مقاله شناسایی مناطق مستعد احداث سد زیرزمینی با استفاده از روش های GIS و AHP، مطالعه موردی: دشت جارو، شمال شرق استان خوزستان

word قابل ویرایش
21 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
10700 تومان

*** این فایل شامل تعدادی فرمول می باشد و در سایت قابل نمایش نیست ***

شناسایی مناطق مستعد احداث سد زیرزمینی با استفاده از روش های GIS و AHP، مطالعه موردی: دشت جارو، شمال شرق استان خوزستان
چکیده
سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ابزاری مهم در علم هیدروژئولوژی است که در ارزیابی، نظارت و حفاظت از آب های زیرزمینی کاربرد قابل توجهی دارد. مبنای مطالعه حاضر نیز استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و روش تحلیل سلسله مراتبی با استفاده از نرم افزار Expert choice در تعیین مکان های مستعد جهت احداث سد زیرزمینی در آبخوان دشت جارو واقع در شمال شرق خوزستان ، با صرف کمترین هزینه و زمان است . در این تحقیق پارامترهای مختلف به صورت لایه های موضوعی ضخامت آبرفت ، عرض آبخوان ، مقاومت عرضی آبخوان ، ضخامت بخش غیراشباع ، شیب زمین ، گرادیان هیدرولیکی، تراکم آبراهه و فاصله از سازند با انحلال پذیری بالا تهیه و در نرم افزار Arc GIS١٠١ به داده های رستری تبدیل و سپس با استفاده از AHP، وزن دهی شدند. نقشه نهایی منطقه با استفاده از روش جمع وزنی به دست آمده و منطقه به لحاظ پتانسیل احداث سد زیرزمینی به پنج ناحیه خیلی خوب ، خوب ، متوسط ، بد و خیلی بد تقسیم بندی شد. درنهایت بخشی از شمال غرب دشت جارو به عنوان مکان مناسب جهت احداث سد زیرزمینی مشخص شد.
انتظار می رود که این روش مکان یابی سد زیرزمینی به طور گسترده ای جهت تأمین منابع آب جدید در نواحی خشک توسعه یابد.
واژههای کلیدی: آب های زیرزمینی، تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، دشت جارو، سد زیرزمینی، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)
١. مقدمه
تا زمانیکه استفاده از آب های سطحی پاسخگوی نیازهای آبی ما نباشد، آب های زیرزمینی به عنوان تنها گزینه میتوانند مورد توجه قرار گیرند. علاوه بر این در مناطق خشک و نیمه خشک و در جاهایی که منابع آب سطحی به شدت کمیاب هستند، آب های زیرزمینی به عنوان تنها منابع در دسترس مورد استفاده قرار میگیرند. در این زمینه یکی از چالش های پیش روی مدیریت منابع آب ، توجه به اصل توسعه پایدار است . مفهوم توسعه پایدار در علم هیدروژئولوژی تحت عنوان استفاده و بهره برداری از آب های زیرزمینی در مدت زمان نامحدود بدون ایجاد عواقب مخرب زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی تعریف شده است (١٩٩٩ ,.Alley et al). پایداری منابع آب در دهه های آینده یکی از مسائل کلیدی و گرایش بشر به سمت آب های زیرزمینی اجتناب ناپذیر خواهد بود.
کنفرانس ریودوژانیرو١ (١٩٩٢) به منظور تولید منابع آب قابل اطمینان ، اجرای سدهای زیرسطحی را به عنوان اهداف اولیه در دستور کار خود قرار داد. سدهای زیرزمینی به طور خاص در مقیاس کوچک و در مناطق خشک و نیمه خشک به عنوان راهکاری مناسب جهت تأمین آب مورد نیاز مناسب هستند. در کنفرانس مزبور، سدهای زیرزمینی، ابزاری جهت مقابله با فرسایش معرفی شدند. از سدهای زیرزمینی می توان برای بالا بردن سطح آب های زیرزمینی و به حداقل رساندن تلفات تبخیر استفاده کرد (٢٠٠٠ ,Prinz and Singh;Beaumont ١٩٧٣ ,and Kluger. همچنین سد زیرزمینی میتواند به عنوان روشی کارآمد جهت مبارزه با بیابان زایی مورد استفاده قرار گیرد (١٩٩٨ ,Tsumuro).

سد آب زیرزمینی یک ساختار است که مانع جریان طبیعی
آب زیرزمینی میشود و آب را در زیر سطح زمین ذخیره می کند. به طور کلی دو نوع سد آب زیرزمینی به نام های سدهای زیرسطحی و سدهای ذخیره ای ماسه ای وجود دارد.
سد زیرسطحی زیر سطح زمین احداث میشود و به عنوان مانعی جهت جریان طبیعی در آبخوان عمل میکند. این در حالی است که نگهداشت آّب در یک سد ماسه ای ناشی از تجمع آب در مجاری موجود در ماسه های به کاررفته است .(Hanson and Nilsson, 1986)
تکنیک های مختلف احداث سد زیرزمینی در مقیاس کوچک توسعه یافته اند و در بسیاری از نقاط جهان ، به ویژه در جنوب و شرق آفریقا و در هند به کار رفته اند ,Hanson and Nilsson) (١٩٨۶. در اروپا طرح های مختلفی در کشورهای آلمان ، فرانسه و ایتالیا اجرا شده که در آن ها از سد زیرسطحی برای بالا بردن سطح آب های زیرزمینی استفاده شده است (١٩٧٨ ,BCEOM). سدهای زیرسطحی در یونان جهت نگهداشت آب های زیرزمینی در آبخوان های موجود (١٩٨١ ,Garagunis) و در یوگسلاوی (١٩٧٣ ,Pavlin) و یونان (١٩٨١ ,Garagunis) به عنوان مانعی در مقابل نفوذ آب دریا به سفره های آب شیرین به کار گرفته شده اند. آفریقا قاره ای است که در آن استفاده از سدهای آب زیرزمینی به وفور یافت میشود (١٩٨٨ ,Nilsson).
در زمینه احداث سد زیرزمینی مطالعات مختلفی صورت گرفته است . فوستر و همکاران (٢٠٠٢) در گزارش ارزیابی سدهای زیرزمینی احداث شده در برزیل نشان دادند که عوامل حجم مخزن ، عمق سنگ بستر نسبت به سطح زمین ، نفوذپذیری و کیفیت شیمیایی خاکهای موجود در مخزن نقش مؤثری در موفقیت سدهای زیرزمینی دارند ( ,Foster ٢٠٠٣). وانرومپای (٢٠٠٣) در گزارش ارزیابی پنج سد زیرزمینی در بلژیک نتیجه گرفت که سدهای زیرزمینی دارای مزایایی بسیاری هستند که از آن جمله میتوان به این موارد اشاره کرد: افزایش ظرفیت چاه های موجود، سادگی و هزینه کم اجرایی، قابلیت تکرار، خطر آلودگی پایین و سهولت بهره برداری توسط اهالی محل (٢٠٠٣ ,Vanrompay).
در ایران استفاده از سد آب زیرزمینی به عصر صفویه مربوط میشود که برای افزایش آب مادر چاه قنات وزوان در میمه اصفهان ، آب دیگر قنات ها را توسط این بندها به مادرچاه منحرف میکردند. از جمله سدهای زیرزمینی احداث شده در ایران میتوان به سدهای کوهزرد دامغان و تویه دوار یزد اشاره کرد. در ساخت سد کوهزرد دامغان از دو روش استفاده شده است : در قسمت اول از کف تا ارتفاع چهار متری، دیوارچینی آجری با رویه قیرگونی صورت گرفته و در قسمت دوم ، سه متر رس کوبیده شده قرار داده شده است . در سد تویه دوار یزد نیز تا عمق ۵ متر سنگ و ملات و در ادامه از بتن استفاده شده است (صحت ، ١٣٩٢).
در زمینه پتانسیل یابی آب زیرزمینی با استفاده از سنجش از دور و فناوری GIS و استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) مطالعات بسیار زیادی صورت گرفته است ؛ لیکن در مکانیابی احداث سد زیرزمینی تاکنون پژوهش زیادی انجام نشده است . بنابراین پژوهش حاضر میتواند از جمله پژوهش های نوین در راستای مکانیابی سد زیرزمینی با استفاده از روش های یادشده به شمار رود. بر این اساس در مطالعه پیش رو، سعی شده است با استفاده از فناوری های سنجش از دور، GIS و AHP، مناطق مستعد جهت احداث سد زیرزمینی در دشت جارو شناسایی شوند.
٢. منطقه مورد مطالعه
منطقه مورد مطالعه دشت جارو در شمال شرق استان خوزستان است که در حد فاصل طول جغرافیائی ́٢٩ ̊۴٩ تا ́٣۶ ̊۴٩ شرقی و عرض جغرافیائی ́٣٨ ̊٣٠ تا ́٣۶ ̊٣١ قرار دارد. این دشت توسط سازندهای گچساران و میشان در شرق و کنگلومرای بختیاری در غرب در بر گرفته شده است (شکل .(۱

مساحت و محیط دشت جارو با ارتفاعات پیرامون به تر تیب بالغ بر ۴٠ کیلومترمربع و برابر با ۴٧.۵ کیلومتر است . این دشت به تبعیت از روند ارتفاعات زاگرس در ناودیسی با راستایی شمال غرب – جنوب شرق قرار دارد. در غرب این ناودیس ، تاقدیس هفتکل واقع شده است که برونزهای سازند بختیاری حاصل از این تاقدیس را میتوان در غرب دشت جارو مشاهده کرد. در شرق این دشت ، متأثر از عملکرد گسل معکوس لهبری، رخنمون سازند بختیاری محو شده است و به جای آن سازندهای گچساران و میشان بیرون زدگی دارند.
بنابراین به طور کلی ارتفاعات پیرامون این منطقه مشتمل بر این سه سازند هستند. حداکثر و حداقل ارتفاع از سطح دریا در گستره این پژوهش حدود ۴٩١ متر (در ارتفاعات شرقی) و ٣٨٣ متر (در حوالی بستر رودخانه شورباریک واقع در شمال دشت جارو) است . میزان ارتفاع متوسط دشت ۴٠٠ متر و شیب کلی دشت از سمت جنوب و جنوب شرق به سمت شمال و شمال غرب است .
٣. روش تحقیق
در این مبحث به ذکر داده ها و روش های مورد استفاده در پژوهش پیش رو پرداخته خواهد شد. بر این اساس داده های لازم را میتوان به شرح زیر بر شمرد:
١. نقشه های زمین شناسی ١:١٠٠٠٠٠ شرکت ملی نفت ایران جهت تعیین محدوده دشت و تولید نقشه زمین شناسی در محیط Arc GIS؛
٢. استفاده از DGN منطقه جهت ترسیم نقشه تراکم آبراهه ؛
٣. استفاده از لایه رقومی ارتفاعی ٢ جهت تهیه مدل رقومی ارتفاع ٣ منطقه در راستای تهیه لایه ارتفاع و شیب ؛
۴. استفاده از داده های ژئوفیزیکی انجام شده توسط شرکت زمین کاوگستر در سال ١٣٨١ جهت به دست آوردن ضخامت آبرفت و مقاومت عرضی آبخوان (RT4)؛
۵. استفاده از داده های پیزومتری انجام شده توسط سازمان آب و برق استان خوزستان از سال ١٣٨۴ تا سال ١٣٩٢، جهت تعیین ضخامت بخش غیراشباع .
در این تحقیق ابتدا داده های زمینی، تصاویر ماهواره ای و نقشه های موجود پردازش شدند. سپس لایه های موضوعی شامل ضخامت آبرفت ، عرض آبخوان ، مقاومت عرضی آبخوان ، ضخامت بخش غیراشباع ، شیب زمین ، گرادیان هیدرولیکی، تراکم آبراهه و فاصله از سازند دارای انحلال پذیری بالا جهت شناسایی مناطق مستعد جهت احداث سد زیرزمینی با استفاده از Arc GIS انتخاب شدند. لایه های موضوعی فوق با استفاده از نرم افزار Arc GIS١٠١ به صورت رستر درآمدند و به کمک روش تحلیل سلسله مراتبی وزن دهی شدند. در مرحله وزن دهی، لایه ها ارزش گذاری مجدد شدند.و سپس با استفاده از روش همپوشانی جمع وزنی، نقشه نهایی پتانسیل سد زیرزمینی تهیه شد. نحوه تولید لایه های فوق به تفصیل در ادامه آورده شده است .
٣. ١. روش تحلیل سلسله مراتبی
پس از تهیه لایه های اطلاعاتی مختلف جهت وزن دهی به هر لایه ، نوبت به مقایسه و تحلیل فناوریهای مختلف از طریق تحلیل سلسله مراتبی میرسد. در این قسمت مقایسه ها و تصمیم گیری به روش AHP صورت میگیرد. این روش برای اولین بار در دهه ی ٧٠ میلادی به وسیله ساتی ابداع شد. در این روش ابتدا سلسله مراتب مقایسه ها در بالاترین بخش هدف ساخته می شود که در اینجا انتخاب مناطق با پتانسیل بالای احداث سد زیرزمینی و بعد از آن پارامترهای مؤثر در تصمیم گیری مد نظر است . سپس پارامترها در این مرحله به روش دوبه دو با یکدیگر مقایسه و امتیاز دهی میشوند. نحوه مقایسه گزینه ها و امتیازدهی به آن ها در جدول (١) آورده شده است . در این مرحله گزینه های مختلف بر اساس نظرات کارشناسی و مطالعات پیشین و با توجه به شناخت کلی از منطقه ، با یکدیگر مقایسه میشوند. این مقایسه ها با نظرات تعدادی از متخصصان که در این زمینه فعالیت دارند مقایسه و نتیجه حاصل در نرم افزار تحلیلی قرار داده می شود.
سپس ماتریس حاصل از مقایسه تمام گزینه ها تشکیل می شود و مؤلفه های آن به صورت زیر نرمال می شوند:در رابطه بالا، a، نام زیرمعیار و rij ، زیرمعیار نرمال شده است . i و j نیز دو جایگزینی هستند که با یکدیگر مقایسه میشوند.

پس از محاسبه ماتریس نرمال ، ماتریس وزن هر کدام از گزینه ها به صورت زیر محاسبه می شود:

W، میانگین وزنی، N تعداد جایگزین های مورد مقایسه و rij، مقادیر نرمال شده هر خانه از یک سطر است .
حال وزن نهایی هر کدام از معیارها به صورت زیر محاسبه می شود:

W، میانگین وزن نهایی جایگزین سطر اول ، Wai، میانگین وزن جایگزین i، Wci، میانگین وزن زیرمعیار j،n ، مجموعه معیارها
و جایگزین های سطر اول است .
در این مرحله باید شاخص سازگاری۵ محاسبه شود. اگر شاخص سازگاری بیش از ٩٠% یا به عبارت دیگر ناسازگاری محاسبات کمتر از ده درصد باشد، محاسبات مورد تأیید قرار میگیرند. در غیر این صورت تحلیل باید مجددًا انجام شود.

λmax، میانگین بردار سازگاری، a، میانگین هندسی ماتریس ij (یک سطح افقی)، Wij، وزن یا اولویت جایگزین ij (یک سطح افقی) و N، تعداد جایگزین های مورد مقایسه است .
٣. ٢. تهیه لایه های اطلاعاتی
همان طور که اشاره شد تهیه لایه های اطلاعاتی یکی از مراحل مهم انجام تحقیق در مطالعه حاضر است . یکی از این لایه ها، مقاومت عرضی است که به دلیل اهمیت زیاد در اینجا به صورت مختصر تشریح میشود.
مقاومت عرضی (RT)، کمیتی است که از حاصل ضرب ضخامت لایه آبرفتی آبدار۶ در مقاومت ویژه واقعی ٧ آن به دست میآید. T نیز حاصل ضرب هدایت هیدرولیکی (K)
در ضخامت آبخوان (b) است . در این نقشه هر چه میزان RT بالا باشد، کیفیت آبخوان از دیدگاه های مذکور که فاکتورهای اصلی در بهره برداریهای آب های زیرزمینی هستند، در وضعیت بهتری قرار دارد. در این نقشه ها هر چه مقاومت ویژه واقعی (R) لایه آبدار بالا باشد، نشان دهنده کاهش املاح در آن لایه خواهد بود. بنابراین عامل یادشده در مورد چاه هایی که برای شرب حفر میشوند (و حتی برای مصارف دیگر)، فاکتور تعیین کننده ای است . همچنین زمانیکه ضخامت لایه آبدار بالاست ، امکان بهره وری چاه های حفاریشده به لحاظ گستردگی در ضخامت آب های در دسترس ، بالا میرود. بعضاً ضخامت لایه آبدار بالاست ؛ ولی آب های موجود در خلل و فرج آبرفت های آن ، املاح بسیاری دارند یا آبرفت ها دارای دانه بندی ریزتری هستند، بنابراین ارزش این آبرفت ها از دیدگاه آب شناسی پایین است .
همچنین اگر لایه زیرزمینی دارای آب های شیرین و قابل شرب باشد؛ اما ضخامت مناسبی نداشته باشد، آبدهی آن به چاه ها کم میشود و بهره وری چاه ها کاهش مییابد. به همین دلیل این دو فاکتور مکمل یکدیگر برای تعیین کیفیت آب های زیرزمینی هستند.
به طور معمول در دشت بین T و RT همبستگی مثبت و در سازندهای سخت ، همبستگی منفی وجود دارد (٢٠٠۵ ,Singh;
٢٠١٠ ,.Batte et al). تاکنون رابطه بین شاخص های آبخوان و پارامترهای الکتریکی آن توسط محققان مختلفی بررسی شده است ( Onuoha ;١٩٨١ ,Niwas and Singhal ;١٩٧٧ ,Kelly and Mbazi, 1988, 1985; Mbonu et al., 1991; Huntley, 1986 )
به دست آوردن شاخص های کمی آبخوان مانند T،K ،S و غیره از طریق آزمون های پمپاژ بهترین روش است ؛ اما متأسفانه این روش ها با هزینه و وقت زیادی همراه هستند. محققان متوجه شدند که بین شاخص های هیدرولیکی آبخوان و شاخص های الکتریکی آن نوعی همبستگی وجود دارد؛ زیرا هر دوی آن ها در ارتباط با ساختار فضاهای خالی و همگن یا ناهمگن بودن آبخوان هستند ( ,.Mazac et al ;١٩٧٧ ,Kelly .(1985; Huntley, 1986; Mazac et al., 1988
چیت سازان و همکاران (١٣٩٠) با مطالعه ای در دشت خویس نشان دادند که در صورت نبود داده های کافی هدایت هیدرولیکی (K) میتوان از مقاومت عرضی آبخوان به عنوان معیاری مناسب جهت ارزیابی قابلیت انتقال آبخوان استفاده کرد.
انتقال پذیری (T)، هدایت هیدرولیکی (K)، مقاومت عرضی (RT) و ضخامت آبخوان از ویژگیهای مهمی هستند که آبخوان را توصیف میکنند. مطالعات زیادی نشان میدهد که پارامترهای هیدرولیکی میتوانند از طریق اندازه گیریهای الکتریکی به دست آورده شوند ( Biella et ;١٩٧٧ ,Brace)
١٩٨٣ ,Bussian ;١٩٨٣ ,.al. در همین راستا، میلت ٨ (١٩۴٧) با تعریف پارامترهای Dar-Zarrouk که شامل C و LC هستند، روابطی را بین مقاومت ویژه و برخی از پارامترهای آبخوان برقرار کرد. بر این اساس نتیجه گرفته شد که چون تغییرات تخلخل باعث تغییر در K میشوند؛ بین این پارامترها ارتباط معناداری وجود دارد. درصورتیکه آبخوان همگن باشد نسبت K.щ مقداری نسبتاً ثابت است که ثابت C نامیده میشود. در این معادله K هدایت هیدرولیکی و щ مقاومت الکتریکی است . در یک لایه افقی هدایت افقی یا LC برابر با حاصل تقسیم ضخامت آبخوان بر مقاومت آن است .

انتقال پذیری آبخوان عبارت است از حاصل ضرب ضخامت بخش اشباع آبخوان در متوسط هدایت هیدرولیکی آن .
مقاومت عرضی (RT) نیز حاصل ضرب مقاومت الکتریکی در ضخامت آبخوان (h) است .

بنابراین نیواس و سینگال (١٩٨١) با تلفیق روابط بالا به معادلات زیر دست یافتند:

بنابراین :

که در آبخوان همواره مقدار ثابتی است ؛ بنابراین بین T و RT رابطه مستقیمی وجود دارد. سینگ (٢٠٠۵) و بات و همکاران (٢٠١٠) به این نتیجه رسیدند که در سازند سخت این قضیه صادق نیست و بین این دو پارامتر رابطه منفی وجود دارد.
۴. یافته ها و بحث
در این مبحث با توجه به داده ها و روش های مورد استفاده ، ابتدا لایه های اطلاعاتی تهیه شده به تصویر کشیده میشوند و سپس از تلفیق آن ها با یکدیگر نقشه نهایی مکانیابی محل مناسب برای احداث سد زیرزمینی در منطقه مورد مطالعه ، ترسیم میشود.
۴. ١. لایه های اطلاعاتی تهیه شده
۴. ١. ١. ضخامت آبرفت
ضخامت آبرفت در منطقه مورد مطالعه ، از ١ تا ١٣٣ متر متغیر است . برای احداث سد زیرزمینی ضخامت قابل توجهی از آبرفت مورد نیاز است تا امکان تجمع و ذخیره آب وجود داشته باشد. طبیعی است که ضخامت کم آبرفت باعث بالا آمدن سطح آب می شود، ضمن اینکه توان ذخیره مناسب آب را نیز دارا نیست . ضخامت بالای آبرفت باعث تجمع مقدار قابل ملاحظه ای منابع آبی میشود؛ اما هزینه حفاری و احداث سد زیرزمینی را به طور چشمگیری افزایش میدهد. شایان ذکر است که داده های مربوط به ضخامت آبرفت در منطقه مورد مطالعه ، داده های ژئوفیزیکی سازمان آب و برق استان خوزستان هستند. داده های نقطه ای مربوط به ضخامت آبرفت ابتدا در محیط Arc Map در نرم افزار Arc GIS10.1 با استفاده از روش های زمین آماری مناسب به رستر تبدیل و سپس به طبقات متناسب با هدف دسته بندی شدند. نقشه طبقه بندی شده لایه ضخامت آبرفت در شکل (٢) نشان داده شده است .
۴. ١. ٢. عرض آبخوان
ضخامت بالای آبخوان باعث افزایش هزینه احداث سد زیرزمینی میشود؛ بنابراین هر چه عرض آبخوان کمتر باشد موقعیت مناسب تری جهت احداث سد فراهم میشود. از آنجاییکه تهیه لایه اطلاعاتی عرض آبخوان توسط محیط Arc GIS مقدور نیست ، جهت تهیه این لایه ابتدا خطوطی به صورت عمود بر عرض آبخوان ترسیم میشود، سپس با تعریف یک فیلد٩ در لایه وکتور (از نوع Polyline) تحت عنوان عرض آبخوان (که ویژگیهای توصیفی ١٠ این فیلد دربرگیرنده طول هر کدام از خطوط است ) اقدام به تهیه لایه وکتوری نهایی این لایه اطلاعاتی می شود. سپس با استفاده از اکستنشن spatial analysis در نرم افزار ArcGIS١٠١ و با استفاده از عملگر Line Density بر اساس فیلد تعریف شده تحت عنوان عرض آبخوان ، لایه رستری عرض آبخوان تولید می شود. در این مطالعه عرض آبخوان به ۵ رده تقسیم بندی شد. نقشه طبقه بندیشده لایه عرض آبخوان در شکل (٢) نشان داده شده است .
۴. ١. ٣. مقاومت عرضی آبخوان
در این تحقیق داده های مقاومت عرضی آبخوان از حالت وکتور (نقطه ای) به رستر تبدیل (همانند لایه ضخامت آبرفت ) و سپس به پنج رده تقسیم بندی شدند. نقشه طبقه بندیشده لایه مقاومت عرضی آبخوان در شکل (٢) نشان داده شده است .
۴. ١. ۴. ضخامت بخش غیراشباع
منطقه شامل پنج پیزومتر است که به لحاظ مکانی پراکنش مناسبی در منطقه دارند. با استفاده از داده های پیزومتری و در دست داشتن تراز ایستابی و تراز ارتفاعی هر پیزومتر و در نهایت تفریق این دو از همدیگر، ضخامت بخش غیراشباع به دست میآید. لازم به ذکر است که در این حالت نیز رستر نهایی با استفاده از روش های درونیابی که در لایه های فوق ذکر شد به دست می آید. اعماق کم ، به علت بالا بودن سطح ایستابی و افزایش پتانسیل تبخیر و اعماق بالا به علت طولانی شدن مسیر و نگهداشت مقدار قابل توجهی از آب ، برای سد زیرزمینی مناسب نیستند. ضخامت بخش غیراشباع دشت جارو از ١٠ متر تا ٣۵ متر متغیر است . از آنجاییکه پتانسیل تبخیر و تعرق در اعماق کمتر از ٣ متر قابل توجه است ، کمترین ضخامت غیراشباع آبخوان مناسب ترین گزینه برای احداث سد زیرزمینی به شمار میآید (علیزاده ، ١٣٨٩). نقشه طبقه بندیشده لایه ضخامت بخش غیراشباع در شکل (٢) نشان داده شده است .
۴. ١. ۵. شیب زمین
جهت استخراج شیب منطقه از لایه رقومی ارتفاعی USGS برای تهیه مدل رقومی ارتفاع (DEM) منطقه و از DEM جهت تهیه لایه شیب استفاده شد. در نتیجه شیب بیشتر باعث جاری شدن رواناب بیشتر و در نتیجه نرخ فرسایش بیشتر و صورت پذیرفتن تغذیه کمتر میشود. با این توصیفات شیب کم فرصت نفوذ آب را فراهم میآورد و به ذخیره مناسب آب کمک میکند. نقشه طبقه بندیشده لایه شیب زمین در شکل (٢) نشان داده شده است .

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 10700 تومان در 21 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد