مقاله در مورد چوب

word قابل ویرایش
134 صفحه
17700 تومان
177,000 ریال – خرید و دانلود

چوب

منابع و مأخذ
مصالح شناسی ، مترجم و گرد آوردنده : سیاوش کباری
مصالح ساختمانی ، مترجم و گرد آوردنده : احمد حامی
سایت اینترنتی www. architectuere. com

مقدمه و و تاریخچه
پیش از بکار گیری مواد معدنی یا مصالح صنعتی چون آهنم آجر و سرامیک در سازه های معماری یا عمرانی ، چوب یکی از اصلی ترین و قدیمی ترین مصالح در دسترس بوده است انسان اولیه طرز شکل دادن به چوب را برای تهیه ابزار گوناگون فرا گرفت ابزار وسائل چوبی اولیه و حتی ساختمانها و تزئینات چوبی ادوار ماقبل تاریخ و اعصار مختف تاریخ ، نمایانگر اهمیت چنان ماده ای است که قبل از فلز و همزمان با مصرف سنگ به اختیار بشر درآمده و از آن در راههای مختلفی چون ابزار و وسائل زندگی سلاح ، ساختمان استفاده کرده است ( تصویر شماره ۱)

از ساختمان های روستایی گرفته تا ساختمانهای چند طبقه شعری ، پل ها و کوشک ها از چوب ساخته میشدند که بسیاری از آنها در ایران یا کشورهای دیگر به عنوان میراث فرهنگی شناخته میشوند . قدمت ساختمانهای چوبی بدون شک بایستی به عصر نوسنگی برسد نزدیک به ۶۰۰۰ سال پیش ،‌معماران ایرانی برای گرمی بخشیدن به خانه های مسکونی ،‌کاخ ها و ابنیه ،‌به طور گسترده از چوب استنفاده میکردند پولی بیوس ، از نخستین تاریخ نگاران جهان ، کاخ باستانی همدان ( هگمتانه ) را که در زمان مادها بنا شده بود چنین توصیف کرده است :
‍‍«بیشتر این کاخ از چوب سدر و سرو ساخته شده بود . ستون های چوبی آن را با ورق های نقره و زر پوشانیده بودند »

در تخت جمشید ا زچوب های بلوط ، گردو و سرو استفاده شده است . به طور کلی تیر و ستون های چوبی از ویژگی های معماری باستانی ایران است و در مراحل مختلف و سبک های معماری گوناگون ایرانی ، چوب از ارکان اصلی بوده است . از نشانه های زنده ساختمان های چوبی میتوان از چهل ستون ، عالی قاپو ، مسجد بناب در حومه مراغه که مربوط به دوره میانی معماری کشورمان است نام برد .
اما پس از مدتی کاربرد چوب بدانگونه که شایسته است تا از ارکان ا

صلی ساختمانها باشد ، فراموش شده است . با این حال هنوز چوب یکی از مهم ترین عناصر کارا و نقش آفرین در مسائل معماری و هنری میباشد .
چوب برخلاف سایر مصالح ساختمانی پس از گل به خاطر خاصیت شکل پذیری فراوان و طبیعی بودنش با روحیه انسان سازگار و از مطلوبیت ویژه ای برخوردار است .
فرانک لویداریت در مورد چوب میگوید :
« چوب صمیمیترین و انسانی ترین مصالح است . انسان عاشق پیوند با آن است دوست دارد آن را لمس کند ودیدن آن را خوش میدارد .»
جوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی دارای چند خاصیت با ارزش است :
مقاومت نسبی بالا ، مقدار چگالی کم ، رسانایی کم و مناسب برای کارهای ماشینی . در عین حال چوب چندین نقطه ضعف نیز دارد در مقطع عر ضی دارای خواص متفاوت از جهات مختلف میباشد رطوبت موجود در چوب و قابلیت ها و خواص متغیری در چوب ایجاد میکند همچنین چوب دارای قابلیت پوسیدن و اشتعال میباشد البته تکنولوژی پیشرفته روند تهیه چوب مقدار زیادی از این نقایص را برطرف کرده است .
ساختار درخت
درخت از تنه ، اجزای بالایی ( شاخته ، برگ و … ) ریشه ها تشکیل شده است ریشه های درخت با فرورفتن در خاک ، رطوبت و مواد معدنی موجود در انرژی ر ا جذب میکنند و به تنه میرساند ، تنه درخت هم شاخه ها و قسمت های بالایی را تقویت و تغذیه میکند و امکان رساندن آب و شیره درختی از ریشه به برگ ها از میان شاخه ها و بالعکس را فراهم میکند ساختار چوب که بوسیله چشم غیر مسلح یا یک ذره بین کوچک دیده میشود ساختار قابل رؤیت و قسمت های که فقط با یک ذره بین قوی بزرگ و اضح آشکار است ساختار ذره بینی نامیده میشوند .
ساختار قابل رؤیت :
ساختار قابل رؤ یت چوب را میتوان با برش تنه از سه جهتی که در تصویر شماره (۳و ۴ ) نشان داده شده است مشاهده کرد .
پوست درخت در برابر ضربات و ضایعات مکانیکی از چوب محافظت میکند . این قسمت از یک لایه بیرونی ( لبه ) و یک لایه داخلی ( آبکش ) تشکیل شده است .
لیف درختی ( آبکش ) ،‌یک لایه نازک داخلی پوست است و هدف آن انتقال شیره درخت به شاخه ها و ذخیره آنهاست .

لایه زاینده ( کامبیوم ) ، یک لایه باریک از بافت زنده میباشد که در کنار لیف درختی قرار گرفته است در لایه زاینده ( کامبیوم ) سلو ل های چوب رشد میکنند در بهار لایه زاینده متشکل از سلولوهای پهن با غشای نازک است در این فصل وجود آب فراوان و خاک سرشار از مواد غذایی موجب میشود که سلولهایی که در بهار و اوائل تابستان به وجود می آیند بافتی متخلخل و پر از خلل و فرج بسازند که چوب بهاره را تشکیل میدهند به همین دلیل است که این قسمت دارای رنگ روشنی

میباشد در طول تابستان ، درخت با گسترش ریشه ها و برگ هایش ، سلولهای زاینده را افزایش میدهد چوبی که در اواخر تابستان و پاییز رشد میکند و شکل میگیرد « چوب پاییزه » نام دارد. چوب پاییزه سخت تر ، مقاوم تر ، دارای وزن حجمی بیشتری از چوب بهاره میباشد هرچه میزان رشد چوب در پاییز بیشتر باشد تاب و مقاومت آن نیز افزایش می یابد لایه هایی که در فصل های رشد

شکل میگیرند حلقه های سالیانه نام د ارد در بعضی گونه ها مانند بلوط فاصله بین حلقه های سالیانه در محل برش مقطعی ( عرضی) تنه قابل مشاهده است پهنای حلقه های سالیانه که بستگی به شرایطرشد دارد در خواص چوب موثر است هرچه حلقه سالیانه ضخیم تر باشد چوب مستحکم تر است .
چوب ، یک لایه ضخیم است که در کنار سلولهای زاینده که متشکل از تعدادی حلقه های باریک هم مرکز میباشند قرار دادر در درخت در حال رشد چوب عموماً از سلولهای زنده تشکیل شده است چوب محکم ترین و مقاوم ترین قسمت تنه برای کارهای ساختمانی است در جهت برش های افقی ، شیره درخت از پوست درخت از میان نسوج شعاعی عبور میکند و به چوب میرسد نقش نسوج شعاعی در مقاومت چوب بسیار مهم است در واقع این نسوج مانند بست هایی هستند که الیاف چوب را به همدیگر محکم میکنند و نگاه میداند از خم شدن و از هم گسیختگی رشته ها میکاهند .
به مرور زمان در اطراف مغز چوب ، بافتی از سلولهای مرده تشکیل میگردد که چوب پیر نام دارد این قسمت معمولاً از چوب جوانی که آن را احاطه کرده است محکم تر میباشد و حاوی مقادیری رنگ و مواد قلیایی است البته درختان مختلف از این نقطه نظر متفاوت هستند در مقطع عرضی درختانی مثل گردو ، آلبالو نارون ، چوب مرکزی یا چوب پیر دیده میشود چوب جوان معمولاً رنگ روشنی دارد اما چوب پیر تیره تر میباشد .
چوب ها از نقطه نظر بافت به دو دسته تقسیم میشوند :
سخت چوب ها : این دسته شامل چوب درختان پهن برگ میباشد بافت چوب درختان پهن برگ تنها در زمانی که درخت برگ دارد ، رشد میکند رشد ونمو در بهار شروع میشود و به مرور زمان هر چه به پاییز نزدیک میشویم رو به افول میگذارد این رشد تا بهار سال آینده متوقف میگردد لذا حلقه سالیانه این دسته از درختان به صورت یکنواخت از چوب بهاره دارای رنگ روشن به طرف چوب پاییزه تیره رنگ تغییر میکند در ضمن حجم نسوج شعاعی در سخت چوب ها حدود ۱۸ درصد حجم چوب میباشد ، که همین مسأله مقاومت چوب را افزایش میدهد باید دانست که هر چه حلقه سالیان

ه این نوع چوب ها عریض تر باشد ، تاب و توان این نوع چوب ها عریض تر باشد ، تاب و توان آنها در برابر نیروهای مکانیکی بیشتر خواهد شد ( تصویر شماره ۵ )
نام سخت چوب ها به دلیل نوع بافت آنها است و دلیل بر سخت تر بودن کلیه چوب های این د سته نمیباشد برخی از درختان پهن برگ عبارتند از گردو ، انجیر ، بلوط ، چنار، راش ، تبریزی ، سپید

ار و افرا از جمله موارد استفاده از این نوع چوب ها ساخت مبلمان ، در و پنجره و نازک کاری در ساختمان میباشد .( جدل شماره ۱ )
نرم چوب ها : شامل چوب درختان سوزنی برگ اسن بافت چوب درختان سوزنی برگ در طول سال زمان بیشتری برای روئیدن دارد درخت سوزنی برگ در بهار و تابستان با شدت رشد میکند و سپس تا پایان فصل سرما این رشد و نمو به کندی می گراید و به آرامی ادامه پیدا میکند به این دلیل چوب پاییزه و بهاره در حلقه سالیانه درختان سوزنی برگ به راحتی از یکدیگر تمیز داده میشود و رنگ آنها این مسأ له را مشخص میکند به این ترتیب میتوان از شکل مقطع عرضی ،‌ درختان سوزنی برگ و پهن برگ را از یکدیگر تشخیص داد . مقطع درختان سوزنی برگ ، بسیار ساده و منظم میباشد و میزان حجم نسوج شعاعی ۷% حجم چوب را تشکیل میدهد ( تصویر شماره ۶ )
برخی از درختان سوزنی برگ عبارتند از : سرو ، کاج و سرخدار . از این نوع چ.ب ها برای تهیه ستون ها ، تیرها ، قالب بندب داربست و مانند اینها استفاده میکنند ( جدول شماره ۲ )
خواص چوب
خواص فیزیکی چوب :
وزن مخصوص : به مقدار خلل و فرج میزان رطوبت همراه چوب وابسته است و معمولاً در رطوبت ۱۵% محاسبه میشود چوب سنگین ترا از معمولاً مقاوم تر است ، بار بیشتری را تحمل میکند و با افزایش وزن مخصوص معمولاً خواص مکانیکی چوب افزایش پیدا میکند وزن مخصوص گونه های مختلف متفاوت است ( جدول شماره ۳ )
رطوبت چوب : مقدار آبی است که در واحد وزن چوب موجود میباشد رطوبت چوب بر روی خواص فیزیکی چوب اثر زیادی دارد ( توضیحات بیشتر در بخش رطوبت چوب آمده است )
هدایت حرارت در چوب : قابلیت هدایت حرارتی چوب کم است و به این دلیل برای ساختن عایق های حرارتی مناسب است .همچنین موجب میشود که در تیرهای چوبی کلفت با وجود اینککه چوب زود مشتعل مشود قسمت درونی آن تا مدت نسبتاً زیادی از خطر اشتعال در امان بماند هدایت گرمایی چوب در جهت طولی آن دو برابر جهت عرضی و هدایت حرارتی شعاعی بیشتر ار هدایت حرارتی مماسی است با افزایش رطوبت ، هدایت حرارتی چوب افزایش می یابد .
تغییر ابعاد بر اثر حرارت ( انقباض و انبساط ) : ضریب انبساط حرارتی چوب در مقایسه با اثر تغییر رطوبت بر ابعاد آن تقریباً قابل چشم پوشی است ازدیاد حرارت معمولاً حجم را کمی زیاد میکند مقدار رطوبت را کاهش میدهد و باعث کاهش جرم حجمی میشود
ضریب انبساط حرارتی چوب در جهت طولی ( در جهت الیاف چوب ) حدود ۱۸% جهت شعاعی و مماسی است .

گرمای ویژه چوب :‌ گرمای ویژه چوب خیلی زیاد است و وقتی در کنار هدایت حرارتی ناچیز آن قرار میگیرد باعث به وجود آمدن ویژگیهای مناسب در چوب میشود ، برای مثال چوب در برابر خورشید تابش آن برخلاف فلزات سطحش سوزاننده نیشت و در محیط های بسیار سرد یخ نمیزند .
قابلیت سوختن و قدرت انرژی زایی : چوب به علت حرارت مطبوع و شعله های زیبایی که ایجاد

میکند برای سوزاندن در بخاریهای دیواری مصرف میشود که از چوب های زائد هم میتوان در این مورد استفاده کرد چوب از نظر سوختن با سایر سوختها در رقابت است و همچنین مواد حاصل از سوخت آن بی خطرند .
انتقال و انتشار صوت :‌چوب به علت قابلیت ارتجاعی قادر به تقویت اصوات میباشد انتشار صوت در چوب در جهات مختلف متفاوت است البته میزان رطوبت و گونه چ.ب نیز موثراست اما به طور کلی سوزنی برگان از لحاظ انتشار صوت و طنین مرغوب تر میباشند و در ساختمان آلات موسیقی سیمدار هم استفاده میشوند .گ
جذب و تخفیف صدا : چوب های سبک اصوات را بهتر جذب میکنند و هرچه سطح چوب نامنظم تر و مرطوبتر باشد خاصیت عایق بودن آن دربرابر صدا بیشتر است .
هدایت الکتریکی :‌میزان هدایت الکتریکی چوب وابسته به درصد رطوبت چوب میباشد و به طور کلی چوب های خشک عایق جریان برق هستند میزان هدایت الکتریکی با وزن مخصوص رابطه محسوسی ندارد ، ولی میزان هدایت الکتریکی در گونه های مختلف متفاوت است مقاومت الکتریکی در جهت موازی با الیاف تقریباً ۱۲ جهت شعاعی و مماسی است .
هم گشیدگی و واکشیدگی : ممکن است تحت تأثیر پدیده های گوناگونی مانند رطوبت باشد و در جهات مختلف متفاوت است بیشترین هم کشیدگی در جهت مماسی است و در ج هت شعاعی ۱۲% تا ۱۳% جهت مماسی است در جهت طولی نیز هم کشیدگی ناچیز است این پدیده قط در حد رطوبت بین صفر تا اشباع است و البته این پدیده با انقباض و انبساط حرارتی تفاوت دارد .
رنگ و بو :‌معمولاً رنگ چوب پیر تیره تر از چوب جوان و همچنین حلقه های پاییزی تیره تر از حلقه ه ای بهاره اند گونه های مختلف رنگ های متنوع و متفاوتی دارند معمولاً چوبهای تیره تر بادوام تر هستند چوبهای سالم بوی مطبوعی دارند و چوبهایی که تحت تأثیر عوامل بیولوژیکی مانند قارچ هستند بد بود میشوند .
خواص مکانیکی چوب :‌
معمولاً مصارف گوناگون چوب به گونه ای است که بایستی چوب پاره ای از نیروها را تحمل کند البته در این خصوص باید برخی از مسائل را در نظر گرفت ، مانند ناهمگن بودن چوب ، مقدار رطوبت ، نوع چوب و محل رویش ،‌پهنی حلقه های سالیانه ، وزن مخصوص … که باعث تفاوت هایی در این زمینه میشود از نظر خواص مکانیکی میتوان ویژگیهای زیر را برای چوب مورد بررسی قرارداد :
سختی چوب ، در کیفیت کار با آن و نیز مصارفی نظیر پارکت و … که پیوسته تحت تأثیر سایش هستند مهم است چوب های سست بیشتر مصرف درود گری دارند .
با افزایش جرم حجمی ، چوب سخت تر می شود ولی با افزایش رطوبت ، سختی آن کاهش می یابد .
تاب فشاری ، به خاطر ساختمان ناهمگن چوب در جهات و اندازه های مختلف ، متفاوت است . چوب در جهت الیاف تاب فشاری زیادی دارد ولی بر اثر وارد آوردن نیروی خیلی زیاد تغییر شکل میدهد تا جایی که غدد چوب ها یخشک الیاف آن شروع به گسیختن میکنند در چوب های مرطوب ممکن است به صورت له شدگی باشد و در چوب ها نیمه مرطوب به صورت لغزش الیاف روی هم است .

افزایش رطوبت و جرم حجمی موجب افزایش تاب فشاری چوب میشود افزایش حرارت باعث کاهش تاب فشاری میشود .
در جهت عمود بر الیاف چوب ها تاب کمتری از خود نشان میدهند و به سرعت به حد تغییر شکل دائمی میرسند .

مقاومت خمشی : چوب تحت تاثیر خمش به طور محسوس تغییر شکل میدهد اگر نیروی وارد شده بیش از تاب خمشی باشد باعث از هم گسیختگی الیاف میشود .
تاب ضربه ای : چون چوب مرطوب انعطاف پذیرتر است مقاومت آن در برابر ضربه بیشتر است .
به طور کلی هرچه چوب متخلخل تر باشد تاب ضربه ای آن کمتر است معایب چوب اثر زیادی بر تاب ضربه ای آن دارد .
تاب کششی : چوب در جهت الیاف بیشترین تاب کششی را دارد و گاه تا دو یا سه برابر تاب کششی در جهت عمود بر الیاف است .
به طور کلی چوب های سخت و سنگین تاب کششی بیشتری دارند تغییر رطوبت نیز تأثیر زیادی بر تاب کششی دارد حد تاب کششی در شرایط رطوبت ۸ تا ۱۰ % میباشد . معایب چوب اثر زیادی بر تاب کششی دارند و حتی یک گره کوچک بر روی چوب میتواند تاب کششی چوب را به نصف کاهش دهد .
دوام چوب : چوب جسم بادوامی نیست و به وسیله حشرات ، قارچ ها و … فرسوده میشود .
البته چوب های متراکم تر ، مقاوم ترند و میتوان با روش هایی تراکم چوب را افزایش داد.
خواص شیمیایی :
قسمت اعظم غشای سلولهای چوبی را سلولز تشکیل میدهد و این ماده از نظرصنایع شیمیایی چوب فوق ا لعاده اهمیت دارد .
اثر هوا ، اکسیرژن و آب بر سلولز : هوای خشک در حرارت عادی بر روی سلولز اثر نمی کند ( به همین دلیل پنبه برای لباس و … به کار میرود حتی در کشور ژاپن از مقوای فشرده برای تهیه مصالح ساختمانی استفاده میشود ) مواد اکسید کننده نیز در صورت رقیق بودن بر روی سلولز اثر ندارند ، ولی چنانجه غلیظ باشند مولکول سلولز را تحت تأثیر شیمیایی قرار میدهند .
اثر حرارت : سلولز درحرارت ۱۵۰ درجه سانتی گراد تغییر رنگ میدهد و در ۳۰۰ درجه سانتیگراد تجزیه میشود .
اثر اسیدها : اغلب اسیدهای معدنی و آلی تنها چنانچه غلیظ باشند بر سلولز موثرند .
اثر قلیاها : به طور کلی قلیاها در حالت رقیق بر سلولز اثری ندارد ، ولی سود غلیط بر سلولز اثر میکند و بدینوسیله مواد مختلفی به دست می آید ( که در صنایع تهیه ابریشم مصنوعی کاربرد دارند )
خواص کاربردی :
چوب ماده ای است که در طبیعت به مقدار فراوان یافت میشود و بشر میتواند آن را تولید و تکثیر کند در واقع یکی از مصالحی است که قابل تجدید است و در صورت وجود مدیریت صحیح هیچ وقت تمام نمیشود
در صنایع و موارد گسترده وگوناگونی کاربرد دارد ، مانند کشتی سازی ، هواپیما سازی صنعت حمل ونقل و بسته بندی ، کاغذ سازی ، ابریشک و چرم مصنوعی ، پارچه بافی ، فیلم سازی ، ساخت ابزار موسیقی و …
چوب به عنوان یکی از مصالح ساختمانی در کلیه امور قابل استفاده میباشد و به علت برخورداری از تاب مناسب فشاری و کششی ا زآن علاوه بر مصارف روزمره ، برای ساختن پل ها ، خرپاها و اعضای اق های پوسته ای نیز استفاده میشود .
چوب در تزئینات داخلی و خارجی به عنوان یکی از بهترین و زیباترین مصالح طبیعی به طراحان کمک شایانی میکند .
این مصالح قابلیت شکل پذیری بالایی دراد وبه راحتی میتوان شکل آن را تغییر داد و ا زآن استفاده دیگری کرد .
قطعات چوبی به راحتی به هم چفت میشوند و توسط میخ و پرچ ، چسب یا با اتص

الات س

اده چوبی ، مانند کام و زبانه ، دم چلچله و … به همدیگر متصل میشوند .
رطوبت چوب
میزان رطوبت در چوب :
میزان رطوبت در چوب درختان مختلف متفاوت است ایم میزان رطوبت به طول مدتی که چوب بریده شده است و فصل برش و همینطور شرایطی که چ.ب در آن نگاهداری شده است ، بستگی دارد . چون تغییرات میزان رطوبت در چوب باعث تغییر حجم و فرم چوب میشود ، مقاومتهای مکانیکی آن را کاهش میدهد ( به غیر از مقاومت در برابر ضربه که با افزایش رطوبت زیاد میشود ) ضمناً ازدیاد رطوبت در چوب باعث هجوم حشرات و قارچ ها و افزایش رطوبت باعث ازدیاد وزن حجمی چوب میشود ( تصویر شماره ۷ )
چوب از نظر میزان رطوبت به چهار دسته ذیل تقسیم بندی میکنند :
چوب دارای آب آزاد یا چوب تر: چوب درختی را که به تازگی قطع گردیده است چوب تر میخوانند میزان رطوبت موجود در این چوب مشخص نمیباشد این مقدار بستگی تام به جنس درخت ، فصل برش ، اقلیم و خاک دارد این رطوبت شامل آبی که در آوندهای چوب موجود است و همینطور رطوبتی که در ج.ار سلولها قرار دارد میباشد .
تبخیر آب آزاد چوب ( آبی که در آوندها جریان دارد ) موجب هیچگونه تغییر شکلی در حجم نمیشود
چوب نم دار : این نوع چوب حاوی آبی است که در جوار سلولها قرار گرفته است وقریب به ۳۰% وزن چوب را به خود اختصاص میدهد اگر رطوبت این چوب از این حد افزایش نیابد برای بعضی از کارهای ساختمانی قابل استفاده است زمانی که رطوبت پوسته سلول ها شروع به تبخیر میکند ، سلول ها به یکدیگر نزدیک تز میشوند و در نتیجه حجم چوب کاهش می یابد این گونه تغییرات که در اثر کاهش و یا افزایش رطوبت واقع میشود کارکردن و هم کشیدگی چوب نامیده میشود پس از تبخیر آب مقداری نمک در آوندها باقی میماند که جاذب آب هستند و در جوار رطوبت ، آب جذب میکنند این مساله موجب تغییر شکل و تغییر رفتار مکانیکی قطعه میگردد برای جلوگیری از کارکردن چوب و بادکردن آن ، میزان مواد غذایی موجود در بافت را تقلیل میدهند برای این منظور میتوان از قرار دادن تنه درخت در جریان آب یا هوای آزاد در فصل بارندگی و بخار دادن به چوب بهره گرفت .
چوب خشک : این نوع چوب ها نزدیک به ۱۸ % رطوبت به همراه دارند و اگر این مقدار افزایش نیابد میتوان از آنها برای کارهای زیر کاری در ساختمان استفاده کرد ۱۸% رطوبت چوب حد بحرانی برای هجوم انگل ها به چوب میباشد .
چوب خشک مطلق : رطوبت در این گروه از چوب هاب ه ۴%می رسد.
تغییر حجم در مقاطع چوبی :
همانطور که گفته شد تغییر میزان رطوبت چوب موجب تغییر در حجم آن میشود ولی این مقدار در مقاطع مختلف متفاوت است . چنانچه از خصوصیات بافت چوب بر می آید ، چوب پیر چندان تغییر حجم ندارد و در حالی که هر چه به پوسته نزدیک تر شویم چوب به علت تخلخل فراوان تغییر حجم بسیار دارد نسوج شعاعی ، عاملی جهت جلوگیری از تغییر حجم چوب میباشد این دلا

یل باعث میگردند که مقاطع چوبی بر اساس موقعیتی که در برش درخت داشته اند تغییر حجم متفاوتی داشته باشند کارکردن چوب به نوع درخت نیز بستگی دارد .

مقدار تنزل چوب در طول به علت هم جهت بودن با آوندها قابل ملاحظه نمیباشد و قریب به ۱% طول میباشد میزان هم کشیدگی مماسی یعنی در مقاطعی که نسبت به دایره درخت به صورت مماسی بریده شده اند تا ۱۲% میرسد که باعث تغییر شکل در مقطع الواری میگردد
هم کشیدگی چوب با مقطع شعاعی قریب به نصف هم کشیدگی مماسی و تا ۶% میرسد مقاطع شعاعی آن دسته از الوارها را مینامند که نسبت به دایره درخت به حالت شعاعی بریده شده اند ( تصویر شماره ۸ )
اشکال گوناگون
چوب از نظر مصرف :
چوبهای گرد :
چوبهای گرد ضخامتی بین ۳۴-۱۴ سانتی متر و درازایی بین ۱۸-۸/۲ متر دارند . چوب های گرد باید هرس و تراز شوند و از نظر سطح و پوست ظاهری تمیز داشته باشند برای الوار کردن نیز باید الوار گرد را بر حسب نوعشان دسته بندی کرد ( تصویر شماره ۹ و ۱۰ )
چوب های گرد به دو دسته گرده بینه و تیر تقسیم میشوند که تفاوت اصلی آنها در این است که در تیر کم کم قطر مقطع کوچک میشود اغلب تیرهای ساختمانی برای کلاف کردن دیوارها ، چوب بست و غیره به کار میروند ( تصویر شماره ۱۲ )
چوب های بریده شده :
این چوب ها با برش های طولی از چوب گرد به دست می آیند . چوب گرد مورد استفاده برای این منظور باید کیفیت بالایی داشته باشند و از پوسیدگی در امان باشند به طوری که چوب های بریده شده درجه ۱ و ۲ باید عاری از سوراخ های پنهان و فاسد شده و گره های قهوه ای باشند .
انواع چوب های بریده شده :
چهار تراش : چوبی است که مقطع آن مربع است این چوب را از درختان بی گره میتوان تهیه کرد معمولاً ابعاد آنها ( در مقطع ) کمتر از ۲۰ سانتی متر است و درازای آنها تا ۴ یا ۵ متر میرسد ( تصویر شماره ۱۱ )
بینه : از تقسیم یک گرده ، بینه به دست می آید چوب گردی را که استوانه ای شکل است از روی قطر به دو نیم تقسیم میکنند و به موازات طول آن را برش میدهند و هریک از تقسیمات را یک بینه مینامند .
تخته : چوبی است به شکل مکعب مستطیل طول آن ۶-۲ متر ، عرض آن ۳۰-۱۸ سانتی متر و ضخامت ۸-۱ سانتی متر ( تصویر شماره ۸ )
الوار : ممکن است چهارگوش یا سه گوش باشد که تقریباً راست و بدون گره است

طول الوار تا ۳ متر است و عرض آن ۳۵ تا ۴۰ سانتی متر و کلفتی آن تا ۱۵ سانتی متر است ( جدول شماره ۴)۰

چوب های ورقه ای :
از آنجایی که بافت بعضی از چوب ها زیبا ولی کمیاب و گرانبها هستند سطح چوب های نامرغوب تر و ساده و سطح تخته های مصنوعی مانند نئوپان و فیبر رابا ورقه هایی از چوب های مرغوب تر و زیبا میپوشانند اغلب این ورقه ها به صورت روکش مصرف میشوند .
با وسایل دقیق و ماشینهای روکش سازی میتوان از چوب های مختلف ورقه های ب

سیار نازک ( کمتر از ۳/۰ میلی متر ) به دست آورکه سبب صرفه جویی اقتصادی میگر

دد و همچنین میتوان روکش را در ابعاد بزرگ تهیه کرد و ضمناً احتمال هم کشیدگی و واکشیدگی بعد از مصرف کم میشود .
به طور چوب های مصرفی در روکش سازی باید از مرغوبیت بالایی بر خوردار باشند در روکش سازی بر خلاف سایر مصارف وجود گره خوب است ( البته گره های سالم ) از نظر اندازه ، تنه درخت نباید کوتاه باشد و چنانچه بلند باشد نیز به چند قطعه کوچک تر تقسیم میشود .
چوب های مصنوعی :
چوبهای مصنوعی انواع گوناگون دارند و اغلب از خاک اره ، براده و یا لایه های چوب تهیه میشوند .
تخته چند لایی : تخته چند لایی داریا مزایای ویژه ای در مقایسه با چوب تبدیل نشده میباشد از جمله کم کردن پدیده هم کشیدگی و واکشیدگی و افزایش پایداری مکانیکی به خصوص در حالتی که نیرو عمود بر الیاف است ، کاهش اثر رطوبت به سبب قشرهای نازک چسب ، امکان دسترسی به سطوح وسیع چوب ، سبک بودن و امکان ایجاد و تقویت ویژگی های خاص با توجه به کاربرد ( تصویر شماره ۱۳)
معمولاً تخته چند لایی از چند لایه ورقه های نازک چوب به ضخامت یک تا دو میلی متر جرم در جهت های مختلف الیاف برای خاصیت انعطاف بیشتر به هم چسبانده و زیر پرس گرم گذاشته میشوند که بیشتر در مصرف روکش در ( یا به صورت سه لایی ) و قالب بندی به صورت چند لایی استفاده میشود .
تخته خرده چوب ( نئوپان ) :
تخته خرده چوب ها از مخلوط ذرات و براده های چوب با چسب مخصوص که تحت تأثیر فشار و حرارت محکم شده است ورق های مسطح با ابعاد معین را به وجود می آورند دراین روش ذرات به دو صورت قرار میگیرند یا درجهت طول تخته یا عمود بر آن در جهت تخته بودن ذرات موجب بهتر بودن خواص مکانیکی میشود .
تخته ها ممکن است یکدست باشند که در آنها ذرات در تمام طول تخته دارای ابعاد تقریباً برابرند . ممکن است تخته ها سه طبقه و به صورت ساندویچ ذرات باشند در دو سطح خارجی دارای ذرات ریزتر و در وسط دارای ذرات درشت هستند به علت ریز بودن ذرات در سطح خارجی فشرده ترند بنابراین در دو طرف سطح خارجی دارای جرم حجمی بیشتر هستند و این تفاوت موجب میشود که در ضخامت تخته خواص ناهمگنی وجود داشته باشد ولی در عین حال از تاب خمشی بالاتری برخوردار باشد ( تصویر شماره ۱۴ )۰

تخته فیبرها : ضخامت آنها بیش از ۵/۱ میلی متر و کمتر از نئوپان است و از به هم فشردن الیاف ، خاک اره ، تار و برگه های بریده چوبی و … با چسب و پرس به وجود می آیند .
تخته فیبرها باد نمیکنند جمع نمیشوند و سخت و بادوام هستند برای افزایش مقاومت و ضد آب کردن و ایجاد سایر خواص مطلوب موادی مانند پارافین ، ضد آتش ها و ضد حشره به خمیر آن می افزایند این محصول در انواع صلب ، نیمه صلب و با وزن ویژه کم ، متوسط و زیاد وجود دارد نوع نازک انها برای روکش و انواع ضخیم تر برای تقسیم فضای ساختمان و انواع سبک وزن برای عایق های حرارتی و صوتی در ساختمان مصرف میشود .
صفحات چوب ـ سیمان : طرز تهیه این نوع صفحات به این گونه است که مواد اولیه ر

که شامل خرده چوب و پودر ۲۰% و گروهی از مواد شیمیایی میباشد با هم مخلوط میکنند و سپس به وسیله کانالهای حرارتی و پرس به صورت صفحاتی در ابعاد مورد نظر در می آیند که دارای خواص زیر میباشند :
این صفحات در برابر آتش کاملاً مقاوم هستند ( ا زتمام صفحات چوبی در مقابل آتش مقاومتر ند )
در برابر قارچ های چوب کاملاً مقاوم اند .
در برابر آب و رطوبت ، پوسیدگی سرما ویخبندان کاملاً مقاوم هستند ( میزان جذب آب تقریباً صفر است )
عایق صدا و حرارت میباشند .
نسبتاً سبک هستند و در اکثر قسمت های ساختمان قابل مصرف هستند .
قابلیت چسب زنی ( با چسب چوب ) و همچنین نصب بر روی آجر و بتن را دارند همچنین سطح خارجی آنها را میتوان با هرگونه رنگ وبتونه پوشاند .
از نظر اتصالات تمام قابلیت های چوب را دارند همچنین قابل میخ زدن و پیچ کردن هستند .
کانتکس : ساقه های نی به وسیله ماشین به حالت موازی بین دسته سیم های گالوانیزه قرار میگیرند و تحت فشار در ضخامت های مختلفی بافته میشوند از این محصول برای ساخت دیوار ، سقف کاذب . مانند اینها سود میجویند .
کانتکس یکی از مصالحی است که عایق حرارت و صوت و مقاون در برابر آتش سوزی میباشد تخته های کانتکس بر روی تیرهای آهنی و چوبی و تیرچه های بتنی به سهولت قابل نصب میباشند و آنها را به وسیله آمیخ یا پیچ به راحتی بر روی هر سطحی به عنوان عایق میتوان نصب کرد .
آندولین : سقف پوشی است موج دار ، متشکل از الیاف گیاهی و مواد شیمیایی و مصنوعی اشباع شده با قیر که در حرارت ۱۸۰ درجه سانتی گراد سخت شده است آندولین یکی از مصالحی است که عایق حرارت و رطوبت و الکتریسته میباشد و در برابر یخبندان مقاوم است .
تخته های گلولام : ساختمان سازی با قطعاتی که از چوب درخت بریده میشوند محدودیت هایی در مورد شکل ، فرم و اندازه دارد روش نوینی برای برطرف کردن این محدودیتها ابداع شده و آن ساختن تخته های گلولام از قطعات کوچک چوب است .
با استفاده از تیرها و قطعات گلولام میتوان تیر ها و قطعات چوبی خم شده ( انحنادار ) چوب های با اندازه های بلند ، قوس های چوبی دو یا سه مفصله و دیگر ساختارهای چوبی را به وجود آورد .
معایب چوب :
به طور کلی عواملی که ارزش تجاری چوب را پایین می آورند معایب چوب نام دارند که ممکن است کارکردن با چوب مشکل کنند یا مقاومت باربری آن را کاهش دهند یا طول عمر آن را کم کنند یا شکل ظاهری آن را زشت نمایند که به دو دسته تقسیم میشوند .
معایب رویش درخت ( هنگام رویش درخت )
معایب بعد از قطع درخت و تهیه الوار
معایب هنگام رویش درخت :
گره ها : گره ها عبارتند از آثاری که از جوانه های نابجا ، یا شاخه هایی که ممکن است در قسمت های مختلف درخت وجود داشته باشند گره ها ممکن است مرده باشند که معمولاً تیره رنگند و به سایر قسمت ها متصل نیستند و عیناً مانند یک جسم خارجی عمل میکنند و یا زنده اند که روشن اند و به قسمت های مجاور متصل اند گره های مرده تا حد زیادی از مرغوبیت چوب میکاهند و مقاومت های مکانیکی به خصوص تاب خمشی را میکاهند در اره کشی روکش سازی ، لایه گیری رنده و پرداخت مشکل ایجاد میکنند و باعث افزایش معایب واکشیدگی و هم کشیدگی ، تغییر شکل و ترک خوردن و … میشوند .

در قطعاتی که در معرض سائیدگی هستند ایجاد ناهمواری میکند ( نظیر پارکت های چوبی ) که علت آنها تفاوت جنس گره با سایر قسمت هاست .(تصویر شماره ۱۷ )
تغییر جهت تارهای چوب : ممکن است الیاف چوب کمی زاویه داشته باشند ( کج تار ) و یا آنکه موازی محور باشند ولی به آن دور یا نزدیک باشند ( موج دار )
به طور کلی کج تاری مقاومت مکانیکی به خصوص تاب ضربه ای چوب را کاهش میدهد و در هنگام برش و پرداخت ریش ریش میشوند این چوب ها بعد از استحصال ، قابلیت پرداخت خوبی ندارند و به زحمت رنده میشوند ولی اگر زاویه آنها خیلی کم باشد برای روکش ها مصرف میشوند .
ترک ( شکاف و گسیختگی ) : منشاء ترک بیشتر تغییر شرایط محیطی میباشد و به صورت های گوناگون است .
ترک مرکزی میتواند روی یک سطح یا مارپیچی باشد فضای بین دو حلقه چوب که متحدالمرکز هستند نوعی ترک داخلی است که در جهت تنه درخت و حلقه های سالانه است ترک های متحدالمرکز ممکن است قوسی شکل یا متحد المرکز باشند ترک های ناشی از یخ زدگی ترک های باز طولی هستند .
ترک های معمولی در اثر خشکی سطح به وجود می آید و در همه گونه های چوب موجود است به نظر میرسد وقتی چوب زیر نقطه اشباع الیاف میرسد خشک میشود و ترک میخورد .
ترک های برق گرفتگی روی پوسته درخت و تا نزدیکی مغز درخت پیش میروند این پدیده به علت وارد آمدن جریان شدید برق به وجود می آید در این حالت پوست برای التیام محل ترک خورده به داخل نفوذ میکند ( تصاویر شماره ۱۸-۲۱)
پیچ خوردگی درخت : درخت هایی که تنها یک طرف آنهاشاخه دارد و درختهای کنار جنگل در اثر وزش باد میپیچند لبه های الوار و تنه این درخت ها بعداز خشک شدن متنافرند ( تصویر شماره ۲۲ )
یکطرفه روئیدن درخت :
( رشد غیر مرکزی ) : در جاهایی که باد از یک سو می وزد و در اثر وزش باد چوب سست میشود و دایره های عمر درخت از هم دورتر است و مقطع آن بیضی است و بعد از خشک شدن تاب برمیدارد .
اعوجاج : اعوجاج در حلقه های سالیانه به صورت نوعی ناهنجاری در حلقه های سالیانه که غیر یکنواخت رشد میکنند و به شکل دایره نیستند بلکه موج دار هستند دیده میوشد تخته های تهیه شده از آنها سطح نامنظمی دارند ( تصویر شماره ۲۲ )
روی هم افتادگی : درخت زخمی شده سعی در پوشاندن محل جراحت میکند و پوست جدید جراحتهای آن را می پوشاند اگر این زخم ها عمیق باشند موجب پوسیدگی میشوند ( تصویر شماره ۲۲ )
دو مرکزی بودن : درختی را که از تنه ببرند پاچوش میزند ، پاجوش ها کم کم

ضخیم میشوند و به همدیگر می چسبند و مثل یک درخت رشد میکنند چوب چنین درختی همسان کار نمی کند ( تصویر شماره ۲۲ )
آفات چوب :
قارچ ها و میکر ارگانیسم ها : زیان ها و خسارت ناشی از قارچ ها بر چوب گسترده است رنگ غیر طبیعی و پوسیدگی چوب عمدتاً ناشی از قارچ ها ست ، قارچ ها ساده ترین ارگانیسمهای گیاهی هستند که از سلولهای و چوب تغذیه میکنند چوب با ۲۰% رطوبت یا کمتر یا چوبی که در آب قرار دارد و یا در معرض سرما قرار دارد دچار پوسیدگی نمیشود پوسیدگی چوب ها با از بین رفتن قارچ ها و خشک شدن چوب متوقف میشود ( تصویر شماره ۲۳و۲۴ )
حشرات :
خسارات ناشی از حشرات ( اغلب به صورت حفر سوراخ ) هم درختان زنده و هم چوب درختان مرده را تحت تأثیر قرار میدهد . بیشتر خسارتهایی که درختان در حال رشد را تحت تأثیر قرار میدهد ناشی از سوسک های زیر پوستی درخت و… است که گونه های فراوانی دارند ( تصویر شماره ۲۵ و ۲۶ )
از جمله دیگر حشراتی که چوب را تحت تأثیر قرار میدهند موریانه ها هستند که به چوب خشک در ساختمان ها و سازه ها حمله میکنند .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 17700 تومان در 134 صفحه
177,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد