما جزء متغیر این هزینه در ارتباط مستقیم با میزان استفاده از تلفن است یعنی در ازای استفاده از هر یک شماره تلفن اضافی جمع آن نیز تغییر می کند و جمع این بهای تمام شده مختلط ( هزینه تلفن ) را نیز تغییر می دهد .

گفتار ۴ : طبقه بندی مفاهیم بهای تمام شده بر اساس فعالیتهای مختلف :
۱ ـ اقلام بهای تمام شده تولید: عبارتست از سایرعوامل تولید(سربار)+ دستمزد مستقیم+موادمستقیم
۲ ـ هزینه بازاریابی : هزینه هایی که صرف فروش کالا و خدمات شده است.
۳ ـ هزینه اداری : هزینه هایی که صرف هدایت شرکت ، کنترل و گردش فعالیتها می شود .
۴ ـ هزینه تأمین مالی : هزینه هایی که صرف تأمین مالی شرکت می شود کارمزد یا وام های دریافتی از بانکها .

گفتار ۵ : طبقه بندی مفاهیم بهای تمام شده براساس زمان تبدیل آن به هزینه :
بخش ۱ بهای تمام شده محصول :
۱ ـ معمولاً حسابداران صنعتی بهای تمام شده محصول ( یک واحد ) ساخته شده را بوسیله عمل معدل گیری یا تعیین نرخ متوسط پیدا می کنند به این معنی که جمع هزینه های ساخت کالا در یک دوره را به تعداد محصول ساخته شده در آن دوره تقسیم می کنند تا نرخ متوسط هر واحد بدست می آید بهای تمام شده واحد محصول را می توان براساس آحاد وارده در تولید یا براساس روش عوامل تولیدی محاسبه کرد . در این مبحث ما مواد مستقیم و دستمزد مستقیم و سربار را با هم جمع کرده و این ۳ محصول به عنوان یک هزینه تلقی می شوند این هزینه را بهای تمام شده کالای فروش رفته می خوانند .

۲ ـ هزینه های دوره مالی : دسته ای از اقلام بهای تمام شده که رابطه مستقیم با تولید ندارد و از ابتدا در حکم موجودی شرکت نبوده و به عنوان یک دارائی ثبت نمی شود نمونه نوع اول اقلام بهای تمام شده غیر تولیدی حقوق کارکنان اداری مانند حسابداران یک شرکت است که از ابتدا به حساب هزینه منظور می شود و نمونه نوع دوم اقلام بهای تمام شده که مخارج سرمایه گذاری نیز نامیده می شود .

فصل سوم : بهای تمام شده در مؤسسات خدماتی :
گفتار ۱ ـ اجزای بهای تمام شده خدمات : مؤسسات خدماتی اگرچه در تولید خدمات خود با مواد اولیه مستقیماً سر و کار ندارند اما مشابهتهایی از
نظر صرف وقت و کار و نیروی انسانی و اقلام سربار بهای تمام شده تولید خدمات با مؤسسات تولید کالا دارند .
۲ ـ محاسبه بهای تمام شده خدمات و نقش آن در مدیریت :
در پاسخ به این سئوال که چگونه می توان از اقلام بهای تمام شده برای کنترل و برنامه ریزی استفاده کرد می توان ۲ پیشنهاد را ارائه کرد : ۱ ـ سرشکن کردن بهای تمام شده بین سفارشهای در دست اقدام

۲ ـ یا تقسیم آن بین قسمتهای دپارتمانهای مختلف شرکت خدماتی . درهر حال می توان جمع اقلام بهای تمام شده خدمات مورد ارائه را در برابر درآمدهای حاصل از آن قرارداد و به نوعی سود ناویژه حاصل از ارائه خدمات دست یافت این سود ناویژه پس از کسر هزینه ها که مستقیماً قابل تخصیص به خدمت خاصی نیست سود ویژه فعالیتهای خدماتی را بدست می‌آورد .

نام دپارتمان/ مشاوره مدیریت حسابرسی طراحی سیستم های اطلاعاتی جمع
نام مشتری
آلفا ۱۰۰ ۸۵۰ ـ ۹۵۰
بتا ۲۲۰ ـ ۴۵۰ ۶۷۰
گاما ـ ۱۳۴۰ ـ ۱۳۴۰
زیگما ۱۸۰ ۲۱۰ ـ ۳۹۰
نتا ـ ـ ۱۵۰ ۱۵۰
جمع ۵۰۰ ۲۴۰۰ ۶۰۰ ۳۵۰۰

(۱) کنترل دستمزد کار در جریان آلفا کنترل دستمزد دپارتمان مشاوره
۰۰۰/۴۰۰/۷ ║ ۰۰۰/۰۰۰/۷ ۰۰۰/۹۰۰/۱║ ۰۰۰/۴۰۰/║ ۰۰۰/۰۰۰/۷ ۰۰۰/۰۰۰/۱ ║ ۰۰۰/۷۵۰/۱
۰۰۰/۴۲۵/۱║ ۰۰۰/۷۵۰ ║
کار در جریان بتا دپارتمان حسابرسی
۰۰۰/۳۴۰/۱║ ۰۰۰/۴۸۰ ║ ۰۰۰/۴۰۰/۸
۰۰۰/۰۰۵/۱ ║ ۰۰۰/۶۰۰/۳║
کار در جریان گاما کنترل سربار دپارتمان سیستم ها

۰۰۰/۶۸۰/۲║ ۰۰۰/۰۰۰/۶║۰۰۰/۲۵۰/۵ ۰۰۰/۲۰۰/۱ ║ ۰۰۰/۱۰۰/۲
۰۰۰/۰۱۰/۲ ║ ۰۰۰/۹۰۰ ║
(۲) کنترل سربار کار در جریان زیگما بهای تمام شده خدمات
۰۰۰/۰۰۰/۶ ║ ۰۰۰/۲۵۰/۵ ۰۰۰/۷۸۰ ║ ۰۰۰/۲۵۰/۱۲║
۰۰۰/۵۸۵ ║
کار در جریان نتا درآمد خدمات
۰۰۰/۳۰۰ ║ ║ ۰۰۰/۵۰۰/۱۷ (۱)
۰۰۰/۲۲۵ ║ ۱) درآمد خدمات = ۰۰۰/۵۰۰/۱۷= ۰۰۰/۵ × ۵۰۰/۳
۱ـمجموع هزینه دستمزد۰۰۰/۴۰۰/۷ بوده که فقط۰۰۰/۰۰۰/۷ریال آن به سفارشهای درجریان اختصاص دارد
۲ـ مجموعه اقلام دیگر بهای تمام شده سربارکلاً دراین دوره ۰۰۰/۰۰۰/۶ بوده که فقط ۰۰۰/۲۵۰/۵ به کار در جریان اختصاص دارد .

فصل چهارم : بهای تمام شده کالا در مؤسسات بازرگانی
گفتار ۱ ـ نظام های بهای تمام شده در مؤسسات بازرگانی
اقلامی از بهای تمام شده که در مؤسسات بازرگانی در اثر تقابل با یکدیگر( بهای تمام شده کالای فروش رفته ) را بدست می آورند و با قرار گرفتن رقم بهای تمام شده کالای فروش رفته در مقابل درآمد فروش سود ناویژه حاصل از فعالیتهای اصلی این مؤسسات بدست می آید . در جدول زیر نحوه محاسبه بهای تمام شده کالای فروش رفته در شرکت بازرگانی الف ( برای یک دوره مالی معین ) نشان داده شده است.

بهای تمام شده موجودی کالا در ابتدای دوره مالی ۰۰۰/۱۹۵ ریال
بهای تمام شده خرید خالص طی دوره ۰۰۰/۱۸۴۰

بهای تمام شده کالای آماده برای فروش ۰۰۰/۲۰۳۵
بهای تمام شده موجودی کالا در انتهای دوره مالی ۰۰۰/۳۷۰

بهای تمام شده کالای فروش رفته ۰۰۰/۶۶۵/۱
غالباً ۲ نظام در مؤسسات بازرگانی به کار برده می شود .
۱ ـ نظام دائمی نگهداری اطلاعات بهای تمام شده موجودیها
۲ ـ نظام ادواری نگهداری اطلاعات بهای تمام شده موجودیها

گفتار ۲ ـ نظام دائمی : در نظام دائمی حسابی تحت عنوان دوموجودی کالا در دفتر کل بطور دائمی حساب ورود ، خروج و موجودی کالا را نگهداری می‌کند. به عبارت دیگر بهای تمام شده کالای وارده به انبار ( خریداری شده ) به این حساب بدهکار و خروج کالا از انبار ( از مجموعه موجودیها ) در بستانکار این حساب درج می شود و بنابراین مانده این حساب همواره نشان دهنده موجودی

کالاها است .طبعاً در این نظام مانده حساب موجودی کالا در ابتدای یک دوره مالی بیانگر بهای تمام شده موجودی کالای آماده فروش در انبار شرکت در آخرین لحظه از دوره مالی قبل است . بهای تمام شده هرگونه خرید کالا موجب افزایش این مانده و بهای تمام شده کالای رفته موجب کاهش مانده موجودیها می گردد . حسن نظام دائمی نگهداری اطلاعات بهای تمام شده موجودی این است که دائمی بهای تمام شده موجودی در اختیار تقسیم کنندگان از این اطلاعات و تصمیم گیرندگان است و عیب اصلی آن افزایش حجم عملیات دفترداری به صورت تعدد دفعات خرید وفروش کالا است . و این نظام درمؤسسات

خرده فروشی مقرون به صرفه نیست چون کالاها به دفعات مورد فروش قرار می گیرند .
گفتار ۳ ـ نظام ادواری : در نظام ادواری برخلاف نظام دائمی رقم بهای تمام شده موجودیها در طول یک دوره مالی دائماً دردست نیست و همانطور که از نامش پیداست در پایان هر دوره مالی معین می شود و در این نظام رقم موجودی کالا نشان دهنده بهای تمام شده موجودی کالا درابتدای دوره مالی است. هرگونه افزایش موجودی طی یک دوره مالی نظام ادواری در حسابی به عنوان خرید کالا ثبت شده و مانده این حساب در انتهای دوره نشان دهنده بهای تمام شده کالای خریداری شده است و هرگونه کاهش موجودی به دلیل فروش آنها نیز اثری به حساب موجودی کالا نمی گذارد .

گفتار ۴ ـ محاسبه بهای تمام شده کالا :
در هریک از ۲ نظام قبلی اطلاعات برای محاسبه بهای تمام شده کالا تکنیکهای مخصوصی وجود دارد که عموماً بکار برده می شود مهمترین انواع روشهای مورد استفاده برای تعیین بهای تمام شده عبارتند از شناسایی ویژه: (ردیابی تک تک کالای وارد شده به انبار و خارج شدن از آن)، اولین صادره از اولین وارده (کالایی که اول وارد انبار می شود زودتر از بقیه کالاهای مشابه خود در جریان فروش قرار می گیرند و اولین صادره از آخرین وارده کالایی که دیرتر از بقیه کالاهای مشابه وارد انبار می شوند زودتر از بقیه خارج می شود) و بالاخره میانگین: ( که در هردو مورد بهای تمام شده

موجودی کالا رامیانگین ازبهای تمام شده کالاهای همسان در نظر می گیرند ) . لازم به ذکر است بهای تمام شده کالای وارد به انبار ( خریداری شده ) یک رقم واقعی و عینی و مساوی با مجموع منابع اقتصادی از دست رفته در ازای کسب کالایی معین است . بنابراین هزینه کل کالای خریداری شده نیز جزئی از بهای تمام شده محسوب می شود .

مثال : شرکت بازرگانی امیدوار به خرید وفروش یک نوع محصول ( برنج گیلانی ) اشتغال دارد در ماه خرداد ۲۰۰۰ کیلو برنج از قرار کیلویی ۹۰۰ ریال خریداری کرده است و ۱۲۰۰ کیلو برنج به قیمت هرکیلو ۱۰۰۰ ریال فروخته است .هزینه حمل هر کیلو برنج خریداری شده ۱۰ ریال بوده است در ابتدای خردادماه موجودی برنج این شرکت فقط ۱۰۰ کیلو بود که بهای تمام شده آن کیلوئی ۷۰۰ ریال بوده است بعلاوه ۱۰ ریال هزینه حمل بود . با فرض اینکه هیچ گونه کالای دیگر در طول مردادماه خریداری نشده و یا فروخته نشده باشد شرکت از روش اولین صادره از اولین وارده برای محاسبه

بهای تمام شده استفاده کند می توان ثبتهای لازم را در حسابهای شرکت نشان داد با توجه به اینکه جمع هزینه های اداری و بازاریابی (فروش) شرکت در این دوره زمانی ۳۸۰۰۰ ریال می باشد در زیر مقایسه های ثبتهای لازم در هردو نظام دائمی و ادواری نشان داده شده است .
ثبتهای لازم در نظام دائمی ثبتهای لازم در نظام ادواری
خرید کالا در خردادماه : خرید
(۱) موجودی کالا ۰۰۰/۸۰۰/۱ (۱) خرید کالا ۰۰۰/۸۰۰/۱
حسابهای پرداختی ۰۰۰/۸۰۰/۱ حسابهای پرداختی ۰۰۰/۸۰۰/۱
حمل کالای خریداری شده هزینه حمل :

(۲) موجودی کالا ۰۰۰/۲۰ (۲) هزینه حمل کالای خریداری شده : ۰۰۰/۲۰
بانک (صندوق) ۰۰۰/۲۰ بانک (وجه نقد) ۰۰۰/۲۰
فروش کالا : فروش کالا :
(۳) حسابهای دریافتی ۰۰۰/۲۰۰/۱ (۳) حسابهای دریافتی ۰۰۰/۲۰۰/۱
درآمد فروش ۰۰۰/۲۰۰/۱ درآمد فروش ۰۰۰/۲۰۰/۱
(۴)بهای تمام شده کالای فروش رفته(۱) ۰۰۰/۰۷۲/۱

موجودی کالا ۰۰۰/۰۷۲/۱ بهای تمام شده کالای فروش رفته :
وقوع هزینه های اداری فروش : موجودی اول دوره+خریدطی دوره-موجودی آخردوره
(۵) هزینه های اداری فروش ۳۸۰۰۰ ۰۰۰/۸۹۱/۱=۰۰۰/۷۱+(۰۰۰/۲۰+۰۰۰/۸۰۰/۱)- ً ً ً (۲)
حسابهای پرداختی(یاوجه نقد) ۳۸۰۰۰ وقوع هزینه های اداری فروش=۰۰۰/۰۷۲/۱=۰۰۰/۸۱۹-
(۱)۰۰۰/۷۱=۷۱۰×ازحمل موجودی اول دوره ۱۰۰واحد (۴) هزینه اداری فروش ۳۸۰۰۰
{ ۰۰۰/۰۷۲/۱ =۱۲۰۰ حسابهای پرداختی ۳۸۰۰۰

۰۰۰/۰۰۱/۱=۹۱۰×از حمل خرید طی دوره ۱۱۰۰واحد واحد کالای
فروخته شده
(۲) ۹۰۰=۱۲۰۰-۲۰۰۰+۱۰۰= موجودی آخر دوره
۰۰۰/۸۱۹=۹۱۰× ۹۰۰= بهای تمام شده موجودی آخر دوره
صورت حساب این شرکت برای خردادماه را می توان به شکل زیر نشان داد توجه کنید که بهای تمام شده کالای فروش رفته در هردو نظام ادواری و دائمی یکسان و معادل ۰۰۰/۰۷۲/۱ریال است و در زیر صورت سود و زیان این شرکت و بهای تمام شده کالای فروش رفته نشان داده شده است :

شرکت امیدوار
صورت سود و زیان خردادماه xx13

درآمد فروش ۰۰۰/۲۰۰/۱ ریال
بهای تمام شده کالای فروش رفته ۰۰۰/۰۷۲/۱

سود ناویژه ۰۰۰/۱۲۸
هزینه های اداری فروش ۰۰۰/۳۸
صورت بهای تمام شده کالای فروش رفته
برای خردادماه xx 13

بهای تمام شده موجودی کالای ابتدای دوره : ۰۰۰/۷۱
بهای تمام شده کالای خریداری شده
خرید : ۰۰۰/۸۰۰/۱
هزینه حمل کالای خریداری شده : ۰۰۰/۲۰ ۰۰۰/۸۲۰/۱
بهای تمام شده کالای آماده فروش ۰۰۰/۸۹۱/۱

بهای تمام شده موجودی کالا در انتهای دوره ( ۰۰۰/۸۱۹ )
بهای تمام شده کالای فروش رفته : ۰۰۰/۰۷۲/۱

فصل پنجم
بهای تمام شده در مؤسسات تولیدی – نظام اداری
گفتار ۱ ـ معادله بهای تمام شده فروش رفته :
بهای تمام شده موجودی کالای ـ بهای تمام شده + بهای تمام شده موجودی کالای= بهای تمام شده
ساخته شده در انتهای دوره تولید طی دوره ساخته شده ابتدای دوره کالای فروش رفته
گفتار ۲ ـ صورت بهای تمام شده کالای ساخته شده :
صورت بهای تمام شده کالای ساخته شده مکمل صورت بهای تمام شده کالای فروش رفته و نهایتاً صورت سود و زیان محسوب می شود . نمودار زیرنمونه ای از صورت بهای تمام شده کالای ساخته شده را نشان می دهد .

شرکت تولید امید
صورت بهای تمام شده کالای ساخته شده برای خرداد ماه ۱×۱۳
بهای تمام شده کالای تولید شده :
بهای تمام شده مواد مستقیم :
موجودی مواد مستقیم در ابتدای دوره ۰۰۰/۱۷۰
خرید خالص مواد طی دوره ۰۰۰/۵۲۰۰

موجودی مواد مستقیم در ابتدای دوره ۰۰۰/۵۰۰ ۰۰۰/۸۷۰/۴
بهای تمام شده دستمزد مستقیم ۰۰۰/۲۰۰/۶
بهای تمام شده سایر عوامل تولید ( سربار ) ۰۰۰/۶۵۰/۴

بهای تمام شده عوامل تولید طی دوره ۰۰۰/۷۲۰/۱۵
بهای تمام شده کالای نیمه ساخته ابتدای دوره ۰۰۰/۴۸۰
جمع کار در جریان تولید طی دوره ۰۰۰/۲۰۰/۱۶

(۱) بهای تمام شده کار در جریان تولید انتهای دوره ۰۰۰/۳۵۰
بهای تمام شده کالای ساخته شده طی دوره ۰۰۰/۸۵۰/۱۵
(۱) لازم به ذکر است کار در جریان همان کالای نیمه ساخته می باشد .
گفتار ۳ ـ روش ادواری بهای تمام شده :
اقلام بهای تمام شده را می توان به ۲ صورت دائمی وادواری گردآوری کرد.در سیستم ادواری جمع آوری

اقلام بهای تمام شده در طول یک دوره بسیار محدود است و تنها در پایان هر دوره معین ( هر فصل یا سال ) با اندک تعدیلاتی به برخی از حسابهای مربوط به بهای تمام شده کالای ساخته شده دست یافت . نظام گردآوری ادواری اقلام بهای تمام شده را نمی توان یک نظام کامل بهای تمام شده دانست چون تنها در پایان هردوره پس از تعیین مقدار موجودیهای نسبی است که می توان به رقم بهای تمام شده کار در جریان و ساخت کالای ساخته شده دست یافت.

نظام دائمی گردآوری اقلام بهای تمام شده روشی از گردآوری اقلام بهای تمام شده است که از طریق حساب کار در جریان ساخت یا کالای در دست تکمیل یا تولید و نظایر آن مداوماً اطلاعاتی را درباره کار در جریان ساخت کالای تکمیل شده و بهای تمام شده کالای ساخته شده را فراهم می آورد .
گفتار ۴ ـ نحوه گردش اقلام بهای تمام شده در روش ادواری :
نحوه گردش اقلام بهای تمام شده در سیستم ادواری را در طرح بعد مشاهد می کنید.

بهای تمام شده دستمزد بهای تمام شده
غیر مستقیم بهای تمام شده سربار مواد غیر مستقیم
بهای تمام شده مواد غیر مستقیم
بهای تمام شده دستمزد غیر مستقیم

مستقیم بهای تمام شده سایر اقلام سربار مستقیم
دستمزد مستقیم جمع اقلام سربار مواد مستقیم

بهای تمام شده کالای وارد شده به خط تولید

(+) کار در جریان اول دوره (=) بهای تمام شده کالای در جریان ساخت طی دوره
(-) کار در جریان آخر دوره (=) بهای تمام شده کالای ساخته شده
(+) موجودی کالای ساخته شده اول دوره (=) بهای تمام شده کالای آماده برای فروش
(-) موجودی کالای ساخته شده آخر دوره (=) بهای تمام شده کالای فروش رفته
(+) هزینه های عمومی ،اداری و فروش (=) جمع بهای تمام شده عملیات(هزینه های عملیاتی)
همانطور که می بینید در نمودار بالا بهای تمام شده وارد شده به خط تولید که عبارتست از حاصلجمع مواد مستقیم ، دستمزد مستقیم و سربار با بهای تمام شده کار در جریان ساخت اول دوره جمع می شود حاصل جمع بهای تمام شده کار در جریان ساخت طی دوره نام می گیرد و هنگامیکه بهای تمام شده کار در جریان ساخت آخر دوره از آن کم می شود و رقم بهای تمام شده کالای ساخته شده طی دوره مالی بدست می آید و وقتی این رقم کلیدی که در مؤسسات

تولیدی جای رقم بهای تمام شده خرید کالای آماده برای فروش را در صورت سود وزیان می گیرد و بدست می آید می توان حاصل جمع آن با موجودی کالای ساخته شده (آماده فروش) ابتدای دوره را ، بهای تمام شده کل کالای آماده فروش طی دوره مالی دانست . با کسر شدن رقم بهای تمام شده موجودی کالای ساخته شده در پایان دوره از این رقم بهای تمام شده کالای فروش رفته طی دوره حاصل می شود که آن نیز به نوبه خود یک رقم کلیدی برای صورت سود وزیان به شمار می رود . وظیفه اساسی یک سیستم بهای تمام شده ادواری نیز گردآوری اطلاعات لازم برای تعیین و

محاسبه بهای بین رقم کلیدی در پایان یک دوره مالی است و همانطور که در نمودار مشاهده کردید بهای تمام شده عملیات عبارتست از بهای تمام شده کالای فروش رفته بعلاوه هزینه های عمومی ، اداری فروشی که جهت فروش رساندن آن کالاها صرف شده است .
مثال : اطلاعات زیر درمورد عملیات یک شرکت تولیدی برای یک دوره مالی معین است .فرض کنید هیچ گونه موجودی مواد اولیه در ابتدا و انتهای دوره نداشته است .
بهای تمام شده مواد : بهای تمام شده موجودی کالای ساخته

مستقیم ۰۰۰/۳۷۰ شده ابتدای دوره ۰۰۰/۲۹۵
غیرمستقیم ۰۰۰/۵۰ ۰۰۰/۴۲۰ ریال بهای تما م شده موجودی کالای ساخته
شده انتهای دوره ۵۰۰/۳۴۲
بهای تمام شده دستمزد : بهای تمام شده کالای نیمه ساخته
مستقیم ۰۰۰/۲۴۰ (کار درجریان) اول دوره ۰۰۰/۱۳۳
غیر مستقیم ۰۰۰/۱۶۰ بهای تمام شده کالای نیمه ساخته
۰۰۰/۴۰۰ ریال انتهای دوره ۰۰۰/۸۷
بهای تمام شده سایر عوامل سربار:

برق و سوخت ۰۰۰/۶۵
سایر اقلام سربار ۵۰۰/۳۲
۵۰۰/۹۷ ریال

۵۰۰/۹۱۷
هزینه های اداری فروشی ۲۰۰/۴۷
دستمزد مواد
۰۰۰/۴۰۰ سربار ۰۰۰ /۴۲۰
مواد غیرمستقیم ۰۰۰/۵۰

دستمزد غیر مستقیم ۰۰۰/۱۶۰
سوخت وبرق ۰۰۰/۶۵
سایرعوامل سربار ۵۰۰/۳۲
دستمزد مستقیم جمع سربار ۵۰۰/۳۰۷ مواد مستقیم
۰۰۰/۲۴۰ جمع سربار ۵۰۰/۳۰۷ ۰۰۰/۳۷۰

بهای تمام شده کالای وارد شده به خط تولید ۵۰۰/۹۱۷
(+) بهای تمام شده کار در جریان ساخت اول دوره ۰۰۰/۱۳۳

(=) بهای تمام شده کار در جریان ساخت طی دوره ۵۰۰/۰۵۰/۱
(-) بهای تمام شده کاردرجریان ساخت انتهای دوره ۰۰۰/۸۷

(=) بهای تمام شده کالای ساخته شده طی دوره ۵۰۰/۹۶۳
(+) بهای تمام شده موجودی کالای ساخته شده اول دوره ۰۰۰/۲۹۵
(=) بهای تمام شده کالای آماده برای فروش ۵۰۰/۲۵۸/۱
(-) بهای تمام شده موجودی کالای ساخته شده پایان دوره ۵۰۰/۳۴۲
(=) بهای تمام شده کالای فروش رفته ۰۰۰/۹۱۶
(+) هزینه های عمومی ، اداری و فروشی ۲۰۰/۴۷

(=) جمع بهای تمام شده عملیات شرکت ۲۰۰/۰۶۳/۱
گفتار ۵ ـ حسابهای دفتر کل در سیستم ادواری بهای تمام شده :
۱ ـ حساب موجودی مواد اولیه : خرید مواد در حساب موجودی مواد انعکاس نمی یابد بلکه بهای تمام شده خرید به حساب «خرید مواد اولیه» بدهکار می شود . در انتهای یک دوره مالی موجودی مواد ابتدایی دوره (که رقم آن از حساب موجودی مواد بدست می آید) بعلاوه جمع مواد خریداری شده طی دوره (که رقم آن از حساب خرید مواد اولیه بدست می آید) نشاندهنده کل مواد آماده مصرف طی آن دوره است . طبعاً هنگامیکه بهای تمام شده موجودی مواد اولیه در انتهای همان دوره از رقم مواد آماده مصرف کم می شود به « بهای تمام شده مواد مصرفی طی دوره » دست می یابیم . و مانده حساب موجودی مواد اولیه در انتهای دوره هم در ترازنامه انعکاس می یابد و هم درصورت بهای تمام شده کالای ساخته شده منعکس می شود .

بهای تمام شده مواد مصرف شده طی دوره:
موجودی مواد در ابتدای دوره: A → از حساب موجودی مواد
(+) خرید مواد طی دوره :
خرید مواد x → از حساب خرید مواد(مانده حساب)
(+) هزینه حمل مواد y → از حساب هزینه حمل
(-) برگشت از خرید و تخفیفات مواد z → از حساب برگشت از خریدوتخفیفات
B
مواد آماده مصرف C
(-) بهای تمام شده موجودی مواد انتهای دوره D از حساب موجودی ( مواد )
مواد مصرف شده طی دوره E
2 ـ حساب موجودی کار ذر جریان ساخت ( تولید ): اندازه گیری های فیزیکی مثل شمارش و غیره و تعیین بهای تمام شده مواد و دستمزد و سربار موجود در آنها باید در انتهای یک دوره مالی معین تعیین و به عنوان یکی از دارائیهای شرکت در ترازنامه منعکس شود و مانده حساب کار در جریان ساخت انتهای دوره علاوه بر ترازنامه ، درصورت بهای تمام شده کالای ساخته شده نیز نشان داده می شود .

۳ ـ حساب موجودی کالای ساخته شده
۴ـ حسابهای مرتبط با هزینه های عمومی کارخانه ( سربار )
۵ ـ حساب کنترل هزینه های سربار
۶ ـ حساب تولید : این حساب کلیدی که درپایان هر دوره مالی باز وبسته می‌شود رقم و بهای تمام شده کالای تولید شده را به عنوان مانده خود نشان می دهد و عملاً از آن برای محاسبه بهای تمام شده کالای ساخته شده استفاده می شود . مانده این حساب بعداً به حساب عملکرد بسته می شود .

گفتار ۶ ـ ثبتهای روزنامه در نظام ادواری بهای تمام شده :
در روش ثبت ادواری موجودیها مدارک ثبت دائمی موجودیها نگاهداری نمیشود بلکه تنها به ثبت خرید مواد در حسابها اکتفا می شود و فقط در آغاز و انجام هر دوره به موجودیها رسیدگی شده و مانده حسابها به منزله بهای کالای مصرفی ظرف دوره تلقی می شود .
نمونه ای از نحوه ثبت اقلام مختلف بهای تمام شده : لازم به ذکر است که اعداد ذکر شده در هر ثبت فرضی عنوان شده است .

۱ ـ خرید مواد :
خرید مواد ۰۰۰/۱۶۰
بانک ۰۰۰/۱۶۰
۲ ـ صدور مواد از انبار : فرض کنید مواد مستقیم به بهای تمام شده ۰۰۰/۱۲۰ ریال و مواد غیر مستقیم به بهای ۰۰۰/۴۰ ریال از انبار مواد صادر و در خط تولید بکار برده شده است این رویداد در نظام ادواری هیچ گونه ثبتی ندارد .
۳ ـ بهای تمام شده دستمزد :
هزینه دستمزد ۰۰۰/۷۰
دستمزد پرداختی ۰۰۰/۷۰

نکته : درصورتیکه از جمع مبلغ دستمزد ۰۰۰/۳۶ ریال دستمزد مستقیم و ۰۰۰/۳۴ ریال دستمزد غیر
مستقیم باشد ثبت دیگری لازم است . دستمزد مستقیم ۰۰۰/۳۶
کنترل سربار ۰۰۰/۳۴
هزینه دستمزد ( کنترل دستمزد ) ۰۰۰/۷۰
و هنگامیکه دستمزد پرداخت شود به این طریق ثبت می شود .
دستمزد پرداختی ۰۰۰/۷۰
وجه نقد ـ بانک ۰۰۰/۷۰

۴ ـ وقوع هزینه های سربار
هزینه آب و برق ۰۰۰/۶
بانک ۰۰۰/۶
کنترل سربار ۰۰۰/۶
هزینه آب و برق ۰۰۰/۶
نکته : توجه داشته باشید که در این ثبت ها ابتدا حساب هزینه آب و برق و گاز بدهکار شده و سپس این هزینه ها چون به کارخانه مربوط می شود به حساب کنترل سربار انتقال یافته است .
۵ ـ تکمیل تولید کالا و انتقال کالای ساخته شده به انبار : این رویداد هیچ ثبتی ندارد .
۶ ـ فروش کالا :
وجه نقد ـ بانک ۰۰۰/۳۰۰

فروش ۰۰۰/۳۰۰
گفتار ۷ ـ ثبتهای لازم در یک دوره مالی :
نقش های حساب تولید : حساب تولید درپایان هر دوره مالی نقش اساسی و کلیدی دارد و عملاً واسطه میان حسابها ی مختلف مرتبط با اقلام بهای تمام شده و حساب سود وزیان یا عملکرد :
مثال : فرض کنید اطلاعات زیر در مورد شرکت تولیدی در اختیار دارید :
موجودی ابتدای دوره : مواد ۱۰۰ ریال موجودی انتهای دوره : مواد ۱۷۰
کار درجریان ۸۰ ریال کار درجریان ۱۲۰

کالای ساخته شده ۳۰۰ ریال کالای ساخته شده ۲۱۰
برخی از اطلاعات طی دوره : خرید مواد اولیه ۳۸۰ انواع مختلف سربار ۲۰۰
برگشت از خرید مواد ۱۰ دستمزد مستقیم ۵۲۰
درآمد فروش ۲۱۵۰ هزینه های اداری ۴۲۰
نکته : درمبحث قبلی نحوه ثبت حسابها توضیح داده شدو الان چگونگی بستن این حسابها را توضیح میدهیم .

۱ ـ ثبت بستن حساب خرید مواد :
حساب تولید ۳۸۰
حساب خرید مواد ۳۸۰
۲ ـ بستن حساب برگشت از خرید و تخفیفات مواد :
حساب برگشت از خرید ۱۰
حساب تولید ۱۰

۳ ـ بستن حساب هزینه دستمزد :
حساب تولید ۵۲۰
حساب دستمزد مستقیم ۵۲۰
توجه : که بهای تمام شده دستمزد غیرمستقیم درطول یک دوره به یکی از حسابهای سربار تحت همین عنوان بدهکار شده است .
۴ ـ بستن حسابهای مربوط به هزینه های سربار :
حساب هزینه بدهکار

حساب تولید بستانکار
حساب تولید ۲۰۰
حسابهای سربار ۲۰۰
۵ ـ برای صفر کردن مانده اولیه حساب :
حساب تولید ۱۰۰
حساب موجودی مواد ۱۰۰
۶ ـ برای وارد کردن مانده انتهای دوره موجودیهای مواد به این حساب :
حساب موجودی مواد ۱۷۰

حساب تولید ۱۷۰
۷ ـ برای حذف مانده اول دوره از حساب :
حساب تولید ۸۰
حساب کاردرجریان ساخت ۸۰
۸ ـ برای انتقال مانده جدید به این حساب :
حساب کار در جریان ساخت ۱۲۰
حساب تولید ۱۲۰

با انجام ثبتهای مذکور در بندهای مختلف حالا مانده حساب تولید معادل بهای تمام شده کالای ساخته شده خواهد بود. این رقم را نیز می توان در صورت بهای تمام شده کالای ساخته شده بدست آورد و رقم نهایی این صورت دقیقاً مساوی با مانده حساب تولید در پایان دوره است که با انجام ثبت زیر به حساب عملکرد و سود و زیان انتقال می یابد .
حساب خلاصه سود و زیان و عملکرد ۹۸۰

حساب تولید ۹۸۰
صورت بهای تمام شده کالای ساخته شده برای
دوره منتهی به ۲۹/۱۲/ xx13
تولید طی دوره
بهای مواد مصرفی ( مستقیم و غیرمستقیم )
موجود مواد ابتدای دوره ۱۰۰

(+) خرید مواد طی دوره ۳۸۰
(-) برگشت از خرید ۱۰
موجودی مواد آماده مصرف ۴۷۰/۳۷۰
(-) موجودی مواد انتهای دوره ۱۷۰

دستمزد مستقیم ۳۰۰ +
۵۲۰ + ◄═ ۱۰۲۰
۲۰۰
(+) سایر عوامل تولید ( سربار )
(+) کار در جریان ساخت ابتدای دوره ۸۰
(=) جمع بهای تمام شده کار در جریان تولید طی دوره ۱۱۰۰
(-) کار درجریان ساخت انتهای دوره ۱۲۰

بهای تمام شده کالای ساخته شده و انتقالی به انبار ۹۸۰
خلاصه سود وزیان برای این شرکت
درآمد فروش ۲۱۵۰
بهای تمام شده کالای فروش رفته
موجودی کالای اول دوره ۳۰۰

(+) تولید طی دوره ۹۸۰

(=) کالای آماده برای فروش ۱۲۸۰
(-) موجودی انتهای دوره ۲۱۰ ۱۰۷۰
سود ناویژه ۱۰۸۰
(-) هزینه های اداری و . . . ۴۲۰
(=) سود ناویژه ۶۶۰

گفتار ۸ ـ برای حذف مانده اول دوره از حساب
حساب عملکرد ( خلاصه سود و زیان ) ۳۰۰
حساب موجودی کالای ساخته شده ۳۰۰
برای انتقال مانده جدید به حساب :
حساب موجودی کالای ساخته شده ۲۱۰

حساب عملکرد ( خلاصه سود و زیان ) ۲۱۰
گفتار ۹ ـ بستن حسابهای موقت درآمد و انواع هزینه های غیر تولیدی
حساب درآمد فروش ۲۱۵۰
حساب عملکرد ( سود و زیان ) ۲۱۵۰
و انواع هزینه ها نیز :
حساب خلاصه سود و زیان ۴۲۰

انواع حساب های هزینه عمومی ۴۲۰

فصل ششم
حسابداری مواد و بهای تمام شده آن
گفتار ۱ ـ خرید مواد :
در فرآیند خرید مواد (سفارش) معمولاً سه فرم اصلی اطلاعاتی کاربرد دارد :
۱ ـ فرم درخواست خرید مواد ، ۲ ـ فرم سفارش مواد ، ۳ ـ فرم رسید انبار
۱ ـ فرم درخواست خرید مواد ، این فرم یک سند مکتوب است که معمولاً افراد درگیر در خط تولید و نیازهای آن یا مسئولین انبار شرکت به کمک این فرم نیاز به تأمین مواد اولیه را به اطلاع واحد خرید و سفارشات می رساند که در این فرم : ۱/ شماره سریال چاپ شده از قبل ۲/ نام واحد یا فرد درخواست کننده مواد ۳/ مقدار درخواست مواد ۴/ مشخصات کالای مورد سفارش .

۲ ـ در فرم سفارش مواد : ۱/ نام و آدرس شرکت ۲/ شماره سریال از قبل چاپ شده ۳/نام فروشنده ۴/ تاریخ سفارش و مهلت ارسال کالا ۵/ شرایط حمل و شرایط پرداخت بهای مواد ۶/ شرح مقدار مواد و بهای آن . لازم به ذکر است که این فرم ها در چند نسخه تشکیل می شود .
۳ ـ در فرم رسید انبار : ۱/شماره مسلسل ۲/ نام فروشنده ۳/ تاریخ دریافت مواد ۴/ شماره درخواست خرید ۵/ شماره وسیله نقلیه ۶/ نام و امضای تحویل گیرنده .

گفتار ۲ ـ نحوه ثبت خرید مواد در دفاتر :
در نظام ادواری موجودی کالا : خرید مواد ـ ( بدهکار )
بستانکاران ( یا وجه نقد ) ـ ( بستانکار )
درنظام دائمی موجودی کالا : موجودی مواد ـ ( بدهکار )
بستانکاران ( یا وجه نقد ) ـ ( بستانکار )
گفتار ۳ ـ مشخصات کارت کالا در انبار :
۱/نام وشرح ماده ۲/شماره یا کد شناسایی آن ۳/حد سفارش مواد ۴/مقدار سفارش مجدد ۵/مقادیر وارد به انبار ۶/موجودی کالا در هر زمان
گفتار ۴ ـ روشهای تعیین بهای تمام شده مواد :
۱ـ روش شناسایی ویژه : یعنی بهای تمام شده معین تک تک واحدهای آن که از انبار صادر شده یا در انبار موجود است چون ما کاری با این بحث نداریم بنابراین از توضیح زیاد در این مورد پرهیز می کنیم. ولی لازم به ذکر است که مؤسساتی که با طیف وسیعی از انواع اقلام مواد اولیه سروکار دارند باید از روشهای دیگری که امکان دستیابی به اطلاعات بهای تمام شده از طریق آنها ساده تر است استفاده کنند . روش میانگین بهای تمام شده یکی از این روشهاست .

۲ ـ روش میانگین بهای تمام شده : ۱/ روش میانگین ساده ( حسابی ) ۲/ روش میانگین موزون دراینجا فقط به توضیح روش میانگین موزون اکتفا می کنیم :
در بسیاری از صنایع ، روشهای توضیح داده شده نمیتواند روشهای مناسبی برای تقسیم هزینه ها باشد به همین علت ،اغلب اوقات ضرائبی با توجه به عواملی از قبیل پیچیدگی ساخت ،زمان صرف شده در تولید محصول ،تنوع در نوع کار انجام شده ،مقدار مواد مصرف شده و غیره برای هر محصول درنظر گرفته میشود ،بمنظور تقسیم جمع هزینه ها به هریک از محصولات ، لازم است ضرائب تعیین شده در هریک از کالای ضرب شده ضرب شود .

مثال : واحد ریال
سهم محصول الف با تولیدی به میزان ۰۰۰/۲۰ ۰۰۰/۰۰۰/۴
سهم محصول ب با تولیدی به میزان ۰۰۰/۱۵ ۰۰۰/۰۰۰/۳
سهم محصول ج با تولیدی به میزان ۰۰۰/۱۰ ۰۰۰/۰۰۰/۲
سهم محصول د با تولیدی به میزان ۰۰۰/۱۵ ۰۰۰/۰۰۰/۳

با استفاده از این ارقام ضرائب درنظر گرفته شده برای چهار محصول عبارتند از :
محصول الف ۳ ، محصول ب ۱۲ ، محصول ج ۵/۱۳ ، محصول د ۱۵
نتیجه در جدول زیر نمایش داده شده است .
محصول واحد × ضریب = مقدارباتوجه به ضریب هزینه هرواحد جمع هزینه های تولیدی
الف ۰۰۰/۲۰ ۳ ۰۰۰/۶۰ ۲۰ ۰۰۰/۲۰۰/۱ ریال
ب ۰۰۰/۱۵ ۵/۱۲ ۰۰۰/۱۸۰ ۲۰ ۰۰۰/۶۰۰/۳
ج ۰۰۰/۱۰ ۵/۱۳ ۰۰۰/۱۳۵ ۲۰ ۰۰۰/۷۰۰/۲
د ۰۰۰/۱۵ ۱۵ ۰۰۰/۲۲۵ ۲۰ ۰۰۰/۵۰۰/۴
۰۰۰/۶۰۰ ۰۰۰/۰۰۰/۱۲

هزینه هر واحد (۲۰) ریال از طریق تقسیم جمع هزینه های تولیدی به جمع مقدار واحدها با توجه به ضرایب ( ۰۰۰/۶۰۰ ÷ ۰۰۰/۲۰۰/۱ ) محاسبه شده است .
۲ ـ روش اولین صادره از اولین وارده (fifo )
در جریان قیمت گذاری برمبنای fifo فرض می شود که مواد به همان ترتیبی که وارد انبار شده است از انبار خارج می شود و بعبارت دیگر مواد صادر در مرحله اول از اولین محموله رسید انبار بعمل می آید تا مواد مزبور تمام شود و سپس مواد صادر در محل دومین محموله بعمل می آید و می توان به این قانون دست یافت که مواد به همان ترتیبی که وارد انبار می شوند به همان ترتیب از انبار خارج می شوند .

مثال : خرید بهای تمام شده مواد مصرف مواد بهای تمام شده مانده
آماده مصرف موادمصرفی
تاریخ مقدار / بهای هرواحد مقدار / بهای هرواحد مقدار/ بهای هرواحد جمع
۱/۱ ۰۰۰/۲۰ ۲۰ ۱۰۰۰ ۰۰۰/۲۰
۵/۱ ۵۰ ۱۱۰۰ ۰۰۰/۵۵ ۲۰ ۱۰۰۰ ۰۰۰/۷۵
۵۰ ۱۱۰۰
۶/۱ ۲۰ ۱۰۰۰ ۰۰۰/۳۱ ۴۰ ۱۱۰۰ ۰۰۰/۴۴
۱۰ ۱۱۰۰
۹/۱ ۴۰ ۱۲۰۰ ۰۰۰/۴۸ ۴۰ ۱۱۰۰ ۰۰۰/۹۲
۴۰ ۱۲۰۰
۱۵/۱ ۲۰ ۱۳۰۰ ۰۰۰/۲۶ ۴۰ ۱۱۰۰ ۰۰۰/۱۱۸
۴۰ ۱۲۰۰
۲۰ ۱۳۰۰
جمع ۰۰۰/۱۴۹ ۰۰۰/۳۱ موجودی انتهای دوره۰۰۰/۱۱۸
۳ـ روش اولین صادره از آخرین وارده ( lifo )

در این روش قیمت گذاری براساس اولین صادره از آخرین وارده فرض می شود که اولین مواد صادره از محل جدیدترین خریدها بعمل می آید تا مواد مزبور تمام شود و سپس مواد صادره از محل محموله ماقبل آخری بعمل می آید و باید توجه داشت که ترتیب جریان قیمت گذاری مواد لزوماً با ترتیب جریان عینی مواد منطبق نیست یعنی مثلاً استعمال روش قیمت گذاری بر مبنای اولین صادره از اولین وارده مستلزم این نیست که اولین قسمت مواد صادره از انبار حتماً از محل اولین محموله مواد وارد به انبار صورت گیرد ( بلکه منظور این است که صرفنظر از ترتیب واقعی جریان مواد قدیم ترین هزینه های مواد در اولین فرصت به بهای تمام شده تولید منظور شود) . اکنون به مثال زیر توجه کنید .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 16700 تومان در 90 صفحه
167,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد