مقاله نقش پارک های خطی رودکنار شهری در توسعه گردشگری

word قابل ویرایش
13 صفحه
دسته : اطلاعیه ها
12700 تومان
127,000 ریال – خرید و دانلود

چکیده
رودخانه های شهری دارای نقش ارزنده ای در ارتقاء کیفیت محیطی شهری می باشند. کناره ی این رودخانه هـا فضـای شـهری ممتدی است که در تصویر ذهنی شهروندان سرزندگی را در شهر به جای می گذارند وبه عنوان فضاهای چند عملکـردی امکـان ایجادفضای شهری سرزنده و جـاذب جمعیـت را فـراهم مـی آورنـد و دارای مشخصـات و نشـانه هـای خاصـی از قبیـل خطـی بودن ،تقویت راههای پیاده و دوچرخه سواری و ورزشی ،ایجاد فضای سبز و کنتـرل محیطـی و… مـی باشـند.امـا متاسـفانه ایـن فضاهای ارزشمند امروزه چیزی جز یک فضای بازمانده و رها شده شهری نیستند وکیفیت زندگی در این فضاها به شدت پـایین است . عدم توجه به این پتانسیل طبیعی ارزشمند در شهرها و بسط نابسامانی های ناشی از نبود طرحی از پیش اندیشیده شده ، اتخاذ تدابیر ویژه و راهگشا به منظور احیای این فضاهای رها شـده و ایجـاد فضـای عمـومی سـرزنده و بسترسـاز شـکل گیـری تعاملات اجتماعی را ضروری می نماید. این نوشتار در صدد است که در راستای طرح توسـعه ی گردشـگری شـهری بـه تبیـین جایگاه این عنصر طبیعی ارزشمند و تاثیر آن در گسترش فضاهای شهری جاذب جمعیت بپردازد و سپس با توجـه بـه اصـول و اهداف طراحی،راهبردها وسیاست هایی جهت طراحی پارک های خطی رودکناری در درون شهر ارایه مـی گـردد،ودر انتهـا نیـز پیشنهاداتی جهت طراحی فضاهای رودکناری مطرح می شودتا این فضاها را برای اسـتفاده کننـدگان محلـی و دیگـر افـراد در جهت پاسخگویی به نیازهای گردشگری شهروندان مهیا سازد .
کلمات کلیدی : حاشیه رودخانه شهری، گردشگری شهری ، سرزندگی، کیفیت محیط شهری، پارک خطی، سبزراه
مقدمه
امروزه صنعت گردشگری به عنوان صنعتی پویا و فراگیر همه ارکان وجودی یک جامعه و سیستمهای جهانی را در بر گرفته است .صنعت گردشگری به عنوان بخشی از توسعه ی اجتماعی و فرهنگی هر کشور در کنار درآمـدزایی و اشـتغال حـایز اهمیـت مـی باشـد.یکـی از زیرشاخه های گردشگری که قابل توجه است گردشگری شهری بوده .شهرها همواره در طول اعصار مختلف مهد تمدن ، فرهنگ ، هنـر و سنن بوده است .شهر ها و گردشگری دارای روابط مکملی هستند چرا که همه ی انواع گردشگری به نوعی به کـانون و خـدمات شـهری نیازمند می باشد.هرگونه برنامه ریزی برای توسعه ی گردشگری بدون توجه به پتانسیل های شهر غیر قابل توجیـه اسـت .یکـی از ایـن پتانسیل ها وجود عناصر طبیعی در شهرها می باشد که بستر ساز خلق محیط های چند عملکردی جاذب جمعیت می باشـد.رودخانـه های شهری یکی از این عوامل طبیعی هستند.امتداد کناره ی آب موقعیت فضایی برجسته و منحصر به فردی را ایجاد می کند که نقش عمده ای در ارتقاء کیفیت بصری،محیطی و اجتماعی شهر دارد. مسیرهای سبز و پیاده شهری به عنوان فضاهای باز خطـی در کنـاراین عناصر طبیعی می تواند به عنوان راهکاری در زمینه جذب گردشگر و توسعه ی گردشگری شهری مطرح شود. ایجاد اینگونه مسـیرها از نیمه قرن ١٩ در آمریکا آغاز شد که در حال حاضر در دنیا طراحی و اجرا می شـوند. لـزوم احـداث چنـین مسـیرها و شـبکه هـایی در شهرهای ایران نیز بسیار احساس شده زیرا هم واجد پتانسیل های طبیعی لازم بوده است و هم جاذبه های گردشگری و تاریخی در خور توجهی دارند. از اهداف آغازین ایجاد این مسیرها می توان به حفاظت از زمین و محیط های طبیعی در داخل شهرها اشاره کرد. از ایـن مسیرها برای تفرج و ارتباط با طبیعت نیـز اسـتفاده مـی شـده اسـت . در ایـن راسـتا رودخانـه هـا منـابع غنـی بـرای ایجـاد فضـاهای چندعملکردی جاذب جمعیت و از مهمترین شریان های حیاتی شهرها به عنـوان هسـته تجمـع در جهـت رفـع نیازهـای گردشـگری و فراغتی انسان ها به شمار می روند چرا که انسان ها همواره در جستجوی زمین های مجاور آب بوده اند تا نیازهای اساسی زندگی خـود را برطرف کنند و این در حالی است که انسان امروز به دلایل گسترش و توسـعه ی شهرنشـینی روز بـه روز از طبیعـت فاصـله گرفتـه است .به همین دلیل یکپارچه سازی فرایندهای طبیعی با ابعاد شهری ، اجتماعی ، اقتصادی و محیط کالبـدی باعـث سـلامت امنیـت و زیباترشدن شهرها و تامین نیازهای فراغتی و تفرجگاهی انسان امروز می شود.
مفهوم گردشگری
لغت گردشگری (Tourism) از کلمه tour به معنای گشتن اخذ شده که ریشه در لغت لاتین Turns به معنای دور زدن ، رفت و برگشت بین مبدا و مقصد و چرخش دارد. این لغت از یونانی به اسپانیایی، فرانسه و در نهایت به انگلیسی راه یافته است (اکسفورد، ١٩٧٠). در فرهنگ لغت لانگمن گردشگری به معنای مسافرت و تفریح برای سرگرمی معنا شده است (پاپلی و سقایی، ١٣٨٨: ١٨)
ماهیت گردشگری
گردشگری نقش حیاتی را در اقتصاد جهانی ایفا می کند و «[از] فعالیت هایی است که در ایام فراغت انجام می شود» (گتـی، و مزلـو ، ١٣٧۵: ٨). گردشگری «مکتبی[است ] که پایه فکری آن سیاحت و گردشگری است » (زیرک باش ١٣٨٢: ۴٢)مورگن روث ، گردشـگری را مسافرت اشخاصی می داند که به طور موقت از محل سکونت خود دور می شوند تا نیازهای حیـاتی، فرهنگـی و شخصـی خـود را بـه شکل مصرف کننده ی کالاهای اقتصادی و فرهنگی برآورده سازند(حاتمی نژاد، ١٣٨۶ :۴١)
گردشگری شهری
گردشگری در چهارچوب الگوهای فضایی خاصی به وجود می آید. یکی از این الگوهای فضایی گردشگری شهری است . نواحی شهری بـه علت آنکه جاذبه های تاریخی و فرهنگی بسیاری دارند، غالبا” مقاصد گردشگری مهمی محسوب می شوند. شهرها معمولا جاذبـه هـای متنوع و بزرگی شامل موزه ها، بناهای یادبود، سالن های تئاتر، استادیوم های ورزشی، پارک ها، شهر بازی، مناطقی با معماری تاریخی و مکان هایی مربوط به حوادث مهم یا افراد مشهور را دارا هستند که خود، گردشگران بسیاری را جذب مـیکنـد. گردشـگری شـهری در کشورهای پیشرفته پردرآمدترین نوع گردشگری است و در زمینه های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، اکولوژیکی و غیره تـأثیرات انکارناپذیری دارد. این نوع از گردشگری در محدوده ی فضاهای شهری انجام می شود.
راهبردهای گردشگری شهری
از ابتدای دهه ١٩٨٠ تاکنون مفهوم راهبرد در برنامه ریزی و مدیریت گسترش و بهبود یافته است . امروزه راهبرد، مهارتی اسـت کـه در کانون مدیریت ، برنامه ریزی، آینده نگری و نظام بخشی سازمان قرار می گیرد و موجبات موفقیت سازمان را فراهم می سـازد(سـعیدنیا، ١٣٨٩). رویکرد راهبردی عاملی مهم در پیوند طراحی و برنامه ریزی شهری است .
راهبرد گردشگری، شکل واقعی از آینده گردشگری است که باید به آن دست پیدا کرد. ایـن راهبـرد تعیـین مـی کنـد کـه چـه نـوع از گردشگری، در کجا و چگونه و با چه نوعی از امکانات و خدمات میباید توسعه پیدا کند و چـه جاذبـه هـایی لازم اسـت ، ایجـاد گردنـد.
گردشگری شهری از جمله فرصت های درونی و بیرونی است که می تواند منافع زیادی را نصیب شهر سازد. فرصتی که تهدید هـای آن نسبت به میزان سرمایه گذاری بسیار اندک است .
فضاهای سبز شهری و پارک های خطی
منظور از فضای سبز شهری در واقع نوعی از سطوح کاربری زمین شهری با پوشش گیاهی انسان ساخت است که هـم واجـد « بـازدهی اجتماعی » و هم واجد « بازدهی اکولوژیکی» هستند . فضای سبز شهری از دیدگاه شهرسازی در بر گیرنده ی بخشی از سـیمای شـهر است که از انواع پوشش های گیاهی تشکیل شده است و به عنوان یک عامل زنده و حیاتی در کالبد بیجان شهر، تعیین کننده ساخت مرفولوژیک آن است ( سعیدنیا ، ١٣٧٩ :٢٩). یکی از انواع فضا های سبز شهری پارک های خطی می باشند که بهره مندی شهروندان از مزایای فضای سبز را بطور یکسان در سطح شهر امکان پذیر می کند . به فضاهای سبز خطی که معمـولا در کنـار یـک عامـل طبیعـی (دریا، رودخانه ، دره و … ) یا یک عامل مصنوعی (راه آهن های متروک، جاده ها، خیابان های اصلی و فرعی، کانال هـا و … ) بـه صـورت طولی یا نواری با کاربری عمومی شکل می گیرند، پارک خطی می گویند. (لیـنچ ،١٣٨١ :۵٩٣ )وجـود نهـر و رودخانـه ، بسـتر طبیعـی مناسبی را برای این پارک ها که عاملی در جهت جذب جمعیت و دستیابی به اهداف گردشگری شهری است ، فراهم میسازد.
اهمیت وجود فضا های سبز شهری و پارک های خطی در توسعه گردشگری شهری
فضاهای سبز شهری یکی از مهمترین جاذبه های گردشگری شهری در قرن حاضر محسوب می شـوند. ایـن فضـاها بـه دلیـل وضـعیت نامناسب زیست محیطی شهرها از اهمیت ویژه ای برای شهرنشینان برخوردارند . امکانات و تأسیسات قابل تعبیه در ایـن فضـاها ماننـد مبلمان ، وسایل بازی و غیره بر اهمیت آنها میافزاید. رشد و گسترس روزافزون شهرها، عوارض مدرنیسم و زنـدگی شهرنشـینی، توسـعه هرچه بیشتر کالبدی، کیفی و کمی فضاهای سبز و پارکها را که در بهبود شرایط زیست محیطی نقش موثری دارد، بـه شـدت ایجـاب میکند. ایجاد باغ ها و فضاهای سبز در شهرها تأثیر بسزایی در فعالیت های اجتماعی شهرنشینان ، افزایش توان کـار و فعالیـت و ایجـاد رضایت مندی در زندگی آنان دارد .(سعیدنیا،١٣٧٩: ٢٩ )
تعریف رودخانه
رود یا رودخانه که در زبان پهلوی هم رود گفته میشود، آبی است روان که از به هم پیوستن آب چند چشمه در دره های کوهستانی به وجود آمده و جریان می یابد تا به دشت ها ،دریاچه ها و یا دریاها و اقیانوس ها بریزد.(آزاده بیطرف ،١٣٩٠)
حاشیه رودخانه های شهری
کناره ی رود دایمی فضای شهری ممتدی است که از دل شهر میگذرد و نقش عمده ای در شکل گیری ساختار شهر ایفا میکنـد. ایـن ضا تصویری از سرزندگی شهری را در ذهن شهروندان به جای می گذارند.(امیرخوانی ،مریم ،١٣٨٩ )
حریم رودخانه ها
مهمترین عامل در شکل گیری نوع لبه ی رودخانه میزان حریم موجود برای آن می باشد. به عبارتی هرچه حریم رودخانه بیشـتر باشـد، لبه ی رودخانه از دیوارهای عمودی و مصنوعی خارج شده و شکل آن با ورود به زمین های طبیعی که به صورت شـیب دار وارد رودخانـه می شوند، قابل تغییر خواهد بود. این بدان معنی است که لبه ی رودخانه می تواند از عنصری خطی در کنار آن تا صفحه ای شـیبدار بـا جزییات مختلف متغیر باشد. میزان حریمی که برای رودخانه تعیین می شود نقش مهمی در شکل گیری و ساماندهی بسـتر و بدنـه آن دارد. هر قدر حریم رودخانه بیشتر باشد، ایجاد فضای سبز در کنار مسیرهای پیاده ، سـواره ، محـل هـای اسـتراحت و نیـز کـاربریهـای خدماتی و جنبی کنار رودخانه منعطف تر خواهد بود. .(امیرخوانی ،مریم ،١٣٨٩ )
رودخانه های شهری و گردشگری
با توجه به اینکه گردشگری را می توان بر حسب عوامل مختلفی مانند اهداف تعیین شده ، موضوع ، میزان سرمایه ، انگیزه ، مقصـد، زمـان تسهیلات ، زمان ماندگاری گردشگر، فعالیت های تفریحی جنبی، توان بالقوه طبیعی و فرهنگـی، امکانـات سـرمایه گـذاری، ارزش هـای فرهنگی، امکانات بهداشتی، ورزشی، علمی و غیره گونه شناسی و دسته بندی کرد می توان چنین بیان کرد که وجـود رودخانـه هـا در شهر به عنوان یک پتانسیل طبیعی می تواند بستر مناسبی برای ایجاد یکی ار انواع گردشگری شهری تلقی شود.
(پاپلی و سـقایی،١٣٨٨ ( ۴۸:
نقش رودخانه های شهری در ایجاد پارک های خطی
رودخانه های شهری جزئی از پیکره ی طبیعی شهر محسوب می شوند. در اغلب شهرهای جهان این عناصـر طبیعـی بـه مثابـه انـدامی شهری پیوند دهنده ی انسان ، شهر و طبیعت و دارای نقش ارزنده ای در ارتقاء کیفیت محیطی شهری مـی باشـند. .(امیرخـوانی ،مـریم ،١٣٨٩ )حیات اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی، جلوه های منظر شهری همانند توریسـم و نشـانه هـای شـهری در هـر شـهری بـه رودخانه آن شهر وابسته است . بر این اساس لزوم حفاظت و استفاده خردمندانه از این عناصر نیاز به دلایل و برهان زیادی نـدارد. اغلـب شهرها دارای فضایی هستند که در برنامه ریزی و طراحی شهری به عنوان فضای چند عملکردی جاذب جمعیت مورد بهره برداری قـرار می گیرند

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
word قابل ویرایش - قیمت 12700 تومان در 13 صفحه
127,000 ریال – خرید و دانلود
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد