دانلود مقاله بیمای های گیاهان زینتی

word قابل ویرایش
36 صفحه
4700 تومان

آشنایی با عوامل زنده بیماری زا
درس بیماری­های گیاهان زینتی درسی و چهار جلسه تشریح می­کنیم. قبل از شروع درس، ابتدا با قارچ­ها، ویروس­ها، نماتودها، باکتری­ها و یا بطور کلی عوامل زنده­ای که موجب بیماری در گیاهان زینتی می­شود آشنا می­شوید.

قارچ­ها و باکتری ها چند هزار سال پیش برای بشر مشخص بودند و از مهم ترین عوامل پوسیدگی و فساد در سطح زمین محسوب می­شوند؛ مخصوصاً دراکوستیم­های جنگلی یا گلخانه­ایی از عامل اصلی تجزیه سلولت و لیگنین محسوب می­شوند و عناصری چون نیتروژن، فسفر، پتاسیم، سولفور، آهن، کلسیم، روی، منگزیم را آزاد می کنند.
قارچ­ها به سرعت وارد مواد غذایی می­شوند یا اینکه بعد از مرگ در طبیعت درختان را به یک اکوسیستم معینی هدایت می کنند و در تولید توده یوماس یا توده زنده دخالت دارند؛ بنابراین این موجودات محصول تخریب فرآورده­های چوبی از جمله چوب های استفاده شده در ریل­های راه آهن، تیرک های برق، مخابرات و نیرو و همچنین الوارها و درب و پنجره ساختمان­هایی که انسان ها در آن سکونت دارند هستند.

قارچ­ها و باکتری ها از مواد مختلف به عنوان غذا استفاده می­کنند و از این رو قادرند به تعدادی از گیاهان زینتی، گیاهان جنگلی، گیاهان زراعی وباغات حمله ور بشوند. حتی انسان از دست قارچ­ها در منازل در آسایش نیست یعنی اگر رطوبت یخچال بالا باشد میوه­جات در داخل آن کپک می­زنند. بنابراین انسان برای حفاظت مواد غذایی خود با روش­های مختلفی چون شور کردن، خشک کردن، منجمد کردن، اشعه تاباندن، حرارت دادن و نیز استفاده از مواد نگهدارنده یا شیمیایی بهره می­گیرد.
بعضی از قارچ­ها و باکتری­ها، مواد سمی را تولید می­کنند و یا زهره آبه­هایی را تولید می­کنند که به آنها مایکوتوکسین گفته می­شود. مثلاً افلوتوکسین به وسیله قارچ اسپویج جلگه فلوگوس و اسپویج پارازیتی چوز به وجود می آید.

همچنین بعضی از پلسدیم­ها مواد غذایی چون بادام زمینی، گردو، ذرت و پسته را آلوده می­کند و وقتی که انسان این ها را استفاده می­کند دچار بیماری های وحشتناکی از جمله سرطان می­شود. بعضی از قاچ­ها مثل کلبس سب پورپوریاها، آسکار پودهای سمی را تولید می­کند و وقتی انسان از آردی مصرف کند که حاوی این ماده سمی باشد سیستم عصبی او را بهم می زند یا اینکه در زنان موجب سقط جنین می شود.

قارچ­ها و باکتری­ها، انواع و اقسام بیماری های تیاسان زینتی از جمله سفیدک دروغی، پودری، سیاهک، پوسیدگی و لکه برگی­ها را به وجود می­آورند. حتی می توانند بیماری­های پوستی مثل می پوز را در انسان بوجود بیاورند.

قارچ ها و باکتری­ها ترکیبات مهم دارویی دارند و مشهورترین ترکیبات ضد باکتریائی در تاریخ دیده شده که از پلامین از پنسلیوم استخراج شده است.

مقدمه و تاریخچه بیماری‌ها
زندگی بشر به وجود و سلامتی گیاهان زنده وابسته است که نقش بسیار مهمی در زیباسازی مکان ها ایفا می­کنند. توجه انسان ها به این گیاهان زیبا به زمان سومری­ها و مصری ها بر می­گردد قدمتی حدود ۳۵۰۰ سال پیش دارد.

اهمیت بیماری های گیاهی غالباً ناشی از خساراتی است که با بروز اپیدمی یا خسارت معمولی به گیاهان زینتی و محصولات آنها وارد می کنند اما خسارت معمولی بیماری­ها در گیاهان بیشتر و با اهمیت تر از خسارت اپیدمی آنهاست. واین خسارت در کشو­رهای پیشرفته به چند درصد کل محصول برآورد شده است اما در کشورهای غیر پیشرفته به چندین درصد کل محصول بالغ می­شود. در آمریکا طبق آماری که وجود دارد خسارت سالیانه بیماری ها قبل از تورم سال های اخیر به سه میلیارد دلار برآورد شده است. در ایران از میزان خسارت بیماری های گیاهان زینتی اطلاع دقیقی در دست نیست هر چند خسارت ناشی از بیماری ها در ایران می توانیم حدود ۱۵تا۲۰درصد کل محصول تخمین بزنیم.

گیاهان زینتی بخش بسیار کوچکی در بین گیاهان را تشکیل می­دهند که گاهی اوقات حدود ۱۰ تا ۵۰ درصد خسارت وارد می کنند. دو بیماری گیاهی از زمان های بسیاری مورد شناسایی انسان قرار گرفتند. حتی در زمان های قدیم عقاید خرافی درمورد بسیاری از پدیده­های طبیعی از جمله بیماری های گیاهی در اجتماع حاکم بوده است که آنها را اثر خشم خدایان برای مجازات کشاورزان می­پنداشتند. حتی گاهی اوقات برای این بیماری ها خدایانی را خلق می­کردند به عنوان مثال روپلیس رب گندم بود که همه ساله در فصل بهار به خاطر

فعالیت خشم او مراسم مذهبی توام با قربانی بر پا می­گردید. در قرن هفدهم فرضیه تولید خود به خودی پا بر جا بود تا اینکه از دانشمندان از جمله نشلیونسبت به آن شک و تردید کرد و به طور کلی توانست درسال۱۹۲۷ اسپور قارچ ها را مورد مطالعه قرار بدهد. در نیمه اول قرن نوزدهم یعنی سال ۱۸۴۵ بیماری خطرناکی به نام بیماری بادزدگی سیب زمینی در اروپا اتفاق افتاد که سبب قحطی شد و به طور کلی جمعیت ۸ میلیونی کشور ایرلند به علت قحطی و مهاجرت ۲ میلیون کاهش پیدا کرد.

اولین نماتودپارازیت گیاهی در سال ۱۷۴۳ توسط نیدهام از خوشه گندم جداسازی شد و در سال ۱۸۸۶ مایل براولین بیماری موزائیک توتون را کشف کرد. اما با توجه به این که در طبیعت دهها هزار بیماری وجود دارد و سلامتی گیاهان را تهدید می کند به طور متوسط هر گیاه ممکن است به صدها بیماری مبتلا شود هر پاتوژن یا بیمارگر می تواند ۱ تا ۱۰۰ گیاه را مبتلا بکند. بنابراین به منظور سهولت مطالعه، همیشه دانشمندان به طریق­های مختلفی بیماری ها را طبقه بندی می­کنند. اولین و متداول­ترین طبقه­بندی از روی علائم آلودگی مثل پوسیدگی، لکه­بری، پژمردگی و لکه­زایی است.

طبقه بندی دوم بیماری های گیاهی، از روی عضو گیاه مثل بیماری های ریشه، میوه و شاخ و برگ است.
طبقه بندی سوم از روی نوع گیاه مورد حمله مثل بیماری های درختان میوه، نباتات زراعی و درختان جنگلی است.
طبقه بندی چهارم از روی عوامل بیماری­ زا است که متداول ترین روش بوده و بر مبنای این دو گروه بزرگ بیماری وجود دارند:
۱- بیماری های مسری یا عفونی که دراثر عوامل بیماری­زای زنده به وجود می آیند.
۲- بیماری های غیر مسری که در اثر عوامل بیماری­زای غیر زنده است.

تعاریف و اصطلاحات بیماری شناسی گیاهی
پاتولوژی گیاهی یا بیماری شناسی گیاهی
پاتولوژی گیاهی به علم مطالعه بیماری های گیاهی اطلاق می­شود که عوامل بیماری زا، چگونگی ایجاد بیماری و فعل و انفعالات، ارتباط بین گیاه میزبان و عوامل بیماری، عوامل تولیدکننده بیماری و بالاخره روش­های مبارزه با آنها را بررسی می­کند.

بیماری گیاهی یا پلن تی زیس:
تعریف بیماری از نظر افراد به صورت های مختلفی بیان می­شود؛ از نظر یک کشاورز بیماری با کم شدن محصول گیاهان و در آمد او بیان می­گردد. ولی از یک پزشک بیماری با علل و عوامل آن سنجیده و بررسی می­شود. بنابراین هرگونه پروسه غیر عادی در گیاه که در اثر تحریک مداوم به وجود بیاید و منجر به تغییرات در فعالیت متابولیکی و ظهور علایم بیماری در گیاه بشود آن را گیاه بیمار می­نامند. این تعریف مثل بسیاری از تعاریف بیولوژیکی خالی از اشکال نخواهد بود، مثلا ً اگر گل لاله مبتلا به ویروس باشد و دچار تغییر و شکستگی گل برگ ها بشود، این ممکن است از دیدگاه بیمار شناس یک بیماری محسوب شود ولی از دیدگاه باغبان بیماری تلقی نشود و محصولش را به قیمت بالا بفروشد. بنابراین مفهوم بیماری در این گونه موارد برای افراد مختلف متفاوت خواهد بود.

پاتوژن :
عوامل بیماری­زا در گیاهان را پاتوژن می­گویند که در دو گروه پاتوژن زنده و پاتوژن غیر زنده تقسیم بندی می­کنند.
پاتوژن زنده از قارچ­ها و ویروس، باکتری، میکروپلاسم، ویروئید، پروتوزوا و گیاهان آلی گلدار تشکیل شده است.
پاتوژن­های غیر زنده سبب بیماری ­های غیر مسری در گیاهان می­شوند و شامل کمبود عناصر غذایی، سرما، گرمای زیاد، کمی یا زیادی رطوبت، کمبود اکسیژن، مسمومیت ناشی از عناصر غذایی و حشره کش ها و قارچ کش ها و عدم رعایت اصول زراعی و نامناسب بودن اسید یته خاک می­باشند. مطالعه علل تولید کننده بیماری و رابطه آن با میزبان اصطلاحاً اتیولوژی گفته می­ شود.

عوامل بیماری زا:
برای ایجاد یک بیماری باید چند عامل تعیین کننده بیماری مانند پاتوژن، شرایط محیطی مساعد برای رشد پاتوژن، میزبان حساس و ناقل وجود داشته باشند که اثر متقابل بر روی همدیگر دارند و عوامل بیماری زا نامیده می شوند، مثلاً قارچ فایتفترا ایفن تنس در شرایط مساعد بر روی گیاه حساس ایجاد بیماری می کند.
اصطلاح دیگر در بیماری شناسی پارازیتسیم است. پارازیت یا انگل به موجودی گفته می­ شود که حداقل یک قسمت از سیکل زندگی خودش را در داخل یا روی گیاه و موجود زنده دیگر سپری می­کند و قسمتی از مواد غذایی مورد نیاز خودش را از آن کسب می­کند که به این موجود زنده میزبان اطلاق می­گردد و این رابطه پارازیت و میزبان که غالباً به ضرر میزبان است پارازیتیسم نامیده می­شود.

بعضی از پاتوژن­ها نظیر ویروس­ها و نماتودها تعدادی از قارچ­ها مانند قارچ سفیدک یا سفیدک پودری برای تغذیه و تکمیل سیکل زندگی خود وابستگی کامل به سلول زنده میزبان دارند و در محیط های غیر غذایی نمی توا نند رشد بکنند که به آنها پاتوژن­های اجباری گفته می­شود. در مقابل پاتوژن­های اجباری، با کتری­ها، هیپو پلاسم­ها و بسیاری از قارچ­ها قادر هستند که هم از سلول زنده و هم در محیط غیر زنده رشد بکنند بنابراین به این گونه پاتوژن­های غیر اجباری گفته می شود.

دوره بیماری گیاهی
انگل های غیر اجباری به دو دسته تقسیم می شوند:
۱٫ انگل هایی که بیشتر زندگی سافروفسیتی دارند و تحت شرایطی می­توانند به صورت پارازیت در بیایند اصطلاحاً انگل های اختیاری نامیده می ­شود.
۲٫ گروه دیگر انگل هایی که به طور معمول پارازیت هستند و تحت شرایطی می­توانند به صورت سافروفیت در بیایند که به آنها سافروفیت­های اجباری اطلاق می ­شود.
پارازیت­های غیراجباری پس از حمله به بافت گیاهی نخست با ترشح آنزیم مخصوص سلول های میزبان را می­کشد سپس پروتوپلازم آن را تجزیه و مورد تغذیه قرار می­دهد. در حالی که پارازیت های اجباری پس از حمله به بافت میزبان نه تنها سلولی را نمی­کشد بلکه با آنها ارتباط برقرار می­کنند و از مواد ساخته شده آن استفاده می­کنند و بدین ­سان سلول های میزبان پس از تهی شدن مواد غذایی از بین می­روند و نهایتاً پس از مرگ کامل گیاه پارازیت اجباری نیز می ­میرد. پس میزبان های پارازیت های اجباری، محدود و از میزبان­های انگل­های غیر اجباری هستند.

مراحلی که در توسعه یک بیماری رخ می­ دهد اصطلاحاً دوره بیماری می­گویند که این مراحل عبارتند از: ۱ـ تلقیح ۲ـ رخنه ۳ـ آلودگی ها ۴ـ گسترش بیماری در گیاه ۵ـ تولید مثل ۶ـ انتشار انگل ۷ـ زمستان گذرانی.
تلقیح:
عبارتست از تماس عامل بیماری­زا با گیاه. عامل بیماری زا را مایع تلقیح یا آنیوکلوم می­نامند. مایع تلقیح در باکتری­ها، ویرویت­ها و مایکروپلازم­ها است که از تماس بدن آنها تشکیل می­شوند.
در قارچ ها مایع تلقیح ممکن است قطعه­ای از هیف، اسپور یا اسکلوروت باشد. مایع تلقیح در نماتودها، تخم بوده و در گیاهان گلدار انگل مایع تلقیح بذر آنهاست.
مراحل چرخه زندگی رخنه یعنی چه؟

ورود عامل بیماری­زا مستقیم یا از طریق مناقد طبیعی و زخم­ها به داخل میزبان است. قارچ ها ونماتودها می­توانند به داخل گیاه نفوذ بکنند و معمولاً در محل تماس قارچ با سطح گیاه کمی برآمدگی یا تورم یا آپوسوریوم به وجود می­آید در محل آپوسوریوم یک هیف ظریفی به نام میخ رخنه خارج می­شود که وارد گیاه میزبان شده و پس از متورم شدن اشکال مختلفی پیدا می­کند که به آنها هوستوریوم گفته می­شود.

بعضی از قارچ ها مثل عامل بیماری لکه سیاه فقط بداخل کتی کل رخنه کرده و فعالیت می­کند. گیاهان گلدار انگل نیز آپوسوریوم ومیخ رخنه را تولید می­کنند، اما تمام باکتری­ها و بسیاری از قارچها از طریق روزنه­های هوایی و آبی، عدسک ها و زخم­ها وارد گیاه می­شوند. ویروس ها و بعضی از پاتوژن­های دیگر می­توانند از طریق نیش حشرات به داخل بافت میزبان وارد بشوند.

سومین مرحله در چرخه آلودگی است که پاتوژن در داخل میزبان با سلول های حساس ارتباط برقرار می­کند و غذای خودش را از آنها جذب می­کند و گیاه در این مرحله مکانیزم دفاعی مختلفی را از خود نشان می­دهد.
در بیشترین گیاهان بین مرحله تلقیح و آلودگی و ظهور علائم چند روز و حتی چند هفته به طول می­انجامد.
مدت زمان بین تلقیح تا ظهور علائم بیماری دوره نهفتگی یا کومون می­نامند.
در مرحله گسترش بیماری در گیاه، عوامل بیماری ­زا به روش های مختلف و به درجات متفاوت دربافت میزبان پخش می­گردند. گسترش بعضی از ویروس ها، و پروتیت­ها و سفیدک های دروغی و سیاهک­ ها در گیاه حالت عمومی و علائم بیماری حالت موضعی پیدا می­کند.

بعضی از قارچ­ها مانند عامل بیماری لکه سیاه فقط در زیر کوتی­کل حرکت کرده و در آنجا ختم می­شود اما سفیدک های سطحی در سطح گیاه میزبان گسترش پیدا می­کنند و موستوریوم را به داخل سلول های اپیدم می­فرستند و غالب قارچ­ ها در تمامی اعضای گیاه گسترش پیدا می­کنند و در داخل سلول یا بین آن استقرار می­یابد اما باکتری ها در بین سلول ها فعالیت نموده و با ترشح آنزیم ها­ی مختلف دیواره سلولی را ازبین برده و به داخل سلول میزبان حرکت می­کنند.

مرحله بعدی که در دوره بیماری پیش می­آید تولید مثل است که نحوه آن در پاتوژن­های متفاوت، مختلف است مثلاً باکتری ها به طریقه تقسیم دو تایی سلول و ندرتاً از طریق جنسی تکثیر پیدا می­کنند. ولی قارچ­ها از طریق تولید اسپور­های جنسی و غیرجنسی تکثیر پیدا می­کنند.

ویروس­ها و یروئیت­ها همانند سازی می­کنند اما تولید مثل در سیستم سلول در نماتودها و گیاهان گلداربه روش تخم گذاری و تولید بذر است.
پس از مرحله تولید مثل انگل انتشار پیدا می­کند. انتشار پاتوژن به روش های مختلف در گیاهان صورت می­گیرد، مثلاً‌ اگر قارچ پست باشد زئوسپور تولید می­کند.
باکتری ها و نماتودها با مصرف انرژی مسافت کوتاهی را طی می­کنند و پاتوژن ها غالباً به طور غیر فعال به کمک ماده باران و آب آبیاری توسط ادوات کشاورزی و جانوران و انسان به جاهای مختلف و گیاهان منتقل می­شوند .

مرحله زمستان گذرانی:
پاتوژن­های گیاهان چند ساله معمولاً زمستان را در داخل گیاهان چند ساله سپری می­کنند اما پاتوژن قارچ­هایی که روی گیاهان یک ساله هستند ممکن است زمستان را به فرم اسپورنسلیوم خواب رفته در روی بقایا و بذر گیاهان سپری بکنند.

قارچ‌های و بیماری های قارچی
قارچ­ها مهم ترین عامل بیماری­زا در گیاهان هستند و تا کنون یک و نیم میلیون قارچ شناسایی و حدود صد هزار گونه از آنها توصیف شده است و قریب هشت هزار گونه از آن عامل بیماری در گیاهان محسوب می­شوند.

زیست­شناسان قارچ را به عنوان موجودات هسته­دار، یوکاریوت، فاقد کروفیل، تولیدکننده اسپورو تغذیه از نوع جزئی گیاه که عموماً‌ به طریق جنسی و غیرجنسی تگثیر پیدا می­کند معرفی کرده­اند. ساختمان رویشی قراچ­ها معمولاً رشته­ایی منشعب به نام ریسه است و به وسیله یک دیواره سلولی که ممکن است کتین باسلولز باشد احاطه شده است.
تولید مثل در قارچ­ها چگونه است؟

تولید مثل در قارچ عبارتست از تشکیل افراد جدیدی که دارای تمام صفات و مشخصات معمول گونه باشد. قارچ­ها در تولید مثل خود اسپور را تولید می کنند که علاوه بر اینکه وسیله تکثیر و سبب انتشار آنها از نقطه ایی به نقطه دیگر می شود موجب بقای آنها از سالی به سال دیگر می­گردد. لذا با جوانه زدن اسپوره لوله تملش ظاهر می­شود که پس از رشد هیف قارچ را به وجود می­آورد.

اسپور قارچ­ها از نظر شکل، رنگ، اندازه تعداد سلول و نحوه تشکیل متنوع هستند و از روی خصوصیات آنها می­توان قارچ را شناخت.
اسپور قارچ به ئطریق جنسی یا غیرجنسی تشکیل می­گردد؛ بنابر این در تولید مثل جنسی یک قارچ گامت های جنسی نر و ماده دخالت می­کنند و با عمل ترکیب بین دو اندام جنسی نر و ماده سلول تخم یا زایگوت تشکیل می­شود. معمولاً‌ به اندام­هایی که سلول های جنسی یا گامت­ها بر روی آن قرار دارند گامنیتاژیون می­گویند.
تولید مثل جنسی در قارچ­ها مانند موجوادت دیگر شامل آمیزش دو هسته سازگار است و اصولاً روند تولید مثل از سه مرحله متمایز تشکیل می­شود که عبارتند از:
۱٫ در مرحله پلاسموگامی؛ آمیزش دو تا پروتوپلازم است که در این مرحله N به علاوه N یا دی کالیاتیک سلول می­شود.

۲٫ در مرحله کاریوگامی؛ آمیزش دو هسته و یک هسته، دو N کرومزومی به وجود می­آورند.
۳٫ مرحله میوز یعنی تقسیم یا کاهش کرومزومی؛ در این مرحله تعداد کروموزوم­ها به نصف کاهش پیدا می کنند وN کروموزومی می­شوند. یعنی هسته دیپ لونی به دو تقسیم می­شود و دو تا هستهN کروموزمی به وجود می­آورد یعنی سلول تخم به چند هسته N کرومورومی تبدیل می شود و اطراف هر هسته با مقداری سیتوپلاسم و یک دیوار احاطه می­شود و بدین سان یک سلول که یک اسپور قارچ است به وجود می­آید. بنابراین وقتی که اسپور قارچ به وجود می­آید، تولید مثل جنسی تکمیل می گردد.
تولید غیرجنسی در قارچ :

در تولید مثل غیر جنسی اندام­ها یا گامت­های جنس نر و ماده اصلاً نقش ندارند. تولید غیرجنسی در تکثیر و گسترش قارچ­ها با اهمیت ­تر از تولید مثل جنسی است به طوریکه در یک فصل چندین بار تولید مثل غیر جنسی تکرار می­گرد، تولید مثل غیرجنسی به روش های مختلف در قارچ­های مختلف اتفاق می افتد:
۱٫ قطعه قطعه شدن هیف یا اندام­های رویشی که هرقطعه بصورت یک فرد جدید رشد می­کند. مثل کلامید و اسپورو آتروزاسپور.
۲٫ جوانه زنی سلولهای رویشی یا اسپورها که هر جوانه به یک فرد جدیدی تبدیل میشود مثل مخمرها و سیاهکها.
۳٫ دو نیم شدن سلولهای رویشی یا سلولهای مادری به سلولهای دختری است. مثل شینروسایکرو مایسزها.

۴٫ تولید اسپورهای غیر جنسی است که هر اسپور بعد از جوانه­زنی لوله تملش را تولید نموده و بعد از رشد به نسلیوم تبدیل می گردد
متداولترین روش تولیدمثل غیرجنسی در قارچ­ها، تولید اسپورهایی غیرجنسی است که از نظر شکل ، اندازه رنگ و تعداد سلول با هم متفاوت هستند. اسپورهای غیر جنسی در درون یک ساختمان کیسه مانند بنام اسپورانژیم ممکن است پایدار باشند و به هیف متصل شوند و در بسیاری از قارچ­ها ممکن است غیر متحرک باشند که به آنها اپلانسقور گفته می­شود اما آنهایی که متحرک هستند. زوسپل نامیده می­شوند و بدلیل تاژک و مصرف انرژی حرکت می­کنند. بقیه اسپورهای غیرجنسی کنیدی می­گویند. و این کنیدی­ها روی اندام­هایی همچون در ترایپودرما، آسروی مثل کولای تو ترایکوم، اسپوردوکیوم مثل فوزاریوم، کورمی یاسناست مثل روزانویایاآریتریوم دیده می­شود.

تشخیص قارچ‌ها
تشخیص قارچ­ها غالباً ‌از روی شکل، رنگ ، اندازه و طرز قرارگرفتن کنیدی­ها بروی کنیدیبر انجام می­شود. تشخیص اینکه قارچ­ها متعلق به چه راسته­ایی است نسبتاً آسان می­باشد. ولی برای تشخیص جنس و گونه قارچ حتماً باید از کلیدهای شناسایی معتبر استفاده شود. ابتدا مراحل جداسازی قارچ از گیاه بیمار را توضیح می­دهیم :
برای جداسازی قارچ از گیاه نخست ظروف شیشه­ایی نظیر لوله آزمایش و تشک پتوی بوسیله حرارت خشک مرطوب ویا به کمک مواد شمیایی استریل می­کنیم در استریل به روش خشک معمولا ظروف به مدت یک ساعت در۱۲۰ درجهC در داخل یک اتو یا اون قرارمی­دهیم . در روش حرارت مرطوب برای استریل کردن ظروف را بمدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در حرارت ۱۲۰ درجه C و فشار ۵/۱ کیلوگرم برسانتمتر مربع در یک آتا کیلو قرار می­دهیم.

آتاکیلو تقریباً‌ همان چیزی است که در خانه­ها زودپزداریم یعنی سیستم کارکردن مثل زودپز است. ظروف شیشه­ایی می­توانیم در محلول الکل ۹۵% و یا محلول یک درهزار کلرور جیوه یا محلول ۵% فرمالین سرب ضدعفونی می­کنیم اما پس از استریل باید این ظروف را سه بار در آب مقطر شستشو بدهیم سپس آن را مورد استفاده قرار می­دهیم .
پس از استریل کردن ظروف مرحله بعدی ضدعفونی سطحی بافت­های آلوده است. چون سطح بافت آلوده در تماس با محیط اطراف گیاه بوده لازم است بمنظور نابود کردن عوامل عفونی آن به یکی از روشهایی که متداول است ضد عفونی شود. مثلاً بافت آلوده را می­توانیم به مدت سه ثانیه یا بیشتر در الکل ۹۵% یا در محلول ۵% تا ۷% هیپو کلرید سدیم یا به مدت ۱۵ تا ۴۵ ثانیه در یک محلول یک در هزار کلرید جیوه به تنهایی با در محلول کلرید جیوه بعلاوه ۵۰% الکل فرو ببریم. به چنین محلولی اصطلاحاً را دو سلولش گفته می­شود. بنابراین وقتی که بافت­های آلوده را با این محلول ضدعفونی سطحی کردیم مرحله بعدی تهیه محیط کشت است.

برای کشت قارچ و باکتری درآزمایشگاهها محیط کشت­های گوناگونی تهیه و به نامهای مختلفی در بازار یافت می­شوند. از این محیط کشت­های متداول می­توانیم از پیدیه یا محیط کشت سیبزمی دیستکروزآکار نام ببریم. معمولاً‌ برای تهیه یک لیتر محیط کشت پیدیه یا سی ام آ، ۳۹ گرم براساس نوشته آن شرکت یا ۲۱ گرم پیدیه استفاده می­کنیم این محلول به مدت چند دقیقه می­جوشانیم و بهم می­زنیم وقتی که عمل بهم زنی خوب انجام دادیم محلول از حالت کدری به یک محلول ذرات تبدیل می­شود سپس اینها را در لوله­های ­آزمایش یا ایرلین­ها قرار می­دهیم و یک پوشش درب پنبه­ای به آن وصل می­کنیم و به مدت ۲۰ دقیقه در ۱۲۱ درجه تحت فشار۵/۱ کیلوگرم بر سانتیمتر مربع عمل استریل در آتو کلو انجام می دهیم و باید صبر کنیم تا فشاربه صفر درجه برسد. می­توانیم این محیط کشت را زیر هود یا بغل چراغ الکلی در تشکهای پتری که قبلاً‌استریل کردیم بریزیم.

 

تهیه محیط کشت P D A
محیط کشت دستیکروز آگار وهالت­ایتسکرت از جمله محیط کشت­های عمومی هستند که درآ زمایشگاه بیماری شناسی از آنها استفاده می­شود. معمولاً برای تهیه محیط کشت سیبزمی دستیکروز آگار ۲۵۰ گرم سیب زمینی تازه پوست کنده را به چهار قسمت می کنیم ( و الزاماً بنابراین قطعه­ها را کوچکتر بکنیم و نیز اثلایت اینها را نباید تهیه بکنیم زیرا نشاسته بیش از حد خارج می­شود و در روند کار اختلال ایجاد می­کند و محیط کشت باید بدون نشاسته کافی باشد ) و در یک ماهی تا به مدت ۲۰دقیقه روی اجاق گاز می­گذاریم تا کاملاً بجوشد سپس و عصاره آن را بوسیله

پارچه­ایی می­گیرم تا زلال و پاک باشد و هیچ نشاسته­ایی درآ ن وارد نشود.
(در زمان عصاره­گیری به هیچ وجه سیب زمینی پخته را له نمی­کنیم تا محلول زلال باشد.) در محلول بدست آمده ۲۰ گرم دستیکروز که مثل شکر است اضافه می کنیم و به آرامی بهم می­زنیم. سپس آنرا روی چراغ ا لکلی یا اجاق گاز قرار می­دهیم تا کاملاً حل بشود. بعد از این ۲۰ گرم آگار به آن اضافه می­کنیم ( آگار آگار از یک جلبک دریایی گرفته می­شود و کارش این است که محیط کشت را ببندد وسطح صافی را ایجاد بکند.) و پس از بهم زدن آن را به مدت۲ دقیقه روی اجاق گاز قرار می­دهیم تا کاملاً حل شود بدون اینکه حبابی ایجاد بشود ز

یرا اگر زیاد گرم بشود باز نمی­شود و برای اینکه به آرامی باز بشود یک درب پنبه­ایی را روی آ ن می­گذاریم و حجم این محیط کشت بوسیله آب داغ به یک لیتر می­رسانیم و آن رادر آتوکلو بمدت۲۰ دقیقه در دمای ۱۲۱ درجه C و فشار یک و نیم کیلو گرم بر سانتیمتر مربع استریل می­کنیم سپس زمانی که فشار به صفر درجه برسد آن را از آ توکلو خارج می­کنیم ، و وقتی که درجه حرارت تقریبا ۴۵ درجه C باشد آن را در بین چراغ الکلی قرار می­دهیم . وقتی که محیط کشت استریل شد تقریبا ۴۵ درجه گرما دارد و بوسیله انگشت می­توانیم این را حدس بزنیم. البته بهتر است بوسیله بنا گوش گرمای آن را تخمین بزنیم زیرا لطافت و نازک بوده و حساس است و بنابر این بدرستی گرمای آن متوجه می­شویم .
تهیه محیط کشت مالت ایتسکرت :

۲۰ گرم مالت ایتسکرت و آگار آگار را وزن می­کنیم و در داخل این محیط اضافه
می­کنیم و با حرارت لازم آن راحل می­کنیم و مثل روش سابق در آتوکلو استریل
می کنیم .
چرا اصلاً محیط کشت را تهیه می کنیم ؟

زمانی که گیاه آلوده را مشاهده می­کنیم ، این گیاه آلوده قارچ در آن هست اما نمی­توانیم آنرا از روی ظاهر شناسایی بکنیم لذا باید محیط کشت را تهیه و قارچ را کشت خانه سازی بکنیم سپس آن را بوسیله کلیدهای معتبر قارچ شناسی یعنی شکل ، اندازه ، رنگ اسپور ، جدار دار بودن ، و از قرار گرفتن قارچ ، شناسایی بکنیم .
آیا برای تهیه محیط کشت از مواد طبیعی مثل سیب زمینی استفاده می­کنیم یا مواد دیگر هم استفاده می شوند ؟
بطور کلی سه نوع محیط کشت طبیعی ، مصنوعی و نیمه مصنوعی داریم . در محیط کشت طبیعی اجزاء تشکیل دهنده آن ، دقیق نمی­دانیم مثل محیط کشت سیبزمی دیستکروز آگار ولی در محیط کشت مصنوعی تمام اجزاء آن را می­دانیم .

جدا سازی عامل بیماری از گیاه بیمار

اگراسپور قارچ بر روی لکه برگ نمایان شد بوسیله سوزن استریل آن را مستقیم بر می­داریم و به محیط کشت انتقال می­دهیم در روی این محیط کشت بعد از چند روز اگر این کوبه را در یک این کوباتور بگذاریم نسلیوم قارچ ظاهر می­شود که از این نسلیوم می­توانیم کشت های مجدد و خانه سازی را انجام بدهیم جدا کردن بیمارگر از بخشی که نکروزه شده است: با تیغ برش­هایی به ابعاد ۵ تا ۱۰ میلی متری از حد فاصل بین بافت آلوده و سالم برگ می­زنیم و به مدت ۱۵ تا۲۰ ثانیه در محلول ۱۰ در صد هیدروکلرید سدیم قرار می­دهیم سپس در اتاق کشت یا نزدیک هود بیولوژیک برش­ها را با فاصله زمانی ۱۰ تا ۱۵ ثانیه به کمک پس از هم بر می­داریم و بعد از خشک کردن نمونه­ها به کمک یک حوله کاغذی ، برای استریل ۳ تا ۵ برش در سطح محیط کشت یک تشتک پتری قرار می­دهیم . و این کوبه و عوامل بیماری­زا را می­توانیم خانه سازی بکنیم و تشیخص نهایی را از روی محیط کشت مصنوعی بدهیم و آن را مجددا کشت بکنیم .
جدا کردن پاتوژن از میوه ، ساقه و سایر اندامهای هوایی چگونه است ؟
روش های جدا کردن بیماری از سایر اندام ها مشابه روش های جدا کردن این بیمارگرها از برگ­ها است .مضافاً این که برای جدا کردن بیمارگرهایی که عمیقاً در ساقه و میوه نفوذ کرده­اند می­توان آنها را در جهت طولی وبا شروع از سمت سالم دو نیم کنیم سپس از مرز بافت سالم و آلوده بخش درونی میوه وساقه را که برای اولین در معرض قارچ قرار می­گیرد برش کوچک ۵ تا۱۰ میلی متری می­زنیم و آنها را بر روی محیط کشت مصنوعی کشت می­کنیم .
اما جدا کردن بیمار گر از ریشه وغده چگونه است؟
جدا کردن پاتوژن از ریشه و غده مشکل تر از سایر قسمتها می­باشد. زیرا در خاک سایپروفیت های فراوانی وجود دارند که بر روی ریشه و غده بسر می­برند بنابراین باید قبل از کشت چندین بار آنها را بشوریم واقدام به جدا سازی پاتوژن بکنیم . چنان چه ریشه ها کوچک باشند آلودگی کوچک است یا رخنه این پاتوژن در سطح غده و ریشه سطحی است و می­توان روش جدا سازی پاتوژن را به روش برگ انجام بدهیم اما اگر رخنه پاتوژن در غده و ریشه عمیق باشد مانند روش جدا سازی میوه ساقه عمل
می­کنیم. یعنی غده و ریشه را از سمت سالم به دو نیمه برش می­زنیم سپس قطعات را از حد فاصل بین بافت سالم و بیمار جدا می­کنیم و مستقیماً بر روی محیط کشت مناسب قرار می­دهیم .

لکه برگی کوروو لاریا بیماری پوسید گی ژیلوس
علائم بیماری لکه برگی کوروولاریا
برگ­ها نخست سبزو ریز وفرورفته ظاهر می­شوند و بتدریج این عارضه توسعه می­یابد و گاهی برگ­ها بهم پیوسته و خرمایی رنگ و نا منظم و بزرگ می­گردند و یا در مراحل توسعه بهم پیوسته و بحالت نا منظم و بزرگی نمایان می شوند .در این بیماری برگ ریزی اتفاق نمی­افتد ولی پارگی برگ دیده می­شود لکه ها معمولاً شش روز بعد از تلقیح ایجاد می­شوند و بعد از اینکه لکه­ها خرمایی رنگ شده اسپورروی آنها تشکیل می­شود.
در منابع مختلف قارچ curvularia era grostidis عامل بیماری معرفی ش

ده است .
چگونه این قاچ ها بر روی گیاهان زینتی کنترل می شوند ؟
استفاده از قارچ کش هایی مانند مانکوزب ، کلروتالوفیل و بنومیل یک بار قبل از آلودگی از شدت بیماری می­کاهد .
بیماری اسپری ژیلوس :

علائم بیماری زخم های حاد بر روی رایزوم یا انتهای ساقه است وقتی که در معرض کنیدی های عامل بیماری­زا قرار می­گیرند ایجاد می­شوند. بافت آلوده ابتدا آب سوخته و بعداً فرورفته می­شود. اپیدم ممکن است در اثر تماس با عامل بیماری­زا به سرعت تجزیه گردد و به دنبال آن آلودگی در نزدیک قاعده و نوک برگ­ها بوجود آید که غالباً حاوی اسپورهای قهوه­ای تیره تا سیاه می­باشد.

عامل بیماری معمولاً قارچ ASPERGILLUSNEGER است . رشد مناسب قارچ اسپرژیلوس معمولاً در آزمایشگاه در حرارت ۲۵ تا ۴۰ درجه سانتی گراد اتفاق می­افتد و اسپر زایی این قارچ در این حول و حوش ادامه پیدا می­کند . این قارچ معمولاً از طریق زخمها به قلم ها راه پیدا می کند و در شرایط گرم مرطوب بیشتر خسارت زا است .
وضعیت بیماری در فصل سرد چگونه است ؟

گفتیم که این بیماری در شرایط گرم و مرطوب اتفاق می­افتد و خسارت­زا است. قارچ بین ۲۵ تا ۴۰درجه رشد می­کند اما وقتی که هوا خنک و سرد باشد چون رشد قارچ متوقف می­شود بیماری به صورت اتو ماتیک کنترل می­شود. پس در فصل سرد این بیماری کمتر مشاهده می­شود .
مبارزه با این بیماری چگونه است ؟

استفاده از قارچ کش هایی چون تیرام و کلرانیل به صورت گرد پاش یا معلق کردن قلمه ها در محلول قبل از حمل و نقل و کاشت بسیار مفید گزارش شده است . محلول پاش خاک گلدان با بنومیل نیز مفید ارزیابی شده است .
بیماری سوختگی بوترایتیسی

علائم بیماری سوختگی بوترایتیسی در گیاه زینتی بنفشه آفریقایی معمولاً در روی سطح زیرین برگ­ها و نزدیکی لبه گلدان یا در تماس با محیط کشت گلدانی ظاهر می­شود. در این بیماری لکه های آب سوخته به سرعت توسعه می­یابند و سطح وسیعی از برگ­ها را اشغال می­کنند . قسمتهای سوخته گل به تدریج قهوه­ای تیره تا سیاه رنگ دیده می­شود. چنان چه روز ها گرم و مرطوب و شب سرد باشد عامل بیماری روی گل اسپور زایی نموده و توده­ایی از اسپورهای خاکستری رنگ سطح آنها را می­پوشاند .
علائم کپک خاکستری روی درخت فیکس الاستیکا معمولا به صورت لکه­های خرمایی تا قهوه­ای رنگ با حلقه­های متعدد تیره و روشن در مرکز است. در شرایط مناسب حتی قلاف برگ­ها آلوده بوده و برگ ها بطور معمولی می-پوسند .

عامل بیماری قارچ BOTRYTISCINEREA است. بسیاری از گیاهان زینتی مثل درسنا ها ، بوتس­ها ، سرخس­ها و اشقه انگلیسی میزبانان بسیار خوب برای این قارچ می­باشند .
کاهش رطوبت سطح برگ­ها در شب در کنترل بیماری بسیار مؤثر است و کاربرد قارچ کش­هایی چون ایپرو دیون و وینکلوزولین نیز مؤثر گزارش شده است .

لکه برگی کورته اسپوروآ لترناریا
علائم بیماری در لکه برگی کورینه اسپورا
علائم بیماری بسته به میزبانان متفاوت است. لکه­ها از برگهای پایینی بویژه آنهایی که زخمی شده­اند یا در تماس با محیط کشت گلدانی هستند شروع می­شود و بعد بسرعت توسعه یافته و چنانچه شرایط مناسب باشد معمولا ًبه قطر ۵سانتیمتر یا بیشتر می­رسند.لکه ابتدا خرمایی کمی قهوه­ایی و فرورفته بنظر می­رسند و بوسیله هاله زردی و به عرض یک میلیمتر احاطه می­گردند.
این لکه­ها بر روی برگ انجیری معمولاً بصورت خرمایی آب سوخته دیده­
می­شوند و بتدریج توسعه یافته و به رگ برگ­ها محدود می­شود و به حالت غیر منظم و زاویه دار دیده می­شوند.
عامل بیماری قارچ کورایس پولاکاس کولاCorynespora Cassicola است بنفشه آفن­گایی،انجیر اشکی، گیاه لاسک هلیا فیکوس­پداستکا، گیاه­گورخری یازبرا از میزبانان بسیار خوب این قارچ محسوب می­شوند.

کورتیها روی محیط کشت عصاره آگال قهوه­ایی و خاکستری تیره هستند و معمولاً بعد از ۷ الی۱۴روز تشکیل می­شوند و منظره مخملی شکل پیدا می­کنند.
چرا قلمه­هایی که بظاهر سالم هستند وقتی زیر کشت می­روند علائم بیماری درآنها مشاهده می­شوند؟
قلمه­هایی که بظاهر سالم دیده می­شوند علائم شدید بیماری بصورت هفته در خوددارند و با گذشت زمان این علایم شدیدتر می­شود.
برای مبارزه بااین قارچ استفاده از قارچ­کش­هایی مثل بنومیل، مانکوزبک، لروتالونیل و یا تیوفانات متیل بسیار مؤثر گزارش شده است.
علایم بیماری آلترناریا:

علایم بیماری آلترناریا معمولا ًبصورت زخم های کوچک آب سوخته به قطر کمتر از یک میلیمتر دیده می­شوند. این لکه برگی با رنگ قرمز قهوه­ایی شروع شده و بصورت گرد درمی­آیند معمول اًفاقد هاله بوده و بندرت بهم می­چسبند.

لکه برگی آلترناریا روی شپالرا ابتدا بصورت مناطق آب سوخته کوچکی روی پهنک برگ و دم برگ ثابت دیده می شود.
وسپس این مناطق بسرعت توسعه یافته و به قطر ۴ میلیمتر در شرایط مناسب بالغ می­گردندو بشکل نامنظم و قهوه ایی تیره مشاهده می­شوند.
قارچ Alternavia Panax بعنوان عامل بیماری در منابع مختلف معرفی شده است و بر روی غذای سیب زمینی ویستکروزآگار خاکستری روشن تا سیاه رنگ دیده می­شود.کوریدی ها قهوه ایی تیره و محلول آبکی قرمز رنگی را ترشح می کنند.
می­توان لکه برگی آلترناریا با کم کردن و نپاشیدن آب روی برگ­ها بطور کامل کنترل کرد و کاربرد قارچ کش­هایی چون مانکوزب،تیوفانات متیل،کلرو تالونیل و بنومیل بسیار مؤثر گزارش شده است.

 

پوسیدگی ساقه کاکتوس ، فیلودندرون و میروتیلشیوم
پوسیدگی ساقه کاکتوس
پوسیدگی برگ­های اکلتسلیوینی کاکتوس جوان از علائم اولیه بیماری است بوته­های موسن­تردر حالی که حالتهای آن شکسته شده نرم و خشک و برگ­های آن بهم متصل هستند. بعلاوه کنیدی­ها سیاهرنگ با جریان هوا و پاشیدن آب نقش مهمی را ایفاد می­کنند.
آلودگی در کاکتوس­های سریوس معمولاً برروی اندام­های بالا ساقه اتفاق
می­افتد و بدنبال پوسیدگی خشک فرورفته دیده می­شود که تقریباً پس از مدت ۶ ماه از تکثیر بیماری کاملاً توسعه پیدا می­کنند.

این فقط قسمتی از متن مقاله است . جهت دریافت کل متن مقاله ، لطفا آن را خریداری نمایید
wordقابل ویرایش - قیمت 4700 تومان در 36 صفحه
سایر مقالات موجود در این موضوع
دیدگاه خود را مطرح فرمایید . وظیفه ماست که به سوالات شما پاسخ دهیم

پاسخ دیدگاه شما ایمیل خواهد شد